Zakon o cjevovodnom transportu gasovitih i tečnih ugljovodonika i distribuciji gasovitih ugljovodonika

ZAKON

O CJEVOVODNOM TRANSPORTU GASOVITIH I TEČNIH UGLJOVODONIKA I DISTRIBUCIJI GASOVITIH UGLJOVODONIKA

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se cjevovodni transport, uslovi za bezbjedan i nesmetan cjevovodni transport gasovitih i tečnih ugljovodonika i distribuciju gasovitih ugljovodonika, projektovanje i izgradnja, ispitivanje i puštanje u rad, stručna osposobljenost za korištenje i održavanje cjevovoda, mjere zaštite i vršenje nadzora nad primjenom ovog zakona.

Član 2.

Pojmovi koji se koriste u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

a) gasoviti i tečni ugljovodonici su: prirodni gas, bio-gas, gas iz postrojenja za gasifikaciju i njihove smjese, sirova nafta, gasni kondenzat i gasoviti i tečni derivati nafte, propisanih fizičko-hemijskih karakteristika,

b) odorizacija je dodavanje sredstava karakterističnog, neprijatnog i jakog mirisa prirodnom gasu, bio-gasu i tečnom naftnom gasu, u cilju utvrđivanja njegovog nekontrolisanog isticanja,

v) energetski subjekt je pravno lice koje u skladu sa Zakonom o energetici obavlja jednu ili više energetskih djelatnosti u oblasti cjevovodnog transporta ili distribucije i posjeduje dozvolu (licencu) za obavljanje te djelatnosti,

g) kupac je pravno ili fizičko lice koje kupuje gasovite i tečne ugljovodonike za svoje potrebe,

d) zaštitni pojas cjevovoda je propisani prostor sa jedne i druge strane cjevovoda, računajući od ose cjevovoda, u kome drugi objekti utiču na njihovu sigurnost,

đ) radni pojas je propisani minimalni prostor duž trase cjevovoda potreban za njihovu nesmetanu izgradnju i održavanje i

e) zone opasnosti su propisani dijelovi prostora u kojima se nalaze ili postoji mogućnost da se nađu zapaljive i eksplozivne smjese para, tečnosti i vazduha, odnosno gasa i vazduha.

II CJEVOVOD I CJEVOVODNI TRANSPORT

Cjevovod

Član 3.

(1) Cjevovod u smislu ovog zakona je funkcionalno spojeni niz cijevi sa pripadajućom armaturom i opremom, koje su povezane i postavljene na propisan način, a služi za transport tečnih i gasovitih ugljovodonika i distribuciju gasovitih ugljovodonika.

(2) Cjevovodom iz stava 1. ovog člana smatraju se:

a) gasovod,

b) naftovod i

v) produktovod.

Član 4.

(1) Gasovod je cjevovod za transport i distribuciju gasovitih ugljovodonika i obuhvata:

a) međudržavni sistem cjevovoda za transport gasa,

b) cjevovode od prijemnih stanica,

v) cjevovode od otpremnih i sabirno-otpremnih stanica na eksploatacionim poljima,

g) cjevovode od mjesta prerade i pripreme,

d) cjevovode od postrojenja za regasifikaciju i

đ) cjevovode od skladišta i do skladišta za prirodni gas do kupca, uključujući i cjevovode za distribuciju prirodnog gasa.

(2) Sastavni dijelovi gasovoda su:

a) kompresorske stanice,

b) čistačke stanice,

v) pomoćni rezervoari i posude pod pritiskom,

g) blok-stanice,

d) sistemi katodne zaštite,

đ) armature,

e) mjerno-regulacione stanice,

ž) sistem za daljinski nadzor i upravljanje,

z) sistemi za odorizaciju,

i) telekomunikaciona mreža za potrebe sistema daljinskog nadzora i

j) druga odgovarajuća postrojenja i uređaji.

Član 5.

Naftovod je cjevovod za transport sirove nafte od otpremne stanice, sabirno-otpremne stanice ili terminala do rafinerije nafte, kao i međudržavni sistem za transport nafte. Sastavni dijelovi naftovoda su:

a) pumpne i čistačke stanice,

b) sistemi katodne zaštite,

v) armature,

g) mjerno-regulaciona oprema,

d) sistem za daljinski nadzor i upravljanje,

đ) telekomunikaciona mreža za potrebe sistema daljinskog nadzora i

e) druga odgovarajuća postrojenja i uređaji.

Član 6.

Produktovod je cjevovod koji služi za transport tečnih derivata nafte od rafinerijskog postrojenja do kupca ili skladišta. Sastavni dijelovi produktovoda su:

a) pumpne stanice,

b) armature,

v) mjerno-regulaciona oprema,

g) sistemi katodne zaštite,

d) telekomunikaciona mreža za potrebe sistema daljinskog nazdora i

đ) druga odgovarajuća postrojenja i uređaji.

Cjevovodni transport

Član 7.

(1) Cjevovodnim transportom smatra se transport gasovitih i tečnih ugljovodonika kroz gasovode, naftovode i produktovode radnog pritiska većeg od 16 bara.

(2) Distribucija je prenos gasovitih ugljovodonika od gasovoda za transport do kupca, gasovodima radnog pritiska manjeg od 16 bara.

Član 8.

Međudržavnim sistemom za transport nafte, odnosno gasa smatra se sistem za transport nafte ili prirodnog gasa, odnosno njihovih prerađenih proizvoda koji prelazi preko teritorije Republike Srpske i teritorija drugih država.

Član 9.

Cjevovodni sistem je sistem od više cjevovoda koji su spojeni u jednu tehničko-tehnološku cjelinu, odnosno mrežu, koja služi za transport ili distribuciju tečnih, odnosno gasovitih ugljovodonika na određenom području.

III USLOVI ZA BEZBJEDAN I NESMETAN CJEVOVODNI TRANSPORT GASOVITIH I TEČNIH UGLJOVODONIKA I DISTRIBUCIJU GASOVITIH UGLJOVODONIKA

Projektovanje i izgradnja

Član 10.

Cjevovodi se projektuju i grade u koridoru utvrđenom dokumentom prostornog uređenja, na osnovu lokacijskih uslova i odobrenja za građenje, a na trasi za koju se utvrdi da se u pogledu prirodnih i radom stvorenih uslova i primjenom propisa obezbjeđuje bezbjednost cjevovoda i sigurnost života i zdravlja ljudi, životne sredine i materijalnih dobara. Trasa cjevovoda obilježava se na propisan način. Cjevovodi na kojima se ne primjenjuje pravo pristupa treće strane i nisu namijenjeni za obavljanje djelatnosti od opšteg interesa ne mogu se graditi na zemljištu na kojem je potrebno izvršiti eksproprijaciju.

Član 11.

(1) Ministar nadležan za poslove energetike (u daljem tekstu: ministar) donosi uputstvo za izradu tehničke dokumentacije, koja čini sastavni dio odobrenja za građenje cjevovodnih sistema.

(2) Uputstvo iz stava 1. ovog člana donosi ministar na osnovu propisa iz oblasti energetike.

Član 12.

Cjevovodni sistem je opremljen sistemom za daljinski nadzor i upravljanje i sistemom veza, u cilju ostvarivanja bezbjednog i nesmetanog prenosa informacija koje se odnose na njihovo korištenje i održavanje.

Član 13.

Električna oprema i instalacije u zonama opasnosti izvode se u skladu sa tehničkim i drugim propisima iz oblasti protiveksplozivne i protivpožarne zaštite. Ministar, po prethodno pribavljenom mišljenju ministra nadležnog za unutrašnje poslove, donosi pravilnik kojim se propisuju uslovi za projektovanje, ugradnju i održavanje opreme i instalacija iz stava 1. ovog člana.

Član 14.

Prirodni gas, tečni naftni gas i bio-gas za propisane vidove potrošnje obavezno se odorišu. Ministar donosi pravilnik kojim se propisuju tehnički uslovi i normativi za odorizaciju gasovitih ugljovodonika iz stava 1. ovog člana.

Ispitivanje, puštanje u rad, korištenje, održavanje i stručno osposobljavanje

Član 15.

U toku izgradnje, a prije puštanja u rad cjevovoda, vrši se njihovo ispitivanje. Puštanje u rad cjevovoda vrši se u skladu sa odredbama ovog zakona. Ministar donosi pravilnik kojim propisuje uslove i način ispitivanja cjevovoda u toku izgradnje, a prije njihovog puštanja u rad.

Član 16.

Korištenje i održavanje cjevovoda obuhvata tehničko rukovođenje, rukovanje i održavanje.

Član 17.

Tehničko rukovođenje cjevovodima je obavljanje stručnih poslova organizacije i kontrole funkcionisanja i održavanja cjevovodnog sistema ili njegovog dijela, odnosno pogona, kao i rukovođenje radom lica koja rukuju i održavaju cjevovode.

Član 18.

Rukovanje cjevovodima je obavljanje stručnih poslova i radnji, kao što su puštanje, zaustavljanje, punjenje, pražnjenje, manipulacija cjevovodima, kao i druge radnje koje su u funkciji obavljanja transporta i distribucije cjevovodima.

Član 19.

Održavanje cjevovoda je zbir mjera i radnji za utvrđivanje i ocjenjivanje stvarnog stanja cjevovoda i aktivnosti u cilju očuvanja stalne tehničke ispravnosti cjevovoda i uspostavljanje potrebnog stanja radi stvaranja uslova za bezbjedan i nesmetan transport i distribuciju cjevovodima.

Član 20.

Ministar donosi pravilnik kojim propisuje uslove i način korištenja i održavanja u toku rada cjevovoda, remonta i vanrednih događaja, pregled i održavanje sigurnosnih uređaja, način obavezne i povremene kontrole cjevovoda i vođenje posebne evidencije o izvršenoj kontroli.

Član 21.

Energetski subjekt dužan je da donese akta kojima se uređuju postupak i način rukovanja cjevovodima prema preporuci proizvođača opreme, kao i postupak i periode održavanja cjevovoda, u skladu sa odredbama ovog zakona i drugim propisima iz ove oblasti.

Član 22.

Cjevovodi ili dijelovi cjevovoda koji se više ne koristite, moraju se fizički odvojiti od cjevovodnog sistema, uređaja ili postrojenja, očistiti od ugljovodonika i zapaljivih smjesa, inertizovati i zatvoriti.

Član 23.

Cjevovodi ili dijelovi cjevovoda i njihovih uređaja i postrojenja koji su privremeno isključeni iz upotrebe, kao i novi ili rekonstruisani cjevovodi koji nisu pušteni u rad u propisanom roku mogu se pustiti u rad, nakon ponovnog ispitivanja, u skladu sa članom 15. stav 2. ovog zakona. Isključenjem iz stava 1. ovog člana ne smatra se isključenje koje je u funkciji održavanja cjevovoda.

Član 24.

Energetski subjekt dužan je da vodi evidenciju o transportovanim i distribuiranim količinama gasovitih i tečnih ugljovodonika i da podatke iz te evidencije u propisanom roku dostavlja ministarstvu nadležnom za poslove energetike. Ministar donosi pravilnik kojim propisuje rokove i način vođenja evidencije o transportovanim i distribuiranim količinama gasovitih i tečnih ugljovodonika iz stava 1. ovog člana.

Član 25.

Energetski subjekt koji obavlja djelatnosti iz oblasti gasa, nafte i derivata nafte dužan je da ima u radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom lica koja ispunjavaju sljedeće uslove:

a) za obavljanje poslova tehničkog rukovođenja gasovodima, naftovodima i produktovodima:

1) završen fakultet tehničke struke, stepen prvog ciklusa sa 240 ECTS bodova ili ekvivalent (mašinske, elektrotehničke, tehnološke i slično),

2) najmanje dvije godine radnog iskustva na poslovima iz oblasti gasa, nafte i derivata nafte i

3) položen stručni ispit,

b) za obavljanje poslova rukovanja gasovovodima, naftovodima i produktovodima:

1) završena srednja škola tehničke struke (mašinske, elektrotehničke, tehnološke i slično),

2) najmanje dvije godine radnog iskustva na poslovima rukovaoca na gasovovodima, naftovodima i produktovodima,

3) položen stručni ispit,

v) za obavljanje poslova održavanja remonta i sličnih poslova na gasovovodima, naftovodima i produktovodima:

1) završena srednja škola tehničke struke (mašinske, elektrotehničke i slično),

2) najmanje dvije godine radnog iskustva na poslovima održavanja, remonta i sličnim poslovima na gasovovodima, naftovodima i produktovodima i

3) položen stručni ispit.

Član 26.

Stručna osposobljenost za obavljanje poslova tehničkog rukovođenja, rukovanja i održavanja gasovoda provjerava se polaganjem stručnog ispita u skladu sa propisom kojim se uređuje polaganje stručnog ispita iz oblasti gasa. Stručna osposobljenost za obavljanje poslova tehničkog rukovođenja, rukovanja i održavanja naftovoda i produktovoda provjerava se polaganjem stručnog ispita. Stručni ispit iz stava 2. ovoga člana polaže se pred komisijom koju imenuje ministar. Ministar donosi pravilnik kojim propisuje uslove, program, način i troškove polaganja stručnog ispita iz stava 3. ovog člana.

Mjere zaštite

Član 27.

Energetski subjekt dužan je da projektuje, izvede i sprovodi mjere bezbjednosti i zaštite zdravlja na radu, mjere zaštite životne sredine i mjere zaštite od požara i eksplozije, u skladu sa propisima koji uređuju ove oblasti.

Član 28.

Prilikom korištenja i održavanja cjevovoda može se iz cjevovoda povremeno, na propisanim mjestima, ispuštati u okolinu ili spaljivati na baklji samo neotrovni gas ili tečnost koja pod atmosferskim uslovima postaje gasovita. Prilikom korištenja i održavanja cjevovoda može se iz cjevovoda ispuštati samo tečna faza (gas u tečnom stanju).

Član 29.

Energetski subjekt dužan je da u zonama opasnosti preduzima mjere zaštite od požara i eksplozije, u skladu sa propisima koji uređuju ove oblasti.

Član 30.

U zaštitnom pojasu cjevovoda nije dozvoljeno izvoditi radove i druge aktivnosti izuzev poljoprivrednih radova dubine do 0,5 metara. Radovi ili druge radnje u zaštitnom pojasu ili blizini cjevovoda, koje mogu onemogućiti ili ugroziti rad i funkcionisanje cjevovoda obavljaju se samo uz prethodno pribavljenu saglasnost energetskog subjekta i rješenja o odobrenju za izvođenje radova izdato od Regulatorne komisije za energetiku Republike Srpske (u daljem tekstu: Regulatorna komisija). Energetski subjekt izdaje saglasnost u kojoj propisuje uslove za izvođenje radova, ako utvrdi da postoje tehničke mogućnosti za izvođenje radova i druge aktivnosti iz stava 2. ovog člana. Rješenje iz stava 2. ovog člana je konačno i protiv njega se može pokrenuti upravni spor. Pravno ili fizičko lice koje je dobilo rješenje iz stava 2. ovog člana mora prilikom izvođenja radova, odnosno drugih aktivnosti u zaštitnom pojasu cjevovoda sprovoditi mjere zaštite prema uputstvu energetskog subjekta. Kontrolu nad sprovođenjem uslova iz st. 2. i 3. ovog člana vrši ovlašteno lice energetskog subjekta koji je izdao saglasnost.

Član 31.

Energetski subjekt dužan je da obezbijedi zaštitu cjevovoda, odnosno njegovih pripadajućih nadzemnih uređaja, postrojenja i objekata od neovlaštene upotrebe ili oštećenja.

Član 32.

Energetski subjekt dužan je da postavljene oznake na trasi cjevovoda održava i da oznake koje su oštećene ili koje nedostaju dovede odmah u prvobitno stanje, odnosno da ih bez odgađanja zamijeni.

Član 33.

Energetski subjekt dužan je da trajno čuva cjelokupnu dokumentaciju o projektovanju, izgradnji, ispitivanju, puštanju u rad, korištenju, održavanju i mjerama zaštite cjevovoda.

IV NADZOR

Član 34.

(1) Upravni nadzor nad sprovođenjem odredaba ovog zakona i propisa donesenih na osnovu ovog zakona vrši ministarstvo nadležno za poslove energetike.

(2) Inspekcijski nadzor nad sprovođenjem odredaba ovog zakona i propisa donesenih na osnovu ovog zakona vrši Republička uprava za inspekcijske poslove posredstvom nadležnog inspektora.

Član 35.

Republička uprava za inspekcijske poslove, posredstvom nadležnog inspektora ima pravo i dužnost da:

a) naloži otklanjanje nepravilnosti i nedostataka u vezi sa izgradnjom, korištenjem, održavanjem i mjerama zaštite cjevovoda, odnosno u vezi sa bezbjednim i nesmetanim transportom, odnosno distribucijom cjevovodima,

b) obustavi transport, odnosno distribuciju prirodnog gasa kupcu, ako utvrdi povredu ovog zakona i propisa donesenih na osnovu njega, a utvrđene nepravilnosti i nedostaci nisu otklonjeni u roku koji je odredio ili ako utvrdi da utvrđene nepravilnosti i nedostaci predstavljaju neposrednu opasnost za sigurnost života i zdravlja ljudi, životnu sredinu i materijalna dobra,

v) podnese prijavu nadležnom organu za učinjeno krivično djelo ili zahtjev za pokretanje prekršajnog postupka za učinjeni prekršaj i

g) obustavi radove u zaštitnom pojasu cjevovoda ako se ne obavljaju u skladu sa odgovarajućim propisima, saglasnošću i odobrenjem iz člana 30. st. 2. i 3. ovog zakona i o tome obavijesti druge nadležne inspektore. Nadležni inspektor Republičke uprave za inspekcijske poslove vrši i druge poslove utvrđene zakonom ili propisom donesenim na osnovu ovog zakona.

V KAZNENE ODREDBE

Član 36.

(1) Novčanom kaznom od 20.000 KM do 60.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako:

a) električnu opremu i instalacije u zonama opasnosti ne izvede u protiveksplozivnoj i protivpožarnoj zaštiti u skladu sa tehničkim i drugim propisima (član 13),

b) u toku izgradnje, a prije puštanja u rad cjevovoda ne vrši njegovo ispitivanje (član 15. stav 1) i

v) puštanje u rad cjevovoda ne izvrši u skladu sa odredbama ovog zakona i tehničkih propisa (član 15. stav 2).

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM.

Član 37.

(1) Novčanom kaznom od 10.000 KM do 30.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice koje obavlja djelatnost transporta cjevovodima, odnosno distribucije, ako:

a) ne vrši odorizaciju (član 14),

b) ne koristi i ne održava cjevovode u skladu sa propisom iz člana 20. ovog zakona,

v) ne donese akta kojima se uređuju funkcionalni zahtjevi, postupak i način rukovanja, korištenja i održavanja cjevovoda (član 21),

g) ne izvrši ispitivanje prije uvođenja u upotrebu cjevovoda ili dijelova cjevovoda i njihovih uređaja i postrojenja koji su privremeno bili isključeni iz upotrebe, kao i novih ili rekonstruisanih cjevovoda koji nisu pušteni u rad (član 23) i

d) ne projektuje, ne izvodi i ne sprovodi propisane mjere zaštite na radu, mjere zaštite životne sredine i mjere zaštite od požara i eksplozije (član 27).

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u pravnom licu koje obavlja djelatnost transporta, odnosno distribucije gasovodom, naftovodom ili produktovodom, novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM.

Član 38.

(1) Novčanom kaznom od 5.000 KM do 15.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice koje obavlja djelatnost transporta gasovodom, naftovodom ili produktovodom, ako:

a) cjevovodni sistem ne opremi sistemom za daljinski nadzor i upravljanje i sistemom veza (član 12),

b) cjevovode ili dijelove cjevovoda koji se više neće koristiti, na propisan način fizički ne odvoji od cjevovodnog sistema, uređaja ili postrojenja, očisti od ugljovodonika i zapaljivih smjesa, inertizuju i zatvore (član 22),

v) ne vodi propisanu evidenciju o transportovanim i distribuiranim količinama gasovitih ili tečnih ugljovodonika cjevovodima ili ako podatke iz te evidencije ne dostavlja ili ih ne dostavlja u propisanom roku ministarstvu nadležnom za poslove energetike (član 24),

g) poslove tehničkog rukovođenja, rukovanja i održavanja cjevovoda obavlja lice koje ne ispunjava propisane uslove (član 25),

d) se ne pridržava obaveze da iz sistema cjevovoda može povremeno na propisanim mjestima u okolinu da ispušta ili spaljuje na baklji samo neotrovan gas ili tečnost koja pod atmosferskim uslovima postaje gasovita, ili da zbog korištenja i održavanja cjevovoda može iz cjevovoda ispuštati samo tečnu fazu (član 28),

đ) u zonama opasnosti ne preduzima propisane mjere zaštite od požara i eksplozije (član 28),

e) ne obezbijedi zaštitu cjevovoda, odnosno njegovih pripadajućih nadzemnih uređaja, postrojenja i objekata od neovlaštene upotrebe ili oštećenja (član 31),

ž) postavljene oznake na trasi cjevovoda ne održava i ako oznake koje su oštećene ili koje nedostaju ne dovede u prvobitno stanje, odnosno ako ih ne zamijeni (član 32) i

z) trajno ne čuva cjelokupnu dokumentaciju o projektovanju, izgradnji, ispitivanju, puštanju u rad, korištenju, održavanju i mjerama zaštite cjevovoda (član 33).

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u pravnom licu koje obavlja djelatnost transporta gasovodom, naftovodom ili produktovodom, novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM.

Član 39.

(1) Novčanom kaznom od 5.000 KM do 15.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako:

a) u zaštitnom pojasu cjevovoda izvodi radove ili druge aktivnosti bez prethodno pribavljene saglasnosti energetskog subjekta i rješenja o odobrenju za izvođenje radova (član 30. stav 2) i

b) prilikom izvođenja radova, odnosno drugih aktivnosti u zaštitnom pojasu cjevovoda izvodi radove, odnosno preduzima druge aktivnosti suprotno mjerama zaštite datim u saglasnosti energetskog subjekta (član 30. stav 5).

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM.

(3) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i fizičko lice novčanom kaznom od 300 KM do 1.000 KM.

VI PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 40.

Ministar će u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti sljedeće podzakonske akte:

a) Pravilnik o uslovima projektovanja, ugradnje i održavanja opreme i instalacija (član 13),

b) Pravilnik o tehničkim uslovima i normativima za odorizaciju prirodnog gasa, tečnog naftnog gasa i bio-gasa (član 14),

v) Pravilnik o uslovima i načinu ispitivanja cjevovoda u toku izgradnje (član 15),

g) Pravilnik o uslovima i načinu korištenja i održavanja cjevovoda (član 20),

d) Pravilnik o načinu vođenja evidencije o transportovanim i distribuiranim količinama gasovitih tečnih ugljovodonika (član 24),

đ) Pravilnik o polaganju stručnog ispita za tehničko rukovođenje naftovodima i produktovodima, rukovanje i održavanje uređaja, postrojenja i instalacija na naftovodima i produktovodima (član 26) i

e) Uputstvo za izradu tehničke dokumentacije (član 11).

(2) Do donošenja podzakonskih akata iz stava 1. ovog člana primjenjivaće se podzakonski akti koji su važili na dan stupanja na snagu ovog zakona, ako nisu u suprotnosti sa ovim zakonom.

Član 41.

Energetski subjekti dužni su da usklade svoje poslovanje sa odredbama ovog zakona u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Član 42.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“.

Mr Igor Radojičić