Zakon o spomenicima i spomen-obilježjima oslobodilačkih ratova

ZAKON

O SPOMENICIMA I SPOMEN-OBILJEŽJIMA

OSLOBODILAČKIH RATOVA

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se sistem zaštite, održavanja i izgradnje spomenika, spomen-obilježja i vojničkih grobalja oslobodilačkih ratova (u daljem tekstu: spomenici i spomen-obilježja) na teritoriji Republike Srpske.

Član 2.

Predmet zaštite, održavanja i izgradnje po ovom zakonu može biti i spomenik ili spomen-obilježje istaknutoj znamenitoj ličnosti iz oslobodilačkih ratova koja je poginula ili umrla u miru, kao i spomenik i spomen-obilježje pripadnicima stranih armija koji su se zajedno sa borcima oslobodilačkih ratova borili protiv zajedničkog neprijatelja, kao i spomenici i spomen-obilježja izvan Republike Srpske.

Član 3.

Zaštita, održavanje i izgradnja spomenika i spomen-obilježja iz čl. 1. i 2. ovog zakona provodi se u cilju trajnog obilježavanja značajnih događaja oslobodilačkih ratova, čuvanja uspomena na istaknute ličnosti oslobodilačkih ratova, njegovanja kulturno-istorijske tradicije i odavanja počasti poginulim pripadnicima Srpske i Crnogorske vojske u oslobodilačkim ratovima do 1918. godine, učesnicima antifašističke borbe u Drugom svjetskom ratu, kao i borcima u Odbrambeno-otadžbinskom ratu Republike Srpske.

Član 4.

Zaštita, održavanje i izgradnja spomenika i spomen-obilježja iz čl. 1. i 2. ovog zakona je u opštem interesu.

Član 5.

Spomenici i spomen-obilježja su objekti, odnosno nekretnine koji izgledom, sadržajem, oznakama ili natpisom doprinose trajnom očuvanju vrijednosti iz člana 3. ovog zakona.

Član 6.

Spomenici i spomen-obilježja se po svom značaju razvrstavaju u tri kategorije:

a) u prvu kategoriju spadaju oni koji su od izuzetnog značaja za Republiku Srpsku,

b) u drugu kategoriju spadaju oni koji su od velikog značaja za određeno područje i

v) u treću kategoriju spadaju oni koji su od velikog značaja za jedinicu lokalne samouprave.

Član 7.

Od izuzetnog značaja za Republiku Srpsku su spomenici i spomen-obilježja koji imaju poseban značaj za istorijski ili duhovni razvoj ili svjedoče o presudnim istorijskim događajima ili ličnostima i imaju izuzetnu umjetničku ili estetsku vrijednost, te kao takvi u najvećoj mjeri doprinose očuvanju vrijednosti iz člana 3. ovog zakona.

Član 8.

Od velikog značaja za određeno područje su spomenici i spomen-obilježja koji na određenom području svjedoče o značajnim istorijskim događajima ili ličnostima i imaju veliki značaj u očuvanju vrijednosti iz člana 3. ovog zakona.

Član 9.

Od velikog značaja za jedinicu lokalne samouprave su spomenici i spomen-obilježja koji nisu obuhvaćeni čl. 4. i 5. ovog zakona, a doprinose očuvanju vrijednosti iz člana 3. ovog zakona na lokalnom nivou.

Član 10.

Listu spomenika i spomen-obilježja koji su od izuzetnog značaja za Republiku Srpsku i Listu spomenika i spomen-obilježja od velikog značaja za određeno područje, utvrđuje Odbor za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova (u daljem tekstu: Odbor). U listu iz stava 1. ovog člana evidentiraju se i spomenici i spomen-obilježja koji se nalaze izvan Republike Srpske. Vlada Republike Srpske (u daljem tekstu: Vlada) daje saglasnost na listu iz st. 1. i 2. ovog člana. U listi iz st. 1. i 2. ovog člana obrazlaže se svaki spomenik i spomen-obilježje pojedinačno, a posebno spomenici i spomen-obilježja koja se smatraju od izuzetnog značaja za Republiku Srpsku. Listu spomenika i spomen-obilježja od velikog značaja za jedinicu lokalne samouprave utvrđuje opštinski/gradski organ uprave nadležan za poslove boračko-invalidske zaštite u saradnji sa Boračkom organizacijom Republike Srpske, Republičkom organizacijom porodica zarobljenih i poginulih boraca i nestalih civila Republike Srpske i Savezom udruženja boraca NOR-a Republike Srpske. Skupština opštine/grada daje saslasnost na listu iz stava 5. ovog člana. Listu spomenika i spomen-obilježja koji su izgrađeni na crkvenom zemljištu utvrđuje nadležna eparhija.

Član 11.

Spomenici i spomen-obilježja iz člana 10. ovog zakona upisuju se u registrima. Registar u koji se upisuju spomenici i spomen-obilježja sa liste iz člana 10. st. 1. i 2. ovog zakona sačinjava i vodi Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite (u daljem tekstu: Ministarstvo). Registar u koji se upisuju spomenici i spomen-obilježja sa liste iz člana 10. stav 5. ovog zakona sačinjava i vodi opštinski/gradski organ uprave nadležan za poslove boračko-invalidske zaštite. Registar u koji se upisuju spomenici i spomen-obilježja iz člana 10. stav 7. ovog zakona sačinjava i vodi nadležna eparhija. Centralni registar spomenika i spomen-obilježja sačinjava i vodi Ministarstvo, a obuhvata spomenike i spomen-obilježja koji su evidentirani u registrima iz st. 2, 3. i 4. ovog člana. Sadržaj i način vođenja registara propisuje ministar rada i boračko-invalidske zaštite (u daljem tekstu: ministar) po prethodno dobijenom mišljenju Odbora.

Član 12.

Zaštita spomenika i spomen-obilježja podrazumijeva sprečavanje njihovog oštećenja ili uništenja, kao i neovlašćene izmjene, dorade, izmještanja, zamjene ili uklanjanja.

Član 13.

Održavanje spomenika i spomen-obilježja obuhvata njihovo tekuće i investiciono održavanje i uređenje lokacije na kojoj se nalaze. Održavanje mora biti redovno, na način i u mjeri kojom se obezbjeđuje njihov prvobitni izgled.

Član 14.

Mjere zaštite i održavanja preduzimaju se samo za spomenike i spomen-obilježja koji su upisani u registar.

(2) Ministarstvo početkom svake kalendarske godine utvrđuje za svaki spomenik i spomen-obilježje koje je upisano u registru iz člana 11. stav 2. ovog zakona poseban plan i mjere zaštite, i to:

a) bliže uslove održavanja i korišćenja,

b) tehničko-zaštitne mjere radi obezbjeđenja spomenika i spomen-obilježja od oštećenja ili uništenja,

v) uklanjanje objekata čije postojanje ugrožava zaštitu ili korišćenje spomenika i spomen-obilježja i

g) mjere zaštite okoline.

(3) Odbor iz člana 10. ovog zakona inicira, podstiče i prati čuvanje i održavanje spomenika i spomen-obilježja koji su upisani u registar iz člana 11. stav 2. ovog zakona.

Član 15.

Mjere zaštite i održavanja spomenika i spomen-obilježja provodi jedinica lokalne samouprave na čijoj se teritoriji nekretnina nalazi.

Član 16.

Izmjena, dorada, izmještanje, zamjena i uklanjanje spomenika i spomen-obilježja vrši se po postupku propisanom za podizanje spomenika i spomen-obilježja u skladu sa zakonom koji uređuje oblast uređenja prostora i građenja, na teret podnosioca zahtjeva.

Član 17.

Na zahtjev člana uže porodice lica sahranjenog u vojničkom groblju nadležni organ jedinice lokalne samouprave može izuzetno, uz saglasnost Ministarstva, dozvoliti prenošenje posmrtnih ostataka u porodičnu grobnicu, na teret podnosioca zahtjeva.

Član 18.

Ukoliko je neki spomenik ili spomen-obilježje iz čl. 1. i 2. ovog zakona predmet zaštite po posebnom zakonu, njegova zaštita se ostvaruje po tom zakonu.

Član 19.

(1) Izgradnja spomenika i spomen-obilježja podrazumijeva podizanje građevinsko-arhitektonskog, vajarskog, slikarskog i sličnog objekta, cjeline ili dijela u cilju očuvanja vrijednosti iz člana 3. ovog zakona.

(2) Svako može dati inicijativu za podizanje spomenika i spomen-obilježja.

(3) Inicijativa mora da sadrži prijedlog idejnog rješenja, lokacije i predračun troškova, te saglasnost vjerske zajednice ako se spomenik ili spomen-obilježje podiže na njenom zemljištu.

(4) Inicijativa iz stava 2. ovog člana podnosi se Komisiji za spomenike i spomen-obilježja (u daljem tekstu: Komisija) koju imenuje načelnik/gradonačelnik opštine/grada u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

(5) Komisija iz stava 4. ovog člana sastoji se od po jednog predstavnika opštine/grada i organizacija iz člana 10. stav 5. ovog zakona.

Član 20.

(1) Ako prihvati inicijativu, Komisija je dostavlja na razmatranje Odboru, odnosno skupštini opštine/grada, u zavisnosti od toga na koju kategoriju spomenika se odnosi.

(2) O inicijativi za podizanje spomenika ili spomen-obilježja od izuzetnog značaja za Republiku ili velikog značaja za određeno područje Odbor donosi odluku koju upućuje na saglasnost Vladi.

(3) O inicijativi za podizanje spomenika i spomen-obilježja od velikog značaja za jedinicu lokalne samouprave, konačnu odluku donosi skupština opštine/grada.

Član 21.

(1) Na osnovu saglasnosti Vlade, Odbor preduzima sve potrebne aktivnosti u cilju podizanja spomenika i spomen-obilježja.

(2) Na osnovu saglasnosti skupštine opštine/grada, Komisija zajedno sa davaocem inicijative preduzima sve potrebne aktivnosti u cilju podizanja spomenika i spomen-obilježja.

(3) Ukoliko ocijeni potrebnim, Komisija može preduzimati potrebne aktivnosti i u postupku iz člana 16. ovog zakona.

Član 22.

Odredbe ovog zakona shodno se primjenjuju i u postupku izgradnje, zaštite i održavanja započetih a neizgrađenih spomenika i spomen-obilježja.

Član 23.

(1) Sredstva za zaštitu, održavanje i izgradnju spomenika i spomen-obilježja obezbjeđuju se za:

a) spomenike i spomen-obilježja evidentirane u registru iz člana 11. stav 2. iz budžeta Republike Srpske,

b) spomenike i spomen-obilježja evidentirane u registru iz člana 11. stav 3. ovog zakona iz budžeta opštine/grada i

v) spomenike i spomen-obilježja evidentirane u registru iz člana 11. stav 4. ovog zakona iz budžeta opštine/grada i nadležne eparhije.

(2) Sredstva za zaštitu, održavanje i izgradnju spomenika i spomen-obilježja mogu se obezbijediti i poklonima, donacijama, kao i iz drugih izvora.

Član 24.

(1) Ministarstvo može, u skladu sa finansijskim mogućnostima, učestvovati u sufinansiranju zaštite, održavanja i izgradnje spomenika i spomen-obilježja iz člana 23. stav 1. t.

b) i v) ovog zakona.

(2) Za sufinansiranje zaštite, izgradnje i održavanja spomenika i spomen-obilježja iz člana 23. stav 1. t.

b) i v) ovog zakona, Ministarstvo će raspisati javni poziv početkom svake kalendarske godine, u skladu sa raspoloživim sredstvima u budžetu za te namjene.

(3) Ministarstvo donosi plan obezbjeđenja i utroška sredstava za finansiranje spomenika i spomen-obilježja za svaku godinu.

Član 25.

Ministar će u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti pravilnik kojim će propisati sadržaj i način vođenja registara iz člana 11. ovog zakona.

Član 26.

Ovlašćeni organi i crkva iz člana 11. st. 2, 3. i 4. ovog zakona uspostaviće registre u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu pravilnika iz člana 25. ovog zakona.

Član 27.

Ministarstvo će uspostaviti Centralni registar iz člana 11. stav 5. ovog zakona u roku od šest mjeseci od dana isteka roka iz člana 26. ovog zakona.

Član 28.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“.

Mr Igor Radojičić