Zakon o bazi podataka rezultata analiza dezoksiribonukleinske kiseline

ZAKON

O BAZI PODATAKA REZULTATA ANALIZA

DEZOKSIRIBONUKLEINSKE KISELINE

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se uspostavljanje i sadržaj baze podataka rezultata analiza dezoksiribonukleinske kiseline (u daljem tekstu: baza podataka) izvršenih za potrebe krivičnih i drugih sudskih postupaka, uslovi i način uzimanja uzoraka biološkog porijekla koji se koriste za analizu dezoksiribonukleinske kiseline (u daljem tekstu: DNK), način i rokovi čuvanja uzoraka, te rokovi čuvanja i uklanjanja DNK profila iz baze podataka.

Član 2.

(1) DNK profili dobijeni DNK analizom izvršenom u svrhu utvrđivanja spornog roditeljstva, koji potiču od majke, djeteta i oca, ne pohranjuju se u bazu podataka.

(2) Uzorci biološkog materijala uzeti u svrhu utvrđivanja spornog roditeljstva iz stava 1. ovog člana ne pohranjuju se u arhivu DNK uzoraka.

Član 3.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

a) analiza DNK je skup biohemijskih i molekularnobioloških metoda pomoću kojih se iz odgovarajućeg biološkog materijala izdvajaju, potom umnožavaju DNK fragmenti, nakon čega slijedi razdvajanje umnoženih DNK fragmenata, njihova detekcija i utvrđivanje alelnih varijanti koje postoje u konkretnom biološkom materijalu,

b) DNK profil je uređeni niz brojčanih oznaka genskih alela na posmatranim genskim lokusima i predstavlja identifikacionu karakteristiku lica čiji je biološki materijal predmet DNK analize,

v) genski lokus je precizno definisan određen dio molekule DNK,

g) genski alel je varijanta genskog lokusa,

d) DNK uzorak je uzorak biološkog materijala (krv, dlaka, sperma, bukalna sluzokoža i tome slično) koji se uzima radi obavljanja DNK analize,

đ) biološki trag je biološki materijal koji se po bilo kom osnovu može dovesti u vezu sa nekim događajem i na osnovu kojeg se može izvršiti forenzička DNK analiza,

e) identifikaciona karakteristika je individualno svojstvo na osnovu kojeg se nesporno može utvrditi identitet nekog lica,

ž) identifikacioni podaci su podaci u vezi sa DNK profilom nekog lica na osnovu kojih se može utvrditi od kojeg lica neki DNK podaci potiču i

z) pretpostavljeni srodnik je lice za koje postoji pretpostavka da je u krvnom srodstvu sa ispitivanim licem.

Član 4.

Gramatički izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu za označavanje muškog ili ženskog roda podrazumijevaju oba pola.

II USPOSTAVLJANJE BAZE I UZIMANJE UZORAKA ZA DNK ANALIZU

Član 5.

(1) Zavod za sudsku medicinu (u daljem tekstu: Zavod) vrši DNK analize, sprovodi upoređivanje rezultata izvršenih DNK analiza i vrši statistička izračunavanja.

(2) Podaci o izvršenim DNK analizama iz stava 1. ovog člana čuvaju se u evidenciji Zavoda.

(3) Ministar zdravlja i socijalne zaštite (u daljem tekstu: ministar) donosi Pravilnik o načinu prikupljanja, pakovanja, transportovanja, skladištenja i zaštite DNK uzoraka.

Član 6.

(1) Uspostavljanje i održavanje baze podataka DNK profila osumnjičenih i osuđenih lica, nestalih i neidentifikovanih lica i DNK profila dobijenih iz spornih bioloških tragova pronađenih u vezi sa krivičnim djelom vrši Ministarstvo unutrašnjih poslova.

(2) Ministarstvo unutrašnjih poslova vrši upoređivanje DNK profila sa profilima iz odgovarajućih DNK registara, te rezultate pretraživanja baze podataka dostavlja nadležnom organu na čiji zahtjev je pretraživanje baze podataka izvršeno.

(3) DNK profili dobijeni DNK analizom, podaci u numeričkom, digitalnom obliku i podaci u pisanom obliku moraju biti zaštićeni na odgovarajući način.

(4) Uzorci biološkog materijala i DNK profili dobiveni analizama biološkog materijala ne mogu biti upotrijebljeni za prikupljanje informacija o bilo kakvim karakteristikama lica koje se odnose na fizički izgled, bolesti, posebne sklonosti, ponašanje i slično.

(5) Ministar unutrašnjih poslova donosi Pravilnik o načinu održavanja baze podataka, vrsti podataka, načinu prikupljanja, obradi i čuvanju podataka u bazi podataka.

Član 7.

(1) U svrhu obavljanja DNK analize uzimaju se dostupni i upotrebljivi, sporni i nesporni uzorci biološkog porijekla.

(2) Od osumnjičenog ili optuženog lica uzorci za obavljanje DNK analize uzimaju se na osnovu naredbe nadležnog suda ili nadležnog tužioca, u skladu sa zakonom.

(3) Od osuđenih lica i lica lišenih slobode uzimanje uzorka za DNK analizu vrši se u skladu sa ovim zakonom.

Član 8.

(1) Uzimanje uzoraka za DNK analizu od lica koje nisu u statusu osumnjičenog, optuženog, osuđenog ili lica lišenog slobode vrši se nakon što se obezbijedi pismeni pristanak lica od kojeg se uzorak uzima.

(2) Lice od kojeg se uzima uzorak za DNK analizu informiše se o razlozima uzimanja uzorka i o tome da rezultati izvršene DNK analize mogu biti deponovani u bazi podataka.

III DNK REGISTRI

Član 9.

(1) U okviru baze podataka Ministarstvo unutrašnjih poslova vodi sljedeće DNK registre:

a) Registar DNK uzoraka,

b) Opšti forenzički DNK registar Republike Srpske (u daljem tekstu: Opšti forenzički registar),

v) DNK registre osumnjičenih i optuženih,

g) DNK registar osuđenih lica i

d) DNK registar nestalih i neidentifikovanih lica.

(2) Registri iz stava 1. ovog člana obuhvataju podatke sa DNK profilima i identifikacione podatke.

(3) DNK profil ima jedinstveni registracioni broj.

Član 10.

Registar DNK uzoraka sadrži suve krvne mrlje ili druge uzorke biološkog porijekla, koji su trajno fiksirani i kao takvi podobni za dugotrajno arhiviranje.

Član 11.

(1) Opšti forenzički registar sadrži podatke sa DNK profilima koji su dobijeni analizom bioloških tragova:

a) pronađenih na mjestu izvršenja krivičnog djela ili na predmetima koji su dovedeni u vezu sa izvršenjem krivičnog djela,

b) pronađenih na tijelu oštećenog, osumnjičenog ili optuženog,

v) pronađenih na odjeći, obući ili ličnim predmetima koje je nosio oštećeni u momentu izvršenja krivičnog djela,

g) pronađenih na odjeći, obući ili ličnim predmetima koje je nosio osumnjičeni ili optuženi u momentu izvršenja krivičnog djela,

d) drugih lica koja su mogla svoje tragove ostaviti na mjestu izvršenja krivičnog djela i

đ) DNK profila dobijenog iz materijala prikupljenog na mjestu događaja, čije porijeklo nije utvrđeno (identitet donatora tog biološkog traga nije poznat).

(2) Opšti forenzički registar sadrži i podatke koji se odnose na:

a) broj predmeta, naziv i sjedište pravosudne institucije, ime sudije ili tužioca po čijem nalogu se vrši DNK analiza,

b) naziv i sjedište DNK laboratorije gdje je izvršena DNK analiza, naziv ustanove, broj laboratorijskog protokola ili drugu oznaku na osnovu koje se može utvrditi mjesto obrade biološkog traga iz kojeg je utvrđen neki DNK profil i

v) identifikacione podatke i svojstvo lica od kojeg je uzet DNK uzorak.

Član 12.

(1) DNK registar osumnjičenih i optuženih lica sadrži podatke sa DNK profilima koji su dobijeni analizom DNK uzorka uzetog od osumnjičenih i optuženih lica.

(2) DNK registar osumnjičenih i optuženih lica sadrži i podatke koji se odnose na:

a) broj predmeta, naziv i sjedište pravosudne institucije, ime sudije ili tužioca po čijem nalogu se vrši DNK analiza,

b) naziv i sjedište DNK laboratorije gdje je izvršena DNK analiza, naziv ustanove, broj laboratorijskog protokola ili drugu oznaku na osnovu koje se može utvrditi mjesto obrade biološkog traga iz kojeg je utvrđen neki DNK profil i

v) identifikacione podatke i svojstvo lica od kojeg je uzet DNK uzorak.

Član 13.

(1) DNK registar osuđenih lica sadrži podatke sa DNK profilima dobijenim analizom DNK uzorka uzetog od:

a) punoljetnog lica osuđenog na kaznu zatvora od najmanje jedne godine, a nalazi se na izdržavanju kazne zatvora ili na uslovnom otpustu,

b) punoljetnog lica koje je osuđivano dva ili više puta na kaznu zatvora kraću od jedne godine ili ukupno tri ili više puta na bilo koju vrstu krivične sankcije, a nalazi se na izdržavanju kazne zatvora ili na uslovnom otpustu,

v) punoljetnog lica prema kojem su izrečene mjere obavezno psihijatrijsko liječenje i čuvanje u zdravstvenoj ustanovi, odnosno obavezno psihijatrijsko liječenje na slobodi, za krivično djelo za koje je zaprijećena kazna zatvora od najmanje jedne godine,

g) punoljetnog lica koje je izvršilo krivično djelo kao maloljetnik, a nalazi se na izdržavanju kazne maloljetničkog zatvora ili na uslovnom otpustu za krivično djelo za koje je zaprijećena kazna zatvora od najmanje jedne godine,

d) punoljetnog lica koje se nalazi u vaspitno-popravnom domu ili mu je izrečena vaspitna mjera pojačani nadzor od strane organa starateljstva zbog izvršenog krivičnog djela koje je počinio kao maloljetnik, iz grupe krivičnih djela protiv života i tijela, polne slobode, braka i porodice, imovine, javnog reda i mira, bezbjednosti javnog saobraćaja, opšte sigurnosti ljudi i imovine i zdravlja ljudi,

đ) punoljetnog lica osuđenog u inostranstvu na kaznu zatvora od najmanje jedne godine, koji se nalazi na izdržavanju kazne zatvora na teritoriji Republike Srpske,

e) maloljetnika kome je izrečena kazna maloljetničkog zatvora ili vaspitna mjera upućivanje u vaspitno-popravni dom ili upućivanje u posebnu ustanovu za liječenje i osposobljavanje, a koji se nalazi na izdržavanju kazne, odnosno izvršenju vaspitne mjere ili na uslovnom otpustu, zbog izvršenog krivičnog djela iz grupe krivičnih djela protiv života i tijela, polnog integriteta, imovine, zdravlja ljudi, ustavnog uređenja Republike Srpske, ako je za to djelo propisana kazna zatvora od najmanje pet godina.

(2) Upravnik nadležne kazneno-popravne ili vaspitno-popravne ustanove, odnosno odgovorna lica iz psihijatrijskih ustanova dužni su da obezbijede uzimanje DNK uzoraka od lica iz stava 1. ovog člana.

(3) DNK registar osuđenih lica sadrži i lične podatke osuđenog lica i podatke o krivičnom djelu zbog kojeg je osuđen.

Član 14.

(1) DNK registar nestalih i neidentifikovanih lica sadrži podatke sa DNK profilima dobijene analizom biološkog materijala uzetog:

a) tokom obdukcije nepoznatih posmrtnih ostataka ili forenzičkim pregledom nepoznatih dijelova tijela čiji se identitet ne može pouzdano utvrditi bilo kojom drugom metodom,

b) nakon ekshumacije posmrtnih ostataka koji se ne mogu identifikovati na bilo koji drugi način i

v) od lica koja su u bliskom srodstvu sa licima koja su proglašena nestalim.

(2) DNK registar nestalih i neidentifikovanih lica sadrži i podatke koji se odnose na:

a) broj obdukcionog zapisnika, naziv i sjedište ustanove u kojoj je izvršena obdukcija neidentifikovanog leša, forenzički pregled nepoznatih dijelova tijela ili forenzička analiza ekshumiranih posmrtnih ostataka,

b) broj predmeta u okviru kojeg se vrši analiza, naziv i sjedište pravosudne institucije na čiji zahtjev se vrši analiza, ime i prezime nadležnog sudije ili tužioca i

v) lične podatke i stepen krvnog srodstva pretpostavljenih srodnika nestalog lica, od kojih je uzet komparativni uzorak za DNK analizu.

Član 15.

(1) DNK profili, identifikacioni podaci i drugi podaci u bazi podataka čuvaju se uz primjenu odgovarajućih metoda fizičkog i tehničkog obezbjeđenja.

(2) Posebno se zaštićuju digitalni podaci i rezervne kopije podataka.

(3) Serveri na kojima je smještena baza podataka i radne stanice koje se koriste za pristup bazi nalaze se u posebnoj mreži i ne mogu imati pristup globalnoj internet mreži.

(4) Arhiva DNK uzoraka obezbjeđuje se i zaštićuje od neovlaštenog pristupa.

Član 16.

(1) DNK uzorci preostali nakon analize mogu biti dostupni ovlaštenim DNK laboratorijama u skladu sa naredbom nadležnog suda, odnosno tužilaštva.

(2) DNK profili koji nastaju kao rezultat DNK analize mogu biti dostupni:

a) ovlaštenim DNK laboratorijama, u skladu sa odobrenjem nadležnog suda,

b) u krivičnom postupku: sudu, tužilaštvu, okrivljenom i njegovom braniocu po pribavljenom odobrenju nadležnog sudije,

v) u vanparničnom postupku: sudu u svrhu proglašavanja nestalog lica umrlim, u svrhu dokazivanja smrti nekog lica, drugim strankama u konkretnom vanparničnom postupku u skladu sa zakonom,

g) u postupku identifikacije posmrtnih ostataka: sudu i tužilaštvu koji vode taj postupak,

d) u parničnom postupku u svrhu utvrđivanja spornog očinstva: sudu i strankama koje učestvuju u tom postupku i

đ) istraživačima, u naučnoistraživačke svrhe, u svrhu prikupljanja podataka za populaciono-statistička istraživanja, usavršavanje procedura u vezi sa kontrolom kvaliteta DNK analiza, kao i u svrhu unaprijeđenja tehnologije DNK analiza uopšte.

(3) DNK profili koji se upotrebljavaju u naučnoistraživačke svrhe moraju biti anonimni, bez identifikacionih podataka lica od kojih potiče DNK profil.

Član 17.

(1) Podaci koji su sadržani u bazi podataka smatraju se povjerljivim podacima i mogu se koristiti samo u skladu sa zakonom.

(2) Pristup DNK uzorcima u arhivi DNK uzoraka imaju lica ovlaštena za obradu i čuvanje uzoraka.

IV UPOREĐIVANJE DNK PROFILA

Član 18.

(1) Zavod, odnosno DNK laboratorija koja vrši forenzičku DNK analizu dostavlja rezultate u bazu podataka u roku od sedam dana od dana završetka DNK analize.

(2) Dostavljanje DNK profila i identifikacionih podataka koji se odnose na DNK profile vrši se u elektronskom ili pisanom obliku.

(3) U bazu podataka dostavljaju se rezultati DNK analiza koji uključuju numeričke oznake odgovarajućih genskih alela, zajedno sa identifikacionim podacima uzorka i nazivom i sjedištem DNK laboratorije u kojoj je analiza izvršena.

(4) Ukoliko se podaci dostavljaju elektronskim putem, za elektronski prenos podataka koristi se obavezno kriptovana zaštićena komunikaciona linija, sa kontrolisanim pristupom na polaznoj i odredišnoj tački.

(5) U bazu podataka unose se DNK profili koji su pribavljeni na osnovu međunarodne saradnje u ovoj oblasti.

Član 19.

(1) Po prijemu zahtjeva od suda, tužilaštva ili drugog nadležnog organa, Ministarstvo unutrašnjih poslova upoređuje novoprimljeni DNK profil sa DNK profilima koji se nalaze u bazi podataka i bez odlaganja obavještava nadležni organ o rezultatima upoređivanja.

(2) Uneseni DNK profil u bazi podataka se automatski provjerava sa nespornim i spornim profilima koji se nalaze u bazi podataka DNK profila.

(3) U slučaju poklapanja DNK profila sa profilom koji postoji u bazi podataka, obavještava se organ iz stava 1. ovog člana radi daljeg postupanja.

Član 20.

Ministarstvo unutrašnjih poslova upoređuje DNK profile dostavljene u okviru međunarodne saradnje sa DNK profilima koji se nalaze u bazi podataka i o rezultatima upoređivanja obavještava nadležni organ posredstvom kojeg je zatražena međunarodna pomoć.

V UKLANJANJE DNK PROFILA IZ BAZE PODATAKA I UNIŠTENJE UZORAKA

Član 21.

Uklanjanje DNK profila i identifikacionih podataka koji se odnose na DNK profil iz Opšteg forenzičkog registra vrši se u slučajevima:

a) kada DNK profil pripada oštećenom,

b) kada je DNK profil dobijen iz biološkog uzorka nađenog na mjestu događaja, koji pripada drugom licu koje se ne dovodi u vezu sa izvršenjem krivičnog djela,

v) kada je protiv lica obustavljena istraga,

g) kada je protiv lica odbijena optužnica,

d) kada je lice pravosnažnom presudom oslobođeno od optužbe,

đ) kada je postupak obustavljen po vanrednom pravnom lijeku.

Član 22.

DNK profil i identifikacioni podaci koji se odnose na DNK profil iz Opšteg forenzičkog registra, a koji su dobijeni analizom bioloških tragova za koje nije utvrđeno kome pripadaju ne uklanjaju se iz baze podataka, već se trajno čuvaju.

Član 23.

(1) Uklanjanje DNK profila i identifikacionih podataka koji se odnose na DNK registar osuđenih lica vrši se nakon proteka vremena od 30 godina od momenta uzimanja materijala za analizu.

(2) Uklanjanje DNK profila i identifikacionih podataka koji se odnose na DNK registar osuđenih lica vrši se i u slučaju kada u postupku po vanrednom pravnom lijeku bude ukinuta pravnosnažna presuda, a osuđeno lice u ponovnom postupku bude oslobođeno ili se postupak prema njemu obustavi.

Član 24.

(1) Uklanjanje DNK profila i identifikacionih podataka nestalih lica i neidentifikovanih posmrtnih ostataka izvršiće se nakon što se utvrdi identitet nestalog lica, odnosno nepoznatog posmrtnog ostatka.

(2) Ako se ne utvrdi identitet nestalog lica, odnosno nepoznatog posmrtnog ostatka, uklanjanje DNK profila i identifikacionih podataka koji se odnose na DNK registar nestalih lica izvršiće se nakon proteka vremena od 30 godina od momenta uzimanja materijala za analizu.

Član 25.

(1) Uzorak biološkog materijala na osnovu kojeg je izvršena DNK analiza i dobijen DNK profil uništiće se nakon proteka tri godine od momenta kada je DNK profil deponovan u odgovarajuću bazu podataka.

(2) Uništavanje uzoraka biološkog materijala na osnovu kojih su obavljene DNK analize i generisan DNK profil izvršiće se u skladu sa pravilnikom iz člana 5. stav 3. ovog zakona.

VI NADZOR, PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 26.

Nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite i Ministarstvo unutrašnjih poslova.

Član 27.

Sve organizacije i ustanove na teritoriji Republike Srpske koje imaju podatke o ranije izvršenim DNK analizama dužne su da, u roku od tri mjeseca od dana uspostavljanja baze podataka, dostave te podatke u bazu podataka, radi njihovog unošenja u odgovarajući registar.

Član 28.

Baza podataka uspostaviće se u roku od devet mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Član 29.

(1) Ministar će u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti Pravilnik o načinu prikupljanja, pakovanja, transportovanja, skladištenja i zaštite DNK uzoraka (član 5. stav 3).

(2) Ministar unutrašnjih poslova će u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti Pravilnik o načinu održavanja baze podataka, vrsti podataka, načinu prikupljanja, obradi i čuvanju podataka u bazi podataka (član 6. stav 5).

Član 30.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“.

Mr Igor Radojičić