Zakon o protivgradnoj zaštiti

ZAKON

O PROTIVGRADNOJ ZAŠTITI

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se organizacija sistema protivgradne zaštite, nosilac poslova protivgradne zaštite, njegova prava, obaveze i odgovornosti, način finansiranja i nadzor nad sprovođenjem ovog zakona, kao i druga pitanja od značaja za sistem protivgradne zaštite.

Član 2.

(1) Cilj ovog zakona je obezbjeđivanje jedinstvenog sistema protivgradne zaštite u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: Republika).

(2) Sistem protivgradne zaštite obuhvata skup mjera i aktivnosti za planiranje, finansiranje, organizovanje i sprovođenje metodoloških poslova koji se odnose na radarsko otkrivanje i praćenje olujno-gradonosnih oblaka, utvrđivanje stepena gradoopasnosti i zasijavanje gradoopasnih oblaka hemijskim reagensima s ciljem smanjenja šteta od grada na poljoprivrednim usjevima i drugim materijalnim dobrima.

(3) Vlada Republike Srpske (u daljem tekstu: Vlada) odobrava operativne i istraživačke programe modifikacije vremena koji se izvode na teritoriji Republike.

(4) Sistem protivgradne zaštite je integralni dio informacionog sistema Republike, koji omogućava rane najave atmosferskih elementarnih nepogoda i aktivan odgovor na klimatske promjene.

Član 3.

(1) Sistem protivgradne zaštite zasniva se na načelima preventivne zaštite, naučne zasnovanosti protivgradne zaštite, načelu jedinstva i načelu javnosti.

(2) Načelo preventivne zaštite obezbjeđuje prioritetno sprovođenje preventivnih mjera, da bi se rizik po život i zdravlje ljudi, kao i ugroženost materijalnih dobara sveli na najmanju moguću mjeru.

(3) Načelo naučne zasnovanosti protivgradne zaštite obezbjeđuje da se stanovništvo i imovina štite od grada metodama koje su naučno zasnovane, uz uvažavanje zakonitosti prirodnih procesa i zaštite prirodnih vrijednosti.

(4) Načelo jedinstva obezbjeđuje da se odbrana od grada odvija u skladu sa načelima, osnovnim ciljevima i propisanim mjerama zaštite u okviru jedinstvenog sistema zaštite i spasavanja ljudi, materijalnih dobara i životne sredine od elementarnih nepogoda i drugih nesreća.

(5) Načelo javnosti obezbjeđuje da subjekti sistema protivgradne zaštite obavještavaju javnost o stanju sistema i čine informacije dostupnim, u skladu sa zakonom.

Član 4.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) modifikacija vremena je namjerna promjena prirodnog procesa u atmosferi putem hemijskog, mehaničkog i drugog vida vještačkog djelovanja s ciljem protivgradne zaštite, stimulacije padavina i raščišćavanja magle,

2) zasijavanje gradoopasnih oblaka predstavlja unos hemijskog reagensa u radarom određene dijelove gradoopasnih oblaka s ciljem odbrane od grada,

3) hemijski reagens je vještački aerosol koji se pod kontrolisanim uslovima unosi u atmosferu s ciljem modifikacije vremena,

4) sredstva za zasijavanje su nosači hemijskog reagensa – rakete, generatori i avioni specijalne namjene,

5) radarsko otkrivanje i praćenje olujno-gradonosnih oblaka je skup radnji koje obuhvataju tipizaciju oblačnih sistema, identifikaciju i kvantifikaciju gradonosnih i drugih padavinskih procesa meteorološkim radarom.

Član 5.

(1) Protivgradna zaštita obuhvata skup mjera i aktivnosti kojima se u gradonosnom oblaku na vještački način formira veći broj zametaka zrna grada od broja koji se stvara u prirodnim uslovima, a čime se umjesto manjeg broj krupnih komada stvara veliki broj sitnijih zrna grada, sa većom mogućnošću topljenja do tla.

(2) Poslove protivgradne zaštite obavlja Javno preduzeće „Protivgradna preventiva Republike Srpske“ a. d. Gradiška (u daljem tekstu: Javno preduzeće).

Član 6.

(1) Javno preduzeće je obavezno da u periodu protivgradne sezone preventivno djeluje na gradonosne oblake, u skladu sa pravilima meteorološke struke, primjenjujući metodologiju dejstva i propise o bezbjednosti stanovništva, materijalnih dobara i vazdušnog prostora.

(2) Protivgradna sezona traje u periodu od 15. aprila do 15. oktobra.

Član 7.

(1) Poslovi protivgradne zaštite su poslovi od opšteg interesa za Republiku.

(2) Poslovi protivgradne zaštite u smislu ovog zakona su:

1) prognoziranje,

2) radarsko otkrivanje i praćenje olujnih oblaka, utvrđivanje njihove gradoopasnosti i djelovanje na njih,

3) analiza i verifikacija efekata zaštite,

4) razvoj, opremanje, izgradnja, dogradnja, investiciono-tehničko i redovno održavanje opreme i objekata sistema protivgradne zaštite.

(3) Poslovi protivgradne zaštite iz stava 2. ovog člana su poslovi od primarnog interesa za biljnu proizvodnju i zaštitu materijalnih dobara.

Član 8.

(1) Metodologiju preventivnog djelovanja na gradonosne oblake sprovodi organizovani sistem protivgradne zaštite, koji osniva, izgrađuje i oprema Javno preduzeće.

(2) Javno preduzeće neposredno rukovodi sistemom protivgradne zaštite.

Član 9.

(1) Sistem protivgradne zaštite čine: glavni operativni centar, područni protivgradni centri, meteorološki radarski sistem, informaciono-telekomunikaciona mreža i mreža protivgradnih stanica.

(2) Glavni operativni centar rukovodi, koordinira rad i obezbjeđuje uslove za rad ostalih dijelova sistema kroz koordinaciju područnih protivgradnih centara i stručnog rada operativnih timova, koji se zasniva na praćenju kratkoročnih prognoza vremena, kontinuiranom praćenju razvoja vremenskih situacija, uz korišćenje svih drugih raspoloživih informacija, a osposobljen je i za stalnu komunikaciju sa službama za vanredne situacije na republičkom i područnom nivou, kao i komunikaciju sa nadležnim kontrolama leta u BiH.

(3) Područni protivgradni centri sprovode operativna dejstva unošenja hemijskog meteorološkog reagensa u gradoopasnu oblačnost na osnovu informacija dobijenih od glavnog operativnog centra, prikupljaju sve podatke o atmosferskim i drugim pojavama sa područja koje pokrivaju i izrađuju izvještaje za svako pojedinačno dejstvo.

(4) Meteorološki radarski sistem sačinjavaju radarski centri za meteorološke radare, koji obezbjeđuju radarsko prekrivanje cijele teritorije Republike, ali i prikupljanje radarskih produkata sa navedene teritorije.

(5) Informaciono-telekomunikaciona mreža obezbjeđuje prenos informacija između svih organizacionih i tehničkih dijelova sistema protivgradne zaštite u Republici, te razmjenu informacija sa sistemima protivgradne zaštite susjednih država.

(6) Mrežu protivgradnih stanica čine manuelne, automatske i generatorske stanice, koje obezbjeđuju lansiranje protivgradnih raketa, rad automatskih prizemnih generatora, prikupljanje informacija o meteorološkim pojavama i drugih informacija bitnih za ocjenu efikasnosti rada i informacija o tehničkoj ispravnosti.

Član 10.

(1) Protivgradni centar je kompleks koji čine zemljišna parcela sa odgovarajućim objektima, instrumentima i opremom za sprovođenje metodologije odbrane od grada.

(2) Radarski centar je kompleks koji čine zemljišna parcela sa odgovarajućim objektom u kojem je instaliran meteorološki radar, kao složeni elektronski uređaj, koji emituje elektromagnetnu energiju u prostor, s ciljem dobijanja kvalitetnih informacija o osobinama hidrometeora.

(3) Protivgradna stanica predstavlja kompleks koji čine ograđeni dio zemljišne parcele sa odgovarajućom opremom za ispaljivanje protivgradnih raketa, a njihov raspored i broj je određen tako da omogućava optimalno zasijavanje gradoopasnih oblaka.

(4) Generatorska stanica predstavlja kompleks koji čine ograđeni dio zemljišne parcele, na kojoj je postavljen automatski prizemni generator, koji vrši isijavanje meteorološkog hemijskog reagensa na bazi srebro-jodida.

Član 11.

Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (u daljem tekstu: ministar) donosi pravilnik kojim se propisuju tehnički uslovi za opremu, objekte i instalacije iz čl. 9. i 10. ovog zakona, te način njihovog održavanja, tehnologiju rada sistema protivgradne zaštite i mjere bezbjednosti za sprovođenje zaštite.

Član 12.

(1) Poslove protivgradne zaštite Javno preduzeće vrši u skladu sa trogodišnjim i godišnjim programima rada, na koje saglasnost daje Vlada.

(2) Trogodišnji program rada sadrži:

1) mjere za poboljšanje i unapređenje metodologije dejstva i verifikaciju postignutih rezultata,

2) primjenu odgovarajuće metodologije dejstva protivgradne zaštite,

3) obuku i usavršavanje kadra koji neposredno sprovodi zaštitu,

4) poslove izgradnje, investiciono-tehničko i redovno održavanje opreme i objekata u sistemu protivgradne zaštite,

5) modernizaciju i usavršavanje sistema u tehničkom i u metodološkom smislu.

(3) Godišnji program rada naročito sadrži: mjere i poslove utvrđene trogodišnjim programom rada koji se realizuju u tekućoj godini, kao i poslove operativnog sprovođenja protivgradne zaštite sa istraživačkim poslovima koji se obavljaju u toku godine.

Član 13.

Javno preduzeće izvještava Vladu u toku godine o:

1) realizaciji programa rada i finansijskog plana, koji se dostavlja do sredine februara tekuće godine za prethodnu godinu,

2) funkcionisanju sistema protivgradne zaštite za tekuću godinu, po završetku protivgradne sezone.

Član 14.

(1) Javno preduzeće kontinuirano radi na razvoju sistema protivgradne zaštite i usavršavanju metodologije dejstva na gradonosne oblake, a sarađuje i sa specijalizovanim institucijama u zemlji i inostranstvu.

(2) Javno preduzeće, uz saglasnost Vlade, donosi akt kojim se propisuje metodologija preventivnog djelovanja na gradonosne oblake kao stručni dokument na kome zasniva operativan rad.

Član 15.

(1) Sistem protivgradne zaštite se finansira iz:

1) naknada koju plaćaju fizička i pravna lica upisana u Registar poljoprivrednih gazdinstava, u iznosu od 4 KM po registrovanom hektaru obradivog poljoprivrednog zemljišta, na području onih jedinica lokalne samouprave koje su dio sistema protivgradne zaštite Republike,

2) naknada koju plaćaju pravna lica čija je djelatnost osiguranje i reosiguranje imovine i lica, u visini od 0,25% od ukupnog prihoda ostvarenog po završnom računu za prethodnu godinu,

3) budžeta jedinica lokalne samouprave, u visini od 3.000 KM po svakoj protivgradnoj stanici koja je izgrađena na njihovom području i dio je jedinstvenog sistema protivgradne zaštite Republike, a uplata ovih sredstava se vrši na osnovu ugovora koji jedinice lokalne samouprave zaključuju sa Javnim preduzećem,

4) budžeta Republike, u visini do 6% u okviru sredstava za podsticaj razvoja poljoprivrede i sela, u skladu sa propisom kojim se uređuje oblast poljoprivrede.

(2) Vlada donosi odluku o odobravanju sredstava iz stava 1. tačka 4) ovog člana.

Član 16.

(1) Prihodi iz člana 15. stav 1. t. 1) i 2) ovog zakona predstavljaju javni prihod i koriste se namjenski za redovan rad sistema protivgradne zaštite i modernizaciju sistema odbrane od grada.

(2) Za naplatu, kontrolu naplate i prinudnu naplatu naknade iz stava 1. ovog člana nadležna je Poreska uprava Republike Srpske.

Član 17.

Naknade iz člana 15. stav 1. t. 1) i 2) ovog zakona plaćaju se godišnje, najkasnije do 10. marta tekuće godine za prethodnu godinu, a prema uputstvu Poreske uprave Republike Srpske, kojim je uređeno plaćanje ostalih naknada.

Član 18.

Nadzor nad sprovođenjem ovog zakona, koji se odnosi na funkcionalnost sistema protivgradne zaštite, vrši Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede.

Član 19.

(1) Novčanom kaznom od 1.000 KM do 3.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice ako ne ispuni svoju obavezu iz člana 15. t. 1) i 2) ovog zakona.

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM i odgovorno lice u pravnom licu.

(3) Za prekršaj iz člana 15. tačka 1) ovog zakona kazniće se novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM i fizičko lice.

Član 20.

(1) Novčanom kaznom od 2.000 KM do 6.000 KM kazniće se za prekršaj Javno preduzeće ako ne obezbijedi funkcionisanje organizovanog sistema protivgradne zaštite ili pojedinih dijelova tog sistema.

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM i odgovorno lice u Javnom preduzeću.

Član 21.

Javno preduzeće nije odgovorno za štetu nastalu kao posljedica grada ukoliko je djelovalo preventivno u skladu sa raspoloživim ljudskim i materijalnim resursima.

Član 22.

(1) Ministar će u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti Pravilnik o tehničkim uslovima za rad sistema protivgradne zaštite (član 11).

(2) Javno preduzeće će u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti Metodologiju preventivnog djelovanja na gradonosne oblake (član 14. stav 2).

Član 23.

Stupanjem na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o protivgradnoj zaštiti („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 39/03 i 110/08).

Član 24.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“.

Nedeljko Čubrilović