Zakon o sjemenu poljoprivrednog bilja

ZAKON

O SJEMENU POLJOPRIVREDNOG BILJA

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se uslovi i način proizvodnje, kontrola proizvodnje, dorada, ispitivanje kvaliteta, pakovanje, deklarisanje i obilježavanje, promet i postkontrolno ispitivanje sjemena poljoprivrednog bilja, prozvodnja rasada i micelija jestivih i ljekovitih gljiva, priznavanje sorti poljoprivrednog bilja, upis sorti u Registar sorti poljoprivrednog bilja i druge registre.

Član 2.

(1) Odredbe ovog zakona ne odnose se na proizvodnju i promet genetički modifikovanog sjemena poljoprivrednog bilja, rasada poljoprivrednog bilja i micelija jestivih i ljekovitih gljiva, koji su regulisani posebnim zakonom.

(2) Odredbe ovog zakona ne odnose se na uzorke sjemena koje privredno društvo i drugo pravno lice koje se bavi poslovima ispitivanja i oplemenjivanja bilja u oblasti ratarstva i povrtarstva proizvodi, umnožava, prima ili šalje drugom pravnom licu koje se bavi poslovima ispitivanja i oplemenjivanja u ovim oblastima radi naučnih istraživanja i izvođenja eksperimenata, u količinama koje služe za eksperimentalne svrhe ili za banke biljnih gena.

(3) Odredbe ovog zakona kojima se utvrđuje priznavanje sorti poljoprivrednog bilja ne odnose se na sorte cvijeća, ljekovitog, aromatičnog i začinskog bilja, smješe trava za parkove i sportske terene i micelije jestivih i ljekovitih gljiva.

Član 3.

(1) Pojmovi koji se koriste u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

a) sjeme poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: sjeme) su generativni ili vegetativni dijelovi biljaka (sjeme žita, industrijskog, krmnog, povrtarskog, ljekovitog, aromatičnog, začinskog bilja i cvijeća; zatim krtole, lukovice, češnjevi, rasad), micelije jestivih i ljekovitih gljiva koji se koriste za umnožavanje i proizvodnju poljoprivrednog bilja,

b) sorta poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: sorta) je skup gajenih biljaka jedne biljne vrste koje se razlikuju po bilo kom svojstvu (morfološkom, proizvodnom i dr.) unutar iste biljne vrste od drugih sorti i koje poslije generativnog ili vegetativnog umnožavanja zadržavaju uniformnost, stabilnost, kao i druga svojstva po kojima se razlikuju od drugih sorti,

v) sortno sjeme je sjeme sorti koje se nalaze u Registru sorti poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: Registar sorti), uključujući i roditeljske komponente i sve kategorije sjemena proizvedene umnožavanjem predosnovnog sjemena sorti, a sertifikovano je kao sortno sjeme,

g) nesortno sjeme je sjeme koje nije obuhvaćeno tačkom v) ovog člana, čija je proizvodnja odobrena i kontrolisana, a certifikovano je kao nesortno sjeme (sjeme cvijeća, aromatično, ljekovito i začinsko bilje),

d) ovlašćena institucija je ustanova, privredno društvo, odnosno drugo pravno lice kome ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (u daljem tekstu: ministar) daje ovlašćenje za kontrolu prozvodnje, ispitivanje i utvrđivanje kvaliteta sjemena,

đ) certifikovano sjeme je sjeme proizvedeno od sjemena poznatog genetičkog porijekla i genetičke čistoće čija je proizvodnja kontrolisana i koje je ispitano, dorađeno i deklarisano u skladu sa odredbama ovog zakona,

e) kategorija sjemena poljoprivrednog bilja je određena generacija umnožavanja sjemena, a naturalno sjeme je nedorađeno i nedeklarisano sjeme,

ž) proizvođač sjemena je privredno društvo, odnosno drugo pravno lice ili preduzetnik koje se bavi proizvodnjom sjemena,

z) rasad poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: rasad) je biljni materijal dobijen generativnim ili vegetativnim putem, a koji se koristi za umnožavanje poljoprivrednog bilja,

i) micelija je vegetativno tijelo gljiva umnoženo na čvrstoj ili tečnoj hranljivoj podlozi koje služi za dalje umnožavanje gljiva, a koristi se za ishranu ljudi ili u ljekovite svrhe,

j) oplemenjivač sorte (u daljem tekstu: oplemenjivač) je privredno društvo, odnosno drugo pravno lice, preduzetnik ili fizičko lice koje je stvorilo ili otkrilo novu sortu,

k) održavalac sorte je oplemenjivač ili proizvođač koji održava sortu po propisanim metodama i garantuje da je sorta ostala nepromijenjena tokom održavanja i da je kao takva uniformna i stabilna,

l) standardni uzorak je uzorak sjemena koji oplemenjivač dostavlja nadležnom organu u trenutku upisa sorte u Registar sorti, a koji se koristi kao kontrolni uzorak, lj) dorada sjemena je proces u kome se sjeme poljoprivrednog bilja priprema za tržište, a obuhvata sušenje, prečišćavanje, selektovanje, kalibriranje, poliranje, piliranje, inkrustiranje, granuliranje i drugo), kao i tretiranje sjemena pesticidima ili biostimulatornim sredstvima registrovanim za tu namjenu,

m) kvalitet sjemena je sortna originalnost (sortnost) i genetička čistoća, sadržaj vlage, klijavost, čistoća, vlaga, zdravstveno stanje sjemena, kao i prilagođenost sjemena za sjetvu, sadnju ili razmnožavanje,

n) uzorak sjemena je najmanja propisana količina sjemena koja reprezentuje partiju iz koje je uzeta radi utvrđivanja kvaliteta, a lice koje uzima uzorak je fizičko lice ovlašćeno za uzorkovanje sjemena, nj) banka biljnih gena je mjesto čuvanja, opisivanja, sakupljanja i upotrebe biljnih genetičkih resursa, koja je uređena posebnim programom.

o) partija sjemena je određena količina sjemena porijeklom sa iste parcele i iste godine proizvodnje čija masa ne prelazi najveću dozvoljenu količinu, homogena je, fizički se može identifikovati i označena je jedinstvenim brojem,

p) postkontrolno ispitivanje je ispitivanje kojim se provjerava originalnost (sortnost) i genetička čistoća sorte koja se nalazi u proizvodnji, doradi ili prometu,

r) ISTA je međunarodna organizacija za ispitivanje sjemena,

s) ISTA certifikat je dokument o kvalitetu partije sjemena u međunarodnom prometu,

t) OECD je organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj,

ć) OECD certifikat je dokument o sortnosti sjemena u međunarodnom prometu,

u) priznavanje sorti je priznavanje domaćih novostvorenih sorti i odobravanje uvođenja u proizvodnju stranih sorti,

f) UPOV je međunarodna unija za zaštitu novih biljnih sorti,

h) DUS test je test kojim se utvrđuje različitost, uniformnost i stabilnost sorte u skladu sa zahtjevima UPOV,

c) VCU test je test kojim se utvrđuje proizvodna i upotrebna vrijednost sorte,

č) sorta standard je sorta upisana u Registar sorti, a koja se ističe po svojim proizvodnim i upotrebnim vrijednostima i kao takva služi u postupku priznavanja sorte, dž) odomaćena sorta je autohtona domaća i odomaćena strana sorta upisana u Registar sorti i

š) referentna kolekcija je zbirka sorti jedne biljne vrste specifičnih morfoloških karakteristika određenih po UPOV kriterijumima koja služi u ocjeni novih sorti na svojstva različitosti, uniformnosti i stabilnosti (DUS test).

Član 4.

(1) Kategorije sortnog sjemena su:

a) predosnovno sjeme,

b) osnovno sjeme,

v) certifikovano sjeme prve generacije,

g) certifikovano sjeme druge generacije i

d) proizvodno sjeme.

(2) Predosnovno sjeme je elita samooplodnih biljnih vrsta, samooplodne linije, super elita krompira i sjeme roditeljskih komponenti koje proizvodi i održava održavalac sorte, koristi se za proizvodnju osnovnog sjemena, a u prometu je označeno etiketom bijele boje sa dijagonalnom linijom roze boje.

(3) Osnovno sjeme je original samooplodnih biljnih vrsta, komponente hibrida i elita krompira koje se proizvodi pod kontrolom ovlašćene institucije, koristi se za proizvodnju certifikovanog sjemena prve generacije, a u prometu je označeno etiketom bijele boje.

(4) Certifikovano sjeme prve generacije je prva sortna reprodukcija samooplodnih biljnih vrsta, prva generacija hibrida i original krompira koje se proizvodi pod kontrolom ovlašćene institucije i koristi se za proizvodnju sjemena druge generacije, a u prometu je označeno etiketom plave boje.

(5) Certifikovano sjeme druge generacije je druga sortna reprodukcija samooplodnih biljnih vrsta i prva sortna reprodukcija krompira koja se proizvodi pod kontrolom ovlašćene institucije, a u prometu je označeno etiketom crvene boje.

(6) Proizvodno sjeme je sjeme cvijeća, aromatičnog, ljekovitog i začinskog bilja, kao i bilja koje nema priznate sorte i zadovoljava po autentičnosti i čistoći vrste, a proizvodi se pod kontrolom proizvođača.

(7) U nedostatku kategorija sortnog sjemena iz stava 1. ovog člana, po zahtjevu proizvođača, ministar može da odobri proizvodnju u tekućoj godini i niže kategorije sjemena poljoprivrednog bilja iz domaće proizvodnje.

II PROIZVODNJA SJEMENA

Član 5.

(1) Proizvodnjom sjemena može da se bavi, privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik (u daljem tekstu: proizvođač), koji je upisan u Registar proizvođača sjemena, rasada, micelija jestivih i ljekovitih gljiva (u daljem tekstu: Registar proizvođača).

(2) Proizvodnjom sjemena može da se bavi i fizičko lice na osnovu zaključenog ugovora o saradnji sa proizvođačem sjemena, a sjeme proizvedeno u toj saradnji smatra se proizvodnjom proizvođača.

Član 6.

(1) Upis u Registar proizvođača vrši se na osnovu zahtjeva koji proizvođač podnosi Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (u daljem tekstu: Ministarstvo).

(2) Zahtjev iz stava 1. ovog člana sadrži:

a) podatke o proizvođaču (naziv, sjedište, adresa, matični broj i poreski broj),

b) šifru djelatnosti proizvođača (za pravna lica),

v) podatke o mjestu proizvodnje sjemena (katastarska opština, katastarska parcela, obrada, njega, zaštita zemljišta i očuvanje bioloških i hemijskih svojstava zemljišta za proizvodnju sjemena),

g) podatke o vrsti i kategoriji sjemena i obimu proizvodnje i

d) podatke o zaposlenom odgovornom licu (ime i prezime, adresa, jedinstveni matični broj i dokaz o završenom poljoprivrednom fakultetu, ratarski, povrtarski, opšti ili drugi smjer sa položenim ispitom iz oblasti sjemenarstva sa najmanje tri godine radnog iskustva).

(3) Ako proizvođač obavlja djelatnost na više različitih mjesta, u zahtjevu navodi podatke iz stava 2. t. v), g) i d) ovog člana za svako mjesto proizvodnje.

(4) Ministar donosi rešenje o upisu u Registar proizvođača.

(5) Proizvođač je dužan da svaku promjenu podataka iz stava 2. ovog člana prijavi Ministarstvu i Republičkoj upravi za inspekcijske poslove (u daljem tekstu: Inspektorat) u roku od 15 dana od dana nastale promjene.

(6) Podaci iz Registra proizvođača su javni.

Član 7.

Proizvođač se briše iz Registra proizvođača kada prestane da obavlja djelatnost proizvodnje sjemena ili ako prestane da ispunjava uslove iz člana 6. stav 2. t. v), g) i d) ovog zakona.

Član 8.

(1) Proizvođač je dužan da vodi knjigu evidencije o proizvodnji sjemena.

(2) Knjiga evidencije o proizvodnji sjemena iz stava 1. ovog člana sadrži: broj rješenja o upisu u Registar proizvođača, ime lica koje obavlja poslove stručnog rukovođenja proizvodnjom sjemena, pregledni plan sjemenskog usjeva, odnosno objekta sa jasno označenim dijelom gdje se proizvodi sjeme, vrstu, odnosno sortu i kategoriju i godinu proizvodnje sjemena sa kojim zasniva proizvodnju, količinu ukupno primljenog sjemena, podatke o načinu proizvodnje, vrsti i datumu izvođenja radova.

Član 9.

Proizvođač može proizvoditi sjeme sorti koje su upisane u Registar sorti.

Član 10.

(1) Subjekti koji ispunjavaju uslove za proizvodnju, doradu ili ispitivanje sjemena mogu obavljati ove poslove za potrebe stranog naručioca od uvezenog sjemena sorte koja nije upisana u Registar sorti.

(2) Subjekti mogu proizvoditi, dorađivati i ispitivati sjeme iz stava 1. ovog člana po prethodno pribavljenoj saglasnosti Ministarstva na osnovu ugovora zaključenog sa stranim naručiocem, prema kojem naručilac preuzima cjelokupnu količinu proizvedenog naturalnog ili dorađenog sjemena.

(3) Održavalac sorte može da po prethodno pribavljenoj saglasnosti Ministarstva umnožava i ispituje predosnovno sjeme sorte koje je u postupku priznavanja u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: Republika).

(4) Proizvodnja sjemena iz st. 1. i 3. ovog člana podliježe zdravstvenom pregledu.

(5) Sjeme iz st. 1. i 3. ovog člana nije dozvoljeno stavljati u promet na teritoriji Republike.

(6) Ministarstvo daje saglasnost domaćem naručiocu za proizvodnju sortnog sjemena u drugoj državi koja se obavlja na osnovu ugovora između naručioca i inostranog proizvođača.

III KONTROLA PROIZVODNJE SJEMENA

Član 11.

(1) Proizvodnja sjemena podliježe obaveznoj kontroli.

(2) Kontrolom proizvodnje sjemena utvrđuje se porijeklo vrsta, sorta i kategorija upotrijebljenog sjemena.

Član 12.

(1) Kontrolu proizvodnje predosnovnog sjemena vrši održavalac sorte.

(2) Kontrolu proizvodnje ostalih kategorija sjemena (u daljem tekstu: kontrola proizvodnje) vrši ovlašćena institucija.

(3) Ovlašćena institucija može da vrši poslove kontrole ako ima zaposlenog diplomiranog inženjera poljoprivrede, smjer ratarski, povrtarski ili opšti i diplomiranog inženjera poljoprivrede, smjer zaštita bilja sa najmanje pet godina radnog iskustva na poslovima kontrole i položen stručni ispit.

(4) Ministar rješenjem daje ovlašćenje za vršenje poslova iz stava 3. ovog člana koje se objavljuje u "Službenom glasniku Republike Srpske".

(5) Ministar propisuje uslove i način polaganja stručnog ispita iz stava 3. ovog člana.

Član 13.

Proizvođač je dužan da podnese prijavu za vršenje kontrole proizvodnje sjemena Ministarstvu, odnosno ovlašćenoj instituciji i Inspektoratu u roku od 15 dana od dana završetka sjetve, a najkasnije:

a) za jesenju sjetvu do 31. decembra i

b) za proljećnu sjetvu do 15. juna tekuće godine.

Član 14.

(1) Održavalac sorte na osnovu dokumentacije o izvršenoj kontroli proizvodnje predosnovnog sjemena izdaje uvjerenje o priznavanju sjemenskog usjeva predosnovnog sjemena.

(2) Održavalac sorte vodi evidenciju o izdatim uvjerenjima iz stava 1. ovog člana i čuva dokumentaciju najmanje šest godina.

(3) Održavalac sorte dužan je da jedan primjerak uvjerenja iz stava 1. ovog člana dostavi Ministarstvu najkasnije 30 dana od dana izdavanja uvjerenja.

Član 15.

(1) Ministar, na osnovu dokumentacije o izvršenoj kontroli proizvodnje, izdaje uvjerenje o priznavanju sjemenskog usjeva za ostale kategorije sjemena.

(2) Ministarstvo vodi evidenciju o izdatim uvjerenjima iz stava 1. ovog člana i čuva dokumentaciju najmanje šest godina.

Član 16.

Ministar donosi pravilnik kojim propisuje sadržinu i način vođenja evidencije o priznavanju sjemenskog usjeva.

Član 17.

(1) Troškove kontrole proizvodnje sjemena i izdavanja uvjerenja o priznavanju sjemenskog usjeva snosi proizvođač.

(2) Visina troškova iz stava 1. ovog člana utvrđuje se u skladu sa propisom iz oblasti administrativnh taksa i naknada.

IV DORADA SJEMENA

Član 18.

(1) Sjeme može da se stavlja u promet ako je dorađeno.

(2) Naturalno sjeme koje se dorađuje mora da ima uvjerenje o priznavanju sjemenskog usjeva iz člana 15. stav 1. ovog zakona

(3) Naturalno sjeme iz uvoza koje se dorađuje mora da ima fitosertifikat, OECD certifikat ili odgovarajući dokument o sortnosti sjemena, izdat od nadležnog organa zemlje izvoznice.

Član 19.

Doradom sjemena može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik (u daljem tekstu: dorađivač), koji je upisan u Registar dorađivača sjemena (u daljem tekstu: Registar dorađivača).

Član 20.

(1) Upis u Registar dorađivača vrši se na osnovu zahtjeva koji dorađivač podnosi Ministarstvu.

(2) Zahtjev iz stava 1. ovog člana sadrži:

a) podatke o dorađivaču (naziv, sjedište, adresa, matični broj i poreski broj),

b) šifru djelatnosti dorađivača,

v) podatke o skladišnom prostoru za odvojen smještaj i čuvanje naturalnog (nedorađenog), odnosno dorađenog sjemena pojedinih vrsta, sorti i kategorija sjemena, koji obezbjeđuje očuvanje kvaliteta i zdravstvenog stanja sjemena i podatke o prostoru za smještaj otpada koji je nastao doradom sjemena,

g) uređaje i opremu za dosušivanje, prečišćavanje, selektovanje, pakovanje, zatvaranje ambalaže, plombiranje, a u zavisnosti od vrste sjemena koje se dorađuje i

d) podatke o zaposlenom odgovornom licu (ime i prezime, adresa, jedinstveni matični broj i dokaz o završenom poljoprivrednom fakultetu, smjer ratarski, povrtarski, smjer mehanizacije ili opšti smjer sa najmanje tri godine radnog iskustva na poslovima dorade sjemena).

(3) Ako dorađivač obavlja djelatnost na više različitih mjesta, u zahtjevu navodi podatke iz stava 2. t. v), g) i d) ovog člana za svako mjesto dorade.

(4) Ministar donosi rešenje o upisu u Registar dorađivača.

(5) Rješenje o upisu dorađivača u Registar dorađivača obavezno sadrži vrstu i kategoriju sjemena koju dorađivač može da dorađuje.

(6) Dorađivač je dužan da svaku promjenu podataka prijavi Ministarstvu i Inspektoratu u roku od 15 dana od dana nastale promjene.

(7) Podaci iz Registra dorađivača su javni.

Član 21.

Dorađivač se briše iz Registra dorađivača ako prestane da obavlja djelatnost dorade sjemena ili ako prestane da ispunjava uslove iz člana 20. stav 2. t. v), g) i d) ovog zakona.

Član 22.

Ako je sjeme određene vrste i sorte dorađivalo više dorađivača, smatra se da je sjeme doradio dorađivač koji je izdao deklaraciju.

Član 23.

(1) Dorađivač je dužan da vodi evidenciju i čuva dokumentaciju o količini preuzetog naturalnog i dorađenog sjemena najmanje šest godina.

(2) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje sadržinu, oblik i način vođenja evidencije iz stava 1. ovog člana.

Član 24.

(1) Dorađivač može u postupku dorade pripremati mješavine određenih vrsta i sorti sjemena u određenim procentima svake komponente, a svaka komponenta u mješavini mora ispunjavati norme kvaliteta za tu vrstu, odnosno sortu sjemena.

(2) Dorađivač je dužan da u prisustvu fitosanitarnog inspektora uništi otpad nastao doradom sjemena sitnosjemenih mahunarki, kao i otpad koji ima sjeme parazitnih biljaka, korova i sjeme zaraženo karantinskim štetnim organizmima.

Član 25.

Izuzetno od člana 24. stav 2. ovog zakona, otpad nastao doradom sjemena drugih biljnih vrsta može da se koristi za ishranu ljudi, životinja ili za industrijsku preradu ako je njegov kvalitet u skladu sa propisima kojima se uređuju pitanja kvaliteta u toj oblasti.

Član 26.

(1) U toku žetve, odnosno berbe, prevoza i čuvanja do dorade, naturalno sjeme mora biti odvojeno i obilježeno.

(2) Naturalno sjeme koje se prevozi od njive do mjesta skladištenja, čuvanja ili dorade mora da prati dokumentacija o proizvođaču, katastarskoj parceli, vrsti, sorti i kategoriji sjemena.

(3) Dorađivač je dužan da u roku od 15 dana od dana prijema obranog, odnosno požnjevenog sjemena, za svaki sjemenski usjev (izolaciju) prijavi Ministarstvu preuzetu količinu naturalnog sjemena.

(4) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje obrazac i sadržaj prijave obranog, odnosno požnjevenog sjemena.

V KVALITET SJEMENA

Član 27.

(1) Sjeme u pogledu kvaliteta mora da ispunjava propisane norme kvaliteta.

(2) Za kvalitet sjemena u prometu odgovoran je dorađivač, odnosno uvoznik.

Član 28.

Ispitivanje i utvrđivanje kvaliteta sjemena vrši se prije stavljanja u promet i korišćenja, a utvrđuje se za svaku partiju sjemena.

Član 29.

(1) Ispitivanje i utvrđivanje kvaliteta sjemena obavlja ovlašćena institucija.

(2) Dorađivač podnosi prijavu za ispitivanje i utvrđivanje kvaliteta, odnosno uzimanje uzoraka sjemena ovlašćenoj instituciji iz stava 1. ovog člana.

(3) Uz prijavu za ispitivanje iz stava 2. ovog člana dorađivač podnosi uvjerenje o priznavanju sjemenskog usjeva iz člana 15. stav 1. ovog zakona.

Član 30.

(1) Privredno društvo, odnosno drugo pravno lice može da obavlja poslove uzimanja uzoraka sjemena ako ima zaposleno lice koje je diplomirani inženjer poljoprivrede, ratarski, povrtarski, opšti smjer ili smjer zaštite bilja, sa najmanje pet godina radnog iskustva na istim ili sličnim poslovima.

(2) Privredno društvo, odnosno drugo pravno lice ne može da obavlja poslove uzimanja uzoraka sjemena kod sopstvene proizvodnje ili proizvodnje gdje su bili angažovani na poslovima kontrole proizvodnje.

(3) Kvalitet sjemena utvrđuje se na uzorku sjemena koji je uzelo lice iz stava 1. ovog člana.

Član 31.

(1) O izvršenom ispitivanju kvaliteta sjemena ovlašćena institucija sastavlja izvještaj.

(2) Ovlašćena institucija dužna je da čuva ispitane uzorke sjemena godinu dana od dana izdavanja izvještaja o ispitivanju kvaliteta sjemena, a dokumentaciju o ispitivanju sjemena najmanje šest godina od dana izdavanja izvještaja iz stava 1. ovog člana.

(3) Ovlašćena institucija dužna je da čuva ispitane uzorke krtole, lukovice i češnjeva, mjesec dana od dana izdavanja izvještaja o ispitivanju njihovog kvaliteta, a dokumentaciju o ispitivanju šest godina od dana izdavanja izvještaja iz stava 1. ovog člana.

Član 32.

Dorađivač sjemena, odnosno uvoznik, odgovoran je za štetu krajnjem korisniku ako sjeme ne ispunjava uslove u pogledu deklarisane vrste, sorte i kvaliteta sjemena, osim u slučaju kad je šteta prouzrokovana nepažnjom krajnjeg korisnika.

VI PAKOVANJE, DEKLARISANJE I OBILJEŽAVANJE

Član 33.

Sjeme u prometu mora biti upakovano u originalno pakovanje na način koji obezbjeđuje očuvanje njegovog kvaliteta i nepovredivost originalnog pakovanja.

Član 34.

Sjeme u prometu mora da odgovara kvalitetu označenom u deklaraciji i na etiketi.

Član 35.

U zavisnosti od vrste i kategorije sjemena deklaracija i etiketa su istovjetne prema sadržaju, veličini, boji i obavezno imaju serijski broj.

Član 36.

(1) Etiketu izdaje ovlašćena institucija.

(2) Etiketu za sitna pakovanja sjemena izdaje dorađivač, odnosno uvoznik.

(3) Ovlašćena institucija iz stava 1. ovog člana mora da ispunjava uslove u pogledu stručnog kadra, uređaja, opreme i prostora.

(4) Ovlašćena institucija vodi evidenciju o izdatim etiketama.

(5) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje veličinu pojedinačnih pakovanja sjemena u zavisnosti od vrste poljoprivrednog bilja, kao i sadržinu, oblik i način vođenja evidencije o izdatim etiketama.

Član 37.

(1) Zabranjeno je stavljanje u promet sjemena kojem je rok važenja na deklaraciji i etiketi istekao.

(2) Izuzetno sjeme iz stava 1. ovog člana može da se stavi u promet ako se u postupku ispitivanja utvrdi da odgovara propisanom kvalitetu.

(3) Sjeme iz stava 2. ovog člana pakuje se i obilježava u skladu sa čl. 33, 35. i 36. ovog zakona.

Član 38.

(1) Zabranjeno je prepakivanje i razmjeravanje izvornog originalnog pakovanja sjemena iz domaće proizvodnje i uvoza.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana dorađivač, odnosno uvoznik može da vrši prepakivanje sjemena, uz saglasnost Ministarstva i pod kontrolom poljoprivrednog, odnosno fitosanitarnog inspektora.

(3) Prilikom prepakivanja sjemena zabranjeno je miješanje partija sjemena.

(4) Zahtjev za prepakivanje sjemena dorađivač, odnosno uvoznik podnosi Ministarstvu.

(5) Uz zahtjev iz stava 4. ovog člana dorađivač, odnosno uvoznik prilaže deklaraciju, odnosno OECD certifikat, ISTA certifikat i fitocertifikat.

(6) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje formu i sadržaj zahtjeva za prepakivanje sjemena.

VII PROMET SJEMENA

Član 39.

(1) Prometom sjemena može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik, koji je za promet sjemena upisan u Registar proizvođača.

(2) Prometom sjemena na veliko može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik ako za poslove prometa sjemenom ima najmanje jedno zaposleno lice – diplomiranog inženjera poljoprivrede, smjera ratarskog, povrtarskog ili opšteg.

(3) Prometom sjemena na malo može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik ako u svakom prodajnom objektu ima u stalnom radnom odnosu zaposleno lice sa završenim poljoprivrednim fakultetom, smjer ratarsko-povrtarski, zaštita bilja, opšti ili neki drugi smjer biljne proizvodnje.

Član 40.

U promet može da se stavi sjeme sorti koje su upisane u Registar sorti kao i nesortno sjeme.

Član 41.

(1) Sjeme u prometu mora da se skladišti i čuva na način i pod uslovima koji obezbjeđuju očuvanje kvaliteta sjemena.

(2) Promet sjemena ne može da se obavlja van prodajnog objekta.

(3) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje uslove koje u pogledu očuvanja kvaliteta sjemena treba da ispuni prodajni objekat iz stava 1. ovog člana.

Član 42.

(1) Uvozom sjemena može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik, ako je upisano u Registar uvoznika sjemena.

(2) Subjekti iz stava 1. ovog člana mogu da vrše uvoz sjemena sorti koje su upisane u Registar sorti i koje ima fitocertifikat izdat od nadležnog organa zemlje izvoznice, kao i nesortno sjeme.

Član 43.

(1) Sjeme može da se uvozi samo u originalnom pakovanju.

(2) Naturalno sjeme može da se uvozi ako je sortno i ako je proizvedeno za račun domaćeg naručioca.

(3) Sjeme iz stava 2. ovog člana mora da bude upakovano i označeno etiketom sive boje.

(4) Uvoznik je dužan da vodi evidenciju o uvezenim količinama sjemena i sjemenskih mješavina.

(5) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje sadržaj, oblik i način vođenja evidencije iz stava 4. ovog člana.

Član 44.

(1) Sjeme koje se uvozi prati otpremnica, fitocertifikat, OECD certifikat i ISTA certifikat.

(2) Sjeme koje se uvozi prati deklaracija izdatu od nadležnog organa zemlje izvoznice, a pri stavljanju u promet na teritoriji Republike obilježava se u skladu sa članom 4. st. 2, 3, 4 i 5. i čl. 35. i 36. ovog zakona.

(3) Sjeme biljnih vrsta koje nisu obuhvaćene sistemom OECD certifikacije, kao i uvoz sjemena iz zemalja koje nisu članice OECD, mora da prati dokument o sortnosti izdat od nadležnog organa zemlje izvoznice.

(4) Kvalitet sjemena iz stava 3. ovog člana mora da bude ispitan u skladu sa ovim zakonom.

VIII POSTKONTROLNO ISPITIVANJE SJEMENA

Član 45.

(1) Osnovno i certifikovano sjeme koje se proizvodi, dorađuje i stavlja u promet podliježe postkontrolnom ispitivanju.

(2) Za postkontrolno ispitivanje sjemena iz stava 1. ovog člana koristi se standardni uzorak sjemena kao kontrolni uzorak.

(3) Postkontrolnim ispitivanjem sjemena provjerava se originalnost (sortnost) i genetička čistoća sjemena.

Član 46.

Postkontrolna ispitivanja sjemena koja se odnose na laboratorijske testove kojima se provjerava čistoća sorte i vrste, zdravstveno stanje i ostali zahtjevi u pogledu kvaliteta sjemena Ministarstvo povjerava ovlašćenoj instituciji iz člana 12. ovog zakona.

Član 47.

(1) Troškove postkontrolnog ispitivanja sjemena snosi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice ili preduzetnik od koga je uzorak sjemena uzet.

(2) Troškovi iz stava 1. ovog člana utvrđuju se u skladu sa propisom iz oblasti administrativnih taksi i naknada.

IX RASAD POLJOPRIVREDNOG BILJA

Član 48.

(1) Proizvodnjom rasada može da se bavi preduzeće i drugo pravno lice, odnosno preduzetnik (u daljem tekstu: proizvođač rasada), koji je upisan u Registar proizvođača.

(2) Proizvodnjom rasada može da se bavi i fizičko lice na osnovu zaključenog ugovora o saradnji sa proizvođačem rasada, a rasad proizveden u toj saradnji smatra se proizvodnjom proizvođača.

Član 49.

(1) Upis u Registar proizvođača vrši se na osnovu zahtjeva koji proizvođač rasada podnosi Ministarstvu.

(2) Zahtjev iz stava 1. ovog člana sadrži:

a) podatke o proizvođaču rasada (naziv, sjedište, adresa, matični broj i poreski broj),

b) šifru djelatnosti proizvođača rasada,

v) podatke o mjestu proizvodnje rasada (katastarska opština, katastarska parcela, objekat, obrada, njega, zaštita zemljišta i očuvanje bioloških i hemijskih svojstava zemljišta za proizvodnju rasada) i

g) podatke o odgovornom licu (ime i prezime, adresa, jedinstveni matični broj i dokaz da ima najmanje četvrti stepen stručne spreme poljoprivrene struke, smjer biljne proizvodnje).

(3) Ako proizvođač rasada obavlja djelatnost na više različitih mjesta, u zahtjevu navodi podatke iz stava 2. t.

v) i g) ovog člana za svako mjesto proizvodnje.

(4) Ministar donosi rješenje o upisu u Registar proizvođača.

(5) Proizvođač rasada dužan je da svaku promjenu podataka prijavi Ministarstvu i Inspektoratu u roku od 15 dana od dana nastale promjene.

(6) Podaci iz Registra su javni.

Član 50.

Proizvođač rasada briše se iz Registra proizvođača ako svojom odlukom prestane da obavlja djelatnost proizvodnje rasada ili ako prestane da ispunjava uslove iz člana 49. stav 2. t.

v) i g) ovog zakona.

Član 51.

Rasad može da se proizvodi samo od sorti koje su upisane u Registar sorti, kao i od proizvodnog sjemena cvijeća, aromatičnog, ljekovitog i začinskog bilja.

Član 52.

(1) Proizvođač rasada dužan je da čuva originalnu ambalažu, potvrdu o porijeklu sjemena ili račun o kupljenom sjemenu i da vodi evidenciju o proizvodnji rasada, kao i o količini proizvedenog rasada.

(2) Proizvođač rasada dužan je da Ministarstvu podnese izvještaj o količini proizvedenog rasada najkasnije do 31. decembra tekuće godine.

(3) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje sadržinu, oblik i način vođenja evidencije, kao i obrazac izvještaja iz stava 2. ovog člana.

Član 53.

(1) Rasad za uvoz mora da bude proizveden od sjemena sorti koje su upisane u Registar sorti, osim za sorte cvijeća, ljekovitog, aromatičnog i začinskog bilja.

(2) Rasad iz stava 1. ovog člana, pored ostalog, mora da prati certifikat o sortnosti sjemena od koga je rasad proizveden izdat od nadležnog organa zemlje izvoznice.

Član 54.

(1) Rasad koji se stavlja u promet prati deklaracija i uvjerenje o zdravstvenom stanju koje je izdato u skladu sa Zakonom o zaštiti zdravlja bilja u Republici Srpskoj.

(2) Rasad iz domaće proizvodnje deklariše proizvođač, a rasad iz uvoza deklariše uvoznik.

(3) Na ambalaži rasada proizvođač, odnosno uvoznik stavlja etiketu koja sadrži:

a) ime proizvođača, odnosno uvoznika,

b) naziv vrste, sorte i kategorije sjemena od kojeg je rasad proizveden i

v) broj uvjerenja o zdravstvenom stanju rasada.

Član 55.

Prometom rasada može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik, koji je upisan u Registar proizvođača.

Član 56.

(1) Proizvođač može rasad sorte koja nije upisana u Registar sorti da proizvodi za inostranog naručioca, po prethodno pribavljenoj saglasnosti Ministarstva, a na osnovu ugovora sa naručiocem, prema kojem naručilac preuzima cjelokupnu količinu proizvedenog rasada.

(2) Rasad iz stava 1. ovog člana nije dozvoljeno stavljati u promet na teritoriji Republike.

X MICELIJE JESTIVIH I LJEKOVITIH GLJIVA

Član 57.

(1) Proizvodnjom micelija jestivih i ljekovitih gljiva (u daljem tekstu: micelije) može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik (u daljem tekstu: proizvođač micelija), koji je upisan u Registar proizvođača.

(2) Proizvodnjom micelija može da se bavi i fizičko lice na osnovu zaključenog ugovora o saradnji sa proizvođačem micelija, a micelije proizvedene u toj saradnji smatraju se proizvodnjom proizvođača micelija.

Član 58.

(1) Upis u Registar proizvođača vrši se na osnovu zahtjeva koji proizvođač micelija podnosi Ministarstvu.

(2) Zahtjev iz stava 1. ovog člana sadrži:

a) podatke o proizvođaču micelija (naziv, sedište, adresa, matični broj i poreski broj),

b) šifru djelatnosti proizvođača micelija,

v) podatke o mjestu proizvodnje micelija (objekat, oprema, instrumenti i laboratorijske knjige) i

g) podatke o odgovornom licu (ime i prezime, adresa, jedinstveni matični broj i dokaz da ima najmanje četvrti stepen stručne spreme poljoprivredne struke, smjer biljne proizvodnje ili šumarske struke).

(3) Ako proizvođač micelija obavlja djelatnost na više različitih mjesta, u zahtjevu navodi podatke iz stava 2. t.

v) i g) ovog člana za svako mjesto proizvodnje.

(4) Ministar donosi rješenje o upisu u Registar proizvođača.

(5) Proizvođač micelija dužan je da svaku promjenu podataka prijavi Ministarstvu i Inspektoratu u roku od 15 dana od dana nastale promjene.

(6) Podaci iz Registra proizvođača su javni

Član 59.

Ministar donosi pravilnik kojim propisuje sadržinu i način vođenja Registra proizvođača.

Član 60.

Proizvođač micelija briše se iz Registra proizvođača ako prestane da obavlja djelatnost proizvodnje micelija ili ako prestane da ispunjava uslove iz člana 58. stav 2. t.

v) i g) ovog zakona.

Član 61.

(1) Proizvođač micelija dužan je da vodi evidenciju o proizvodnji i količini proizvedenih micelija i da o tome podnese izvještaj Ministarstvu najkasnije do 31. decembra tekuće godine.

(2) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje formu i sadržaj izvještaja iz stava 1. ovog člana.

Član 62.

(1) Micelije u prometu moraju da budu upakovane i deklarisane.

(2) Micelije u prometu moraju da odgovaraju deklarisanoj vrsti, soju i moraju da budu zdravstveno ispravne (bez prisustva virusa, bakterija, gljiva, nematoda, insekata, grinja i dr.) u skladu sa Zakonom o zaštiti zdravlja bilja u Republici Srpskoj.

(3) Micelije iz domaće proizvodnje deklariše proizvođač micelija, a micelije iz uvoza deklariše uvoznik.

Član 63.

Prometom i uvozom micelija može da se bavi privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik, koji je upisan u Registar proizvođača i Registar uvoznika sjemena.

Član 64.

Radi praćenja situacije u sjemenarstvu i obavljanja poslova iz svoje nadležnosti, ovlaštene institucije su obavezne, da jednom godišnje podnose izvještaj o sprovedenim aktivnostima Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede.

XI PRIZNAVANJE SORTI SJEMENA POLJOPRIVREDNOG BILJA, UPIS SORTI U REGISTAR I ODRŽAVANJE SORTE

Član 65.

Priznavanje sorti sjemena poljoprivrednog bilja je priznavanje novostvorene domaće sorte i odobravanje uvođenja u proizvodnju strane sorte (u daljem tekstu: priznavanje sorte).

Član 66.

U postupku priznavanja sorte utvrđuje se njen kvalitet i druge bitne osobine na osnovu kojih se ta sorta može priznati, odnosno odobriti, a sjeme te sorte umnožavati i stavljati u promet kao sortno na teritoriji Republike.

Član 67.

Sorta se priznaje ako se na osnovu rezultata ispitivanja određenih bitnih osobina sorte utvrdi da:

a) je različita, uniformna i stabilna (DUS test),

b) ima bolju proizvodnu i upotrebnu vrijednost (VCU test) i

v) je ime sorte u skladu sa propisanim zahtjevima.

Član 68.

(1) Sorta je različita ako se razlikuje najmanje po jednoj osobini od bilo koje sorte iz referentne kolekcije.

(2) Sorta je uniformna ako je dovoljno ujednačena u bitnim osobinama s obzirom na odstupanja koja se mogu očekivati zbog osobenosti njenog umnožavanja.

(3) Sorta je stabilna ako njene bitne osobine ostaju nepromijenjene i poslije ponovnog umnožavanja ili u slučaju pojedinačnog ciklusa umnožavanja, poslije svakog takvog ciklusa.

Član 69.

Proizvodnim i upotrebnim osobinama sorte smatraju se prinos, kvalitet proizvoda i druge osobine koje su od uticaja na povećanje obima proizvodnje ili poboljšanje kvaliteta.

Član 70.

(1) Postupak priznavanja sorte pokreće se na osnovu zahtjeva koji podnosi vlasnik sorte, odnosno njegov ovlašćeni zastupnik (u daljem tekstu: podnosilac zahtjeva).

(2) Zahtjev iz stava 1. ovog člana podnosi se Ministarstvu pojedinačno za svaku sortu.

(3) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje obrazac i sadržinu zahtjeva iz stava 1. ovog člana, kao i kriterijume za određivanje naziva sorte.

Član 71.

(1) Na zahtjev Ministarstva podnosilac zahtjeva dužan je da uz zahtjev dostavi na uvid dokumentaciju o radu na stvaranju sorte.

(2) Podaci u zahtjevu i dokumentaciji koji se odnose na porijeklo izvornog materijala kao i opis procesa stvaranja sorte su službena tajna.

Član 72.

(1) Ministarstvo je dužno da obavijesti podnosioca zahtjeva da će sorta biti ispitivana i da od njega zatraži potrebnu količinu sjemena sorte radi ispitivanja.

(2) Na osnovu obavještenja iz stava 1. ovog člana podnosilac zahtjeva dužan je da dostavi Ministarstvu sjeme sorte u količini i na način koji propiše ministar.

(3) Ako podnosilac zahtjeva ne ispuni uslove iz stava 2. ovog člana zahtjev će se odbaciti.

Član 73.

(1) Različitost, uniformnost i stabilnost sorte, kao i upotrebna i proizvodna vrijednost sorte utvrđuje se ispitivanjima na eksperimentalnom polju i u laboratoriji.

(2) Ispitivanje sorte na eksperimentalnom polju traje dvije godine.

(3) Izuzetno, od stava 2. ovog člana za sortu koja je prijavljena za ispitivanje na jedno ili više dodatnih svojstava u odnosu na sortu upisanu u Registar sorti, ispitivanje traje jednu godinu i vrši se metodom koju propisuje ministar.

(4) Sorta iz stava 3. ovog člana upisuje se u Registar sorti sa oznakom prisustva dodatnog svojstva.

(5) Ministar propisuje postupak sprovođenja ispitivanja, izbora sorte koja je standard, broj lokacija i agroekoloških uslova na kojima se izvode poljski ogledi, vrijeme trajanja ispitivanja na eksperimentalnom polju, kao i tehnologiju proizvodnje u ogledu.

Član 74.

Ispitivanje sorte u eksperimentalnom polju i laboratoriji vrši se pod šifrovanim oznakama koje predstavljaju službenu tajnu, a koje određuje Ministarstvo.

Član 75.

(1) Ispitivanje proizvodne i upotrebne vrijednosti sorte vrši se istovremeno sa jednom ili više sorti standarda.

(2) Kao sorta standarda može se odrediti samo sorta upisana u Registar sorti koja po svojim biološkim i proizvodnim osobinama ima najveću vrijednost za namjenu za koju se vrši ispitivanje.

(3) Ako se za pojedinu vrstu poljoprivrednog bilja, tip unutar vrste poljoprivrednog bilja ili za određenu namjenu ne može odrediti sorta standard iz stava 2. ovog člana, sorta se godinu dana ispituje bez sorte standard.

Član 76.

(1) Ispitivanje sorte na eksperimentalnom polju, odnosno u laboratoriji vrši pravno ili fizičko lice koje ima potrebnu opremu i stručna lica za vršenje tih ispitivanja (u daljem tekstu: izvođač eksperimenta).

(2) Ministarstvo zaključuje ugovor sa izvođačem eksperimenta za ispitivanje sorti na eksperimentalnom polju, odnosno u laboratoriji.

(3) Izvođač eksperimenta dužan je da dostavi Ministarstvu rezultate ispitivanja izvršenih prema propisanoj metodi i obavezama iz ugovora.

(4) Ministarstvo obavještava podnosioca zahtjeva o rezultatima ispitivanja iz člana 74. ovog zakona.

(5) Ministarstvo priznaje rezultate ispitivanja DUS testova koji su urađeni u zemlji članici UPOV-a.

Član 77.

(1) Za priznavanje sorti, ministar formira Komisiju za priznavanje sorti (u daljem tekstu: Komisija).

(2) Komisija vrši obradu godišnjih i završnih rezultata dobijenih na eksperimentalnom polju, odnosno u laboratoriji i dostavlja ih Ministarstvu.

(3) Obrada podataka iz stava 1. ovog člana vrši se po metodi koju propiše ministar.

(4) Na osnovu konačnih rezultata ispitivanja, Komisija daje ocjene proizvodne i upotrebne vrijednosti sorte, kao i njene različitosti, uniformnosti i stabilnosti, a godišnji rezultat dostavlja podnosiocu zahtjeva.

Član 78.

(1) Za sorte povrća koje su poslije prve godine ispitivanja na eksperimentalnom polju pokazale bolje proizvodne i upotrebne vrijednosti od sorte standard, podnosilac zahtjeva može podnijeti Ministarstvu zahtjev za privremeno priznavanje sorte.

(2) Zahtjev za privremeno priznavanje sorte povrća razmatra Komisija iz člana 76. ovog zakona.

(3) Na osnovu prijedloga Komisije, ministar donosi rješenje o privremenom priznavanju sorte povrća koje podliježe reviziji nakon isteka roka od godinu dana.

(4) Za vrijeme trajanja privremenog priznavanja sorte nastavlja se ispitivanje sorte u skladu sa ovim zakonom.

Član 79.

(1) Na osnovu rezultata ispitivanja sorte na eksperimentalnom polju, odnosno u laboratoriji, a na prijedlog Komisije iz člana 76. ovog zakona, ministar donosi rješenje o priznavanju sorte ili o odbijanju zahtjeva.

(2) Za troškove postupka priznavanja sorte plaća se naknada u skladu sa propisom iz oblasti administrativnih taksi i naknada.

Član 80.

(1) Sortu za koju je doneseno rješenje o priznavanju, odnosno o privremenom priznavanju sorte povrća, Ministarstvo upisuje u Registar sorti.

(2) Za vrijeme za koje je sorta upisana u Registar sorti, sjeme sorte može se stavljati u promet kao sortno.

Član 81.

Registar sorti sadrži podatke o:

a) priznatim novostvorenim domaćim sortama,

b) stranim sortama za koje je odobreno uvođenje u proizvodnju,

v) odomaćenim sortama i

g) sortama povrća koje su privremeno priznate.

Član 82.

(1) U Registar sorti mogu se upisati odomaćene sorte koje ne ispunjavaju sve uslove propisane ovim zakonom za upis u Registar sorti i one se posebno obilježavaju.

(2) Ministarstvo upisuje sortu iz stava 1. ovog člana u Registar sorti na osnovu opštepoznatih podataka o proizvodnoj i upotrebnoj vrijednosti sorte.

(3) Uzorci sjemena odomaćenih sorti iz stava 1. ovog člana čuvaju se u banci biljnih gena.

Član 83.

(1) Ministar donosi rješenje o brisanju novostvorenih domaćih sorti i stranih sorti iz Registra sorti u sljedećim slučajevima:

a) na zahtjev održavaoca sorte,

b) po isteku 15 godina od dana upisa sorte u Registar sorti,

v) održavalac sorte ne obezbjeđuje održavanje sorte na način koji garantuje očuvanje sortnosti, uniformnosti i stabilnosti i

g) vlasnik sorte ili njegov ovlašćeni zastupnik ne obezbijedi uzorak sjemena sorte iz člana 87. ovog zakona.

(2) Sorta koja je brisana iz Registra sorti može da se stavlja u promet najduže tri godine od dana brisanja iz Registra sorti.

(3) Na zahtjev vlasnika sorte ili njegovog ovlašćenog zastupnika sorta koja je brisana iz Registra sorti može se ponovo prijaviti za upis u Registar sorti.

Član 84.

(1) Rješenje o brisanju odomaćene sorte iz Registra sorti donosi se ako:

a) održavalac sorte ne obezbjeđuje održavanje sorte na način koji garantuje očuvanje sortnosti, uniformnosti i stabilnosti,

b) održavalac sorte ili njegov ovlašćeni zastupnik ne obezbijedi uzorak sjemena sorte iz člana 87. ovog zakona i

v) se za pet godina od dana stupanja na snagu ovog zakona ne utvrdi održavalac sorte.

(2) Sorta koja je brisana iz Registra sorti može da se stavlja u promet najduže tri godine od dana brisanja iz Registra sorti.

Član 85.

Ministarstvo utvrđuje listu upisanih, odnosno brisanih sorti iz Registra sorti koja se objavljuje u ,,Službenom glasniku Republike Srpske“.

Član 86.

(1) Troškove upisa u Registar sorti snosi podnosilac zahtjeva i uplaćuje na račun javnih prihoda Republike.

(2) Visina troškova iz stava 1. ovog člana utvrđuje se u skladu sa propisom iz oblasti administrativnih taksa i naknada.

Član 87.

(1) Održavalac sorte dužan je da održava sortu po propisanim metodama sve dok je sorta upisana u Registar sorti.

(2) Održavalac sorte dužan je da na zahtjev Ministarstva dostavi uzorak sjemena sorte u roku od 15 dana radi:

a) provjere da li se sorta održava tako da joj se ne mijenjaju sortnost, uniformnost i stabilnost i

b) čuvanja standardnog uzorka ili njegove obnove.

(3) Ministar propisuje metode održavanja sorte.

Član 88.

(1) Kontrolu održavanja sorte vrši Ministarstvo putem ovlašćene institucije na način da ispitivanjem sorte provjerava da li se održava sortnost, uniformnost i stabilnost.

(2) Ako Ministarstvo na osnovu rezultata kontrole održavanja sorte iz stava 1. ovog člana utvrdi da održavalac sorte nije održavao sortu na način koji garantuje očuvanje sortnosti, stabilnosti i uniformnosti, oduzima mu pravo održavanja te sorte, a ako je jedini održavalac, briše se iz Registra sorti.

Član 89.

(1) Troškove kontrole održavanja sorte snosi održavalac sorte od koga je uzorak uzet i uplaćuje na račun javnih prihoda Republike.

(2) Visina troškova utvrđuje se u skladu sa propisom iz oblasti administrativnih taksa i naknada.

Član 90.

Uzorak sorte koja je upisana u Registar sorti ili za koju je pokrenut postupak upisa u Registar sorti čuva se kao standardni uzorak.

XII NADZOR

Član 91.

(1) Upravni nadzor nad sprovođenjem ovog zakona i propisa donesenih na osnovu njega vrši Ministarstvo.

(2) Inspekcijski nadzor nad primjenom ovog zakona i propisa donijetih na osnovu njega vrši Inspektorat putem fitosanitarne inspekcije, poljoprivredne inspekcije i poljoprivredne inspekcije u sastavu jedinica lokalne samouprave.

(3) Do formiranja fitosanitarne inspekcije nadzor nad primjenom ovog zakona vršiće republička poljoprivredna inspekcija.

Član 92.

(1) U vršenju poslova inspekcijskog nadzora fitosanitarni i poljoprivredni inspektor kontroliše:

a) da li je proizvođač sjemena upisan u Registar proizvođača (član 5. stav 1),

b) dokumentaciju i vođenje evidencije o proizvodnji sjemena (član 8),

v) da li je dorađivač upisan u Registar dorađivača (član 19),

g) dokumentaciju i vođenje evidencije o količini preuzetog naturalnog i dorađenog sjemena (član 23. stav 1),

d) prijavljivanje od dorađivača preuzete količine naturalnog sjemena za svaki sjemenski usjev (član 26. stav 3),

đ) kvalitet sjemena u prometu (čl. 27, 33, 34. i 35),

e) dokumentaciju o ispitivanju sjemena, čuvanja uzoraka sjemena od akreditovane laboratorije (član 29. st. 2. i 3),

ž) ovlašćene institucije koje štampaju etikete i sprovode kontrolu evidencije izdatih etiketa (član 36. st. 3. i 4),

z) da li je privredno društvo, drugo pravno lice i preduzetnik upisan u Registar proizvođača (član 39. stav 1),

i) promet i korišćenje sjemena (član 39. st. 2. i 3, član 40. i član 41. stav 3),

j) ispunjenost uslova prodajnog objekta u pogledu očuvanja kvaliteta sjemena (član 41. stav 3),

k) upis uvoznika u Registar uvoznika sjemena (član 42. stav 1),

l) vođenje evidencije o uvezenim količinama sjemena i sjemenskih mješavina (član 43. stav 4), lj) da li je proizvođač rasada upisan u Registar proizvođača (član 48. stav 1),

m) čuvanje originalne ambalaže, potvrde o porijeklu sjemena ili računa o kupljenom sjemenu, kao i vođenje evidencije o proizvodnji i količini proizvedenog rasada (član 52. stav 1),

n) da li je proizvođač prijavio količinu proizvedenog rasada u roku (član 52. stav 2), nj) rasad iz uvoza i u prometu (čl. 53, 54, 55. i 56),

o) da li je proizvođač, odnosno prometnik micelija upisan u Registar proizvođača (član 57),

p) promet micelija (čl. 62. i 63),

r) uvođenje novih sorti u proizvodnju i odobravanje uvođenja u proizvodnju strane sorte (čl. 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71. i 72),

s) održavanje sorte po propisanim metodama (čl. 73, 74, 75, 76, 77. i 78),

t) da li su uvezene sorte upisane u Registar sorti (član 80),

ć) uzima uzorke sjemena, bez naknade, radi ispitivanja i utvrđivanja kvaliteta sjemena i za postkontrolne testove (član 94. stav 1),

u) da li se povjereni poslovi vrše u skladu sa odredbama ovog zakona i propisima donesenim na osnovu njega i

f) kontroliše izvršavanje mjera po ovom zakonu.

(2) Pored poslova iz stava 1. ovog člana fitosanitarni inspektor kontroliše:

a) ispunjenost uslova iz člana 6. stav 2. t. v), g) i d) ovog zakona,

b) proces proizvodnje sjemena, rasada i micelija,

v) ispunjenost uslova iz člana 20. stav 2. t. v), g) i d) ovog zakona,

g) proces dorade i nadzire postupak uništavanja otpada koji je nastao doradom sjemena (član 24),

d) kvalitet sjemena u doradi (čl. 27. i 28),

đ) ispunjenost uslova iz člana 49. stav 2. t.

v) i g) ovog zakona,

e) ispunjenost uslova iz člana 58. stav 2. t.

v) i g) ovog zakona,

ž) vođenje evidencije o proizvodnji i količini proizvedene micelije (član 61) i

z) uvoz sjemena, rasada i micelija (čl. 42, 53, 62. i 63).

Član 93.

(1) U vršenju poslova iz člana 92. ovog zakona fitosanitarni i poljoprivredni inspektor je ovlašćen da:

a) zabrani promet sjemena sorti koje nisu upisane u Registar sorti, odnosno koje su brisane iz Registra sorti,

b) zabrani stavljanje u promet sjemena ako se obavlja suprotno odredbama ovog zakona,

v) zabrani stavljanje sjemena u promet koje nije dorađeno, koje nije propisno upakovano, nije u originalnom pakovanju, nije deklarisano i obilježeno u skladu sa ovim zakonom, koje ne odgovara propisanom kvalitetu ili čiji kvalitet nije utvrđen na propisan način (čl. 18, 33, 34. i 35),

g) zabrani stavljanje u promet sjemena kome je rok važenja na deklaraciji i etiketi istekao (član 37),

d) zabrani promet sjemena van prodajnog objekta (član 41. stav 2),

đ) oduzme i uništi sjeme koje se stavlja u promet ako je proizvedeno, dorađeno, pakovano i deklarisano suprotno odredbama ovog zakona,

e) naredi otklanjanje utvrđene nepravilnosti kada u postupku nadzora utvrdi da propis o sjemenu nije primijenjen ili je nepravilno primijenjen i odredi za to potreban rok,

ž) zabrani stavljanje u promet rasada koji se obavlja suprotno odredbama ovog zakona,

z) oduzme i uništi rasad koji je stavljen u promet suprotno odredbama ovog zakona,

i) zabrani stavljanje u promet micelija suprotno odredbama ovog zakona i

j) oduzme i uništi micelije koje su stavljene u promet suprotno odredbama ovog zakona.

(2) Pored poslova iz stava 1. ovog člana fitosanitarni inspektor je ovlašćen da:

a) zabrani proizvodnju sjemena ako proizvođač nije upisan u Registar proizvođača ili više ne ispunjava uslove iz člana 6. stav 2. t. v), g) i d) ovog zakona,

b) zabrani proizvodnju sjemena ako nije prijavljena u skladu sa članom 13. ovog zakona,

v) zabrani doradu, korišćenje i promet naturalnog sjemena koje nema uvjerenje o priznavanju sjemenskog usjeva (član 15),

g) zabrani doradu sjemena ako dorađivač nije upisan u Registar proizvođača ili više ne ispunjava uslove iz člana 20. ovog zakona,

d) zabrani proizvodnju i korišćenje sjemena sorti koje nisu upisane u Registar sorti, odnosno koje su brisane iz Registra sorti (član 50),

đ) zabrani proizvodnju, doradu i korišćenje sjemena ako se obavlja suprotno odredbama ovog zakona,

e) oduzme i uništi sjeme koje se proizvodi, dorađuje i koristi suprotno odredbama ovog zakona,

ž) zabrani proizvodnju i korišćenje rasada koja se obavljaju suprotno odredbama ovog zakona,

z) zabrani proizvodnju micelija ako proizvođač micelija nije upisan u Registar proizvođača ili više ne ispunjava uslove iz člana 58. ovog zakona i

i) zabrani proizvodnju i korišćenje micelija koje se obavlja suprotno odredbama ovog zakona,

(3) Mjere iz st. 1. i 2. ovog člana nalažu se rješenjem inspektora u upravnom postupku.

(4) Troškovi koji nastanu prilikom oduzimanja, čuvanja i uništavanja sjemena, rasada i micelija na osnovu ovlašćenja iz stava 1. t. đ), z) i j) i stava 2. tačka e) ovog člana, padaju na teret lica od kojeg je sjeme oduzeto.

(5) Oduzeto sjeme koje može da se koristi za ishranu riba i stoke i za proizvodnju stočne hrane ustupa se Direkciji za robne rezerve.

(6) Upotreba sjemena iz stava 5. ovog člana vrši se pod kontrolom poljoprivredne, odnosno fitosanitarne inspekcije.

Član 94.

(1) U vršenju inspekcijskog nadzora ispitivanja i utvrđivanja kvaliteta sjemena, uzorak sjemena uzima inspektor.

(2) Ispitivanje i utvrđivanje kvaliteta uzorka sjemena Ministarstvo može da povjeri akreditovanoj laboratoriji.

(3) Troškove ispitivanja i utvrđivanja kvaliteta uzoraka sjemena iz stava 1. ovog člana snosi pravno lice ili preduzetnik od koga je uzorak uzet.

(4) Troškovi iz stava 3. ovog člana utvrđuju se u skladu sa propisom iz oblasti administrativnih taksa i naknada.

XIII KAZNENE ODREDBE

Član 95.

(1) Novčanom kaznom od 10.000 KM do 30.000 KM kazniće se za prekršaj privredno društvo, odnosno drugo pravno lice, ako:

a) postupi suprotno odredbama člana 4. ovog zakona,

b) se bavi proizvodnjom, prometom i uvozom sjemena ili proizvodnjom i prometom rasada ili proizvodnjom i prometom micelija a nije upisano u Registar proizvođača (član 5. stav 1, član 39. stav 1, član 42. stav 1, član 48. stav 1, čl. 55. i 57. stav 1. i član 63),

v) ne prijavi Ministarstvu i Inspektoratu promjenu podataka u propisanom roku (član 6. stav 5, član 20. stav 6, član 49. stav 5. i član 58. stav 5),

g) proizvodi sjeme suprotno odredbama čl. 9. i 10. ovog zakona,

d) obavlja povjerene poslove kontrole proizvodnje sjemena iz člana 12. stav 2. ovog zakona a ne ispunjava propisane uslove (član 12. stav 3),

đ) se bavi doradom sjemena, a nije upisano u Registar dorađivača (član 19),

e) obavlja ispitivanje i utvrđivanje kvaliteta sjemena a ne ispunjava propisane uslove iz člana 30.,

ž) stavlja u promet sjeme koje ne odgovara propisanim normama kvaliteta označenim u deklaraciji i na etiketi (član 34),

z) izdaje etiketu a ne ispunjava uslove iz člana 36. stav 3. ovog zakona,

i) stavi u promet sjeme za koje je rok važenja iz deklaracije i etikete istekao (član 37. stav 1),

j) stavi u promet sjeme sorti koja nije upisana u Registar sorti (član 40),

k) uveze sjeme suprotno odredbi člana 42. stav 2. ovog zakona,

l) uvozi sjeme koje nije u originalnom pakovanju (član 43. stav 1), lj) uvozi naturalno sjeme suprotno odredbama člana 43. st. 2. i 3. ovog zakona,

m) proizvodi rasad od sorte koja nije upisana u Registar sorti (član 51),

n) uvozi rasad koji nije proizveden od sjemena sorti koje su upisane u Registar sorti i koji ne prati certifikat o sortnosti sjemena (član 53), nj) sortu koja je brisana iz Registra sorti stavi u promet poslije tri godine od dana brisanja iz Registra sorti (član 83. stav 2),

o) povjerene poslove kontrole održavanja sorte ne vrši u skladu sa ovim zakonom i propisima donesenim na osnovu njega (član 88) i

p) ne postupi po rješenju nadležnog inspektora u skladu sa ovim zakonom.

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se novčanom kaznom od 2.000 do 6.000 KM i odgovorno lice u pravnom licu.

Član 96.

(1) Novčanom kaznom od 6.000 do 18.000 KM kazniće se za prekršaj privredno društvo, odnosno drugo pravno lice, ako:

a) stavlja u promet naturalno sjeme suprotno odredbama člana 18. ovog zakona,

b) postupi suprotno odredbi člana 24. stav 2. ovog zakona,

v) ne čuva ispitane uzorke sjemena i dokumentaciju o ispitivanju sjemena u skladu sa odredbom člana 31. stav 2. ovog zakona,

g) ne čuva ispitane uzorke krtola, lukovica i češnjeva kao i dokumentaciju o njihovom ispitivanju u skladu sa odredbom člana 31. stav 3. ovog zakona,

d) stavi u promet sjeme suprotno odredbi člana 33. ovog zakona,

đ) prepakuje i razmjerava izvorno originalno pakovanje sjemena iz domaće proizvodnje i uvoza (član 38. st. 1. i 3),

e) sjeme u prometu ne skladišti i ne čuva u propisanim uslovima (član 41. stav 1),

ž) postupi suprotno odredbi člana 52. stav 1. ovog zakona,

z) u promet stavlja rasad koji nije deklarisan i zdravstveno ispravan (član 54. stav 1),

i) proizvodi rasad za račun inostranog naručioca bez saglasnosti Ministarstva (član 56. stav 1),

j) postupi suprotno odredbi člana 56. stav 2. ovog zakona i

k) stavi u promet micelije suprotno odredbama člana 62. ovog zakona.

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se novčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM i odgovorno lice u pravnom licu.

Član 97.

(1) Novčanom kaznom od 4.000 do 12.000 KM kazniće se za prekršaj privredno društvo ili drugo pravno lice, ako:

a) Ministarstvu i Inspektoratu ne podnese prijavu za vršenje kontrole proizvodnje u roku iz člana 13. ovog zakona,

b) Ministarstvu ne dostavi uvjerenje o priznavanju sjemenskog usjeva predosnovnog sjemena u roku iz člana 14. stav 3. ovog zakona,

v) ne vodi evidenciju i ne čuva dokumentaciju u skladu sa odredbama člana 23. ovog zakona,

g) Ministarstvu ne podnese prijavu za svaki sjemenski usjev (izolaciju) o količini naturalnog sjemena u propisanom roku (član 26. stav 3),

d) se bavi prometom sjemena a ne ispunjava uslove iz člana 39. st. 2. i 3,

đ) vrši promet sjemena van prodajnog objekta (član 41. stav 2),

e) ne vodi evidenciju o uvezenim količinama sjemena i sjemenskih mješavina (član 43. stav 4),

ž) Ministarstvu ne podnese izvještaj o količini proizvedenog rasada u propisanom roku (član 52. stav 2) i

z) ne vodi evidenciju o proizvodnji i količini proizvedenih micelija i o tome ne podnese izvještaj Ministarstvu do propisanog roka (član 61. stav 1).

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se novčanom kaznom od 400 do 1.200 KM i odgovorno lice u pravnom licu.

Član 98.

Novčanom kaznom od 6.000 do 18.000 KM kazniće se za prekršaj preduzetnik ako učini radnje iz člana 95. stav 1. t.

a) do g), t.

đ) do ž), t.

i) do nj) i tačka p) ovog zakona.

Član 99.

Novčanom kaznom od 4.000 do 12.000 KM kazniće se za prekršaj preduzetnik ako učini radnje iz člana 96. stav 1. t.

a) i b), t.

d) do k) i člana 97. ovog zakona.

Član 100.

Novčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM kazniće se za prekršaj fizičko lice ako se bavi proizvodnjom sjemena, rasada ili micelija a nije zaključilo ugovor sa proizvođačem sjemena, rasada, odnosno micelija (član 5. stav 2, član 48. stav 2. i član 57. stav 2) i ako se bavi prometom sjemena, rasada i micelija (član 39).

XIV PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 101.

(1) U roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona ministar će donijeti sljedeće podzakonske akte:

a) Pravilnik o načinu i uslovima polaganja stručnog ispita (član 12. stav 5),

b) Pravilnik o sadržaju i načinu vođenja evidencije o priznavanju sjemenskog usjeva, količini preuzetog naturalnog i dorađenog sjemena i obrazac i sadržaj prijave obranog odnosno požnjevenog sjemena (član 16. i član 26 stav 4),

v) Pravilnik o veličini pojedinih pakovanja sjemena u zavisnosti od vrste poljoprivrednog bilja i sadržaj, oblik i način vođenja evidencije o izdatim etiketama (član 36. stav 5. i član 38. stav 6),

g) Pravilnik o uslovima koji obezbjeđuju očuvanje kvaliteta sjemena u prodajnom objektu (član 41. stav 3),

d) Pravilnik o sadržaju, obliku i načinu vođenja evidencije o uvezenim količinama sjemena i sjemenskim mješavinama (član 43. stav 5),

đ) Pravilnik o sadržaju, obliku i načinu vođenja evidencije proizvodnje rasada i obrazac izvještaja o količini proizvedenog rasada (član 52. stav 3),

e) Pravilnik o sadržaju i načinu vođenja Registra proizvođača i obrazac izvještaja o evidenciji proizvodnje i količine proizvedenih micelija (član 59. i član 61. stav 2),

ž) Pravilnik o načinu dostavljanja sjemena za priznavanje sorte, metodama ispitivanja i zahtjevu za priznavanje sorte (član 70. stav 3. i član 73. stav 3),

z) Pravilnik o metodama obrade podataka dobijenih rezultata na eksperimentalnom polju, odnosno laboratoriji u ispitivanju sorte (član 77. stav 2) i

i) Pravilnik o metodama održavanja sorte (član 87. stav 3).

(2) Do donošenja podzakonskih akata iz stava 1. ovog člana primjenjivaće se podzakonski akti doneseni na osnovu Zakona o sjemenu i sadnom materijalu ("Službeni glasnik Rešpublike Srpske", broj 13/97).

Član 102.

Privredno društvo, odnosno drugo pravno lice i preduzetnik, koji se bave proizvodnjom, doradom, prometom i dozvoljenim uvozom sjemena dužni su da svoje poslovanje usklade sa odredbama ovog zakona u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Član 103.

Stupanjem na snagu ovog zakona prestaju da važe odredbe Zakona o sjemenu i sadnom materijalu ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 13/97) koje se odnose na sjeme poljoprivrednog bilja.

Član 104.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srpske".

Mr Igor Radojičić