Zakon o transplantaciji ljudskih organa

ZAKON

O TRANSPLANTACIJI LJUDSKIH ORGANA

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se transplantacija ljudskih organa ili dijelova organa ljudskog porijekla (u daljem tekstu: transplantacija), načela transplantacije, organizacija obavljanja stručno-medicinskih poslova u oblasti transplantacije, postupak transplantacije, uzimanje ljudskih orana od živog davaoca, uzimanje ljudskih organa od umrlog davaoca, kao i druga pitanja od značaja za transplantaciju.

Član 2.

(1) Transplantacija se vrši samo na način i pod uslovima propisanim ovim zakonom.

(2) Odredbe ovog zakona ne primjenjuju se na ljudske organe uzete u svrhu istraživanja, ljudska tkiva i ćelije, krv i krvne komponente i organe, tkiva i ćelije životinjskog porijekla.

Član 3.

Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

a) transplantacija je medicinski postupak uzimanja ljudskog organa, ili dijelova organa ljudskog porijekla, od živog ili umrlog lica i ugrađivanja u tijelo drugog lica, uključujući sve procedure za doniranje, uzimanje, obradu, testiranje, konzerviranje, karantin, distribuciju, ugrađivanje i praćenje ozbiljnih neželjenih pojava i ozbiljnih neželjenih reakcija,

b) ljudski organ ili dio organa ljudskog porijekla (u daljem tekstu: ljudski organi) je vitalni dio ljudskog tijela sastavljen od različitih tkiva, koji ima sopstvenu strukturu, vaskularizaciju i sposobnost razvoja fizioloških funkcija sa značajnim nivoom autonomije,

v) davalac je živo ili umrlo lice koje daje, ili iz čijeg tijela se uzimaju ljudski organi, radi ugrađivanja u tijelo primaoca,

g) primalac je živo lice kome se ugrađuju ljudski organi davaoca,

d) doniranje je davanje ljudskih organa bez naknade od živog ili umrlog lica radi ugrađivanja u tijelo drugog lica u svrhu liječenja,

đ) uzimanje ljudskih organa je medicinski postupak kojim se putem odstranjivanja iz tijela živog ili umrlog lica dolazi do istih, radi ugrađivanja u tijelo drugog lica,

e) obrada je svaka radnja koja se obavlja prilikom pripreme, manipulacije, konzerviranja i pakovanja ljudskih organa namijenjenih u svrhu liječenja,

ž) testiranje je postupak tipizacije ljudskih organa primaoca i provođenje testova za određivanje podudarnosti ljudskih organa davaoca i primaoca, koji se vrše prije transplantacije,

z) konzerviranje je korišćenje hemijskih sredstava, promijenjenih uslova sredine ili drugih sredstava u obradi, kako bi se spriječilo ili usporilo biološko ili fizičko propadanje ljudskih organa,

i) izolacija ili karantin je medicinski postupak odvajanja ljudskih organa fizički ili na neki drugi način u očekivanju odluke o njihovom prihvatanju ili odbijanju,

j) distribucija je prevoz i isporuka ljudskih organa sa mjesta gdje su isti uzeti na mjesto gdje se ugrađuju,

k) ugrađivanje je medicinski postupak prenošenja uzetih ljudskih organa jednog lica u tijelo drugog lica,

l) ozbiljna neželjena pojava je svaka neočekivana pojava u vezi sa transplantacijom, koja može da dovede do prenošenja zaraznih bolesti, smrti ili ugrožavanja života i nastanka invaliditeta, odnosno produženja bolesti ili hospitalizacije primaoca, lj) ozbiljna neželjena reakcija je neočekivani odgovor u vezi sa transplantacijom, koja može da dovede do pojave zarazne bolesti, smrti ili ugrožavanja života davaoca ili primaoca, kao i pojave invaliditeta, odnosno produženja bolesti ili hospitalizacije istih,

m) standardni operativni postupci vrše se u skladu sa pisanim uputstvima koja opisuju korake u određenom procesu, uključujući materijale i metode koji se koriste, kao i očekivani krajnji ishod,

n) sljedivost je mogućnost identifikovanja davaoca i primaoca ljudskih organa i lociranje istih u svakoj fazi od doniranja do ugrađivanja, ili odbacivanje ljudskih organa koji su ugrađeni, kao i mogućnost lociranja svih relevantnih podataka vezanih za proizvode i materijale koji dolaze u dodir sa istima, nj) članovi porodice su bračni, odnosno vanbračni partneri, srodnici u pravoj liniji bez obzira na stepen srodstva, u pobočnoj liniji zaključno sa drugim stepenom srodstva, usvojilac, usvojenik i staratelj i

o) promocija transplantacije je kontinuirano davanje informacija građanima o mogućnostima i uslovima za doniranje ljudskih organa kako bi se građani za života odlučili da postanu davaoci, odnosno kako bi članove svoje porodice i pravne zastupnike upoznali sa svojom željom da budu davaoci ljudskih organa, kao i davanje potrebnih informacija zdravstvenim radnicima.

Član 4.

Gramatička terminologija korišćenja muškog ili ženskog roda u tekstu zakona podrazumijeva uključivanje oba roda.

II NAČELA TRANSPLANTACIJE

Član 5.

Načelo dostupnosti transplantacije ostvaruje se na način kojim se obezbjeđuje jednaka mogućnost za transplantaciju svim primaocima kojima je to jedini način liječenja, uz poštovanje medicinske opravdanosti i u skladu sa medicinskim standardima.

Član 6.

Načelo medicinske opravdanosti transplantacije ostvaruje se ako je to najpovoljniji način liječenja, u skladu sa pravilima medicinske struke, ako transplantacija ne dovodi do neprihvatljivog rizika za život davaoca i primaoca i ukoliko su prethodno obavljena sva medicinska ispitivanja pomoću kojih je moguće predvidjeti bezbjednost za davaoca i za primaoca, kao i uspjeh intervencije.

Član 7.

Načelo bezbjednosti ostvaruje se tako što se postupak transplantacije obavlja u skladu sa profesionalnim standardima medicinske nauke, standardizovanim operativnim procedurama i uz poštovanje etičkih principa.

Član 8.

Načelo zabrane diskriminacije ostvaruje se zabranom svakog vida diskriminacije, prilikom obavljanja radnji na osnovu ovog zakona i propisa donijetih na osnovu istog.

Član 9.

Načelo zaštite identiteta, interesa i dostojanstva davaoca i primaoca ostvaruje se u postupku transplantacije, na način koji obezbjeđuje i garantuje njihovo poštovanje.

III ORGANIZACIJA OBAVLJANjA STRUČNO-MEDICINSKIH

POSLOVA U OBLASTI TRANSPLANTACIJE

Član 10.

(1) Transplantacija se može vršiti u zdravstvenoj ustanovi koja ispunjava uslove u pogledu prostora, kadra i opreme za obavljanje djelatnosti transplantacije.

(2) Uzimanje ljudskih organa može se vršiti u zdravstvenoj ustanovi koja ne izvodi ugrađivanje, a koja ispunjava uslove u pogledu prostora, kadra i opreme za obavljanje djelatnosti uzimanja ljudskih organa.

(3) Ministar zdravlja i socijalne zaštite (u daljem tekstu: ministar), na osnovu utvrđenih uslova iz st. 1. i 2. ovog člana, donosi rješenje za obavljanje djelatnosti transplantacije ili djelatnosti uzimanja organa, na prijedlog Koordinacionog centra za transplantaciju (u daljem tekstu: Koordinacioni centar).

(4) Rješenje iz stava 3. ovog člana podložno je reviziji nakon isteka roka od četri godine od donošenja rješenja.

(5) Rješenje ministra iz stava 4. ovog člana je konačno i protiv istog se može pokrenuti upravni spor.

(6) Troškove postupka utvrđivanja ispunjenosti uslova za obavljanje djelatnosti transplantacije, kao i djelatnosti uzimanja organa, snose zdravstvene ustanove.

(7) Visinu troškova postupka iz stava 6. ovog člana rješenjem utvrđuje ministar, koji čine prihod budžeta Republike Srpske.

(8) Ministar pravilnikom propisuje uslove iz st. 1. i 2. ovog člana.

Član 11.

(1) Obavljanje transplantacije, kao i uzimanja ljudskih organa iz člana 10. st. 1. i 2. ovog zakona prestaje, ukoliko zdravstvena ustanova prestane da ispunjava propisane uslove za obavljanje odobrene djelatnosti.

(2) Ministar donosi rješenje o prestanku obavljanja djelatnosti iz stava 1. ovog člana.

(3) Rješenje ministra iz stava 2. ovog člana je konačno i protiv istog se može pokrenuti upravni spor.

Član 12.

(1) Zdravstvena ustanova koja vrši transplantaciju, kao i zdravstvena ustanova koja vrši uzimanje ljudskih organa, dužna je da prati ozbiljne neželjene reakcije, kao i ozbiljne neželjene pojave kod davaoca, odnosno primaoca i da o sumnji na iste odmah, bez odlaganja, obavijesti Koordinacioni centar.

(2) Zdravstvena ustanova iz stava 1. ovog člana mora da vodi evidenciju o ozbiljnim neželjenim reakcijama i ozbiljnim neželjenim pojavama za svakog davaoca, odnosno primaoca ljudskih organa.

(3) Na osnovu evidencija iz stava 1. ovog člana, zdravstvena ustanova dužna je da na kraju kalendarske godine dostavi Koordinacionom centru analizu podataka o ozbiljnim neželjenim reakcijama i ozbiljnim neželjenim pojavama za određene vrste ljudskih organa koji su transplantirani, sa prijedlogom mjera za sprečavanje istih.

(4) Zdravstvena ustanova iz stava 1. ovog člana dužna je da obezbijedi sljedivost ljudskih organa koji se transplantiraju.

Član 13.

(1) Obavljanje stručno-medicinskih i organizacionih usklađivanja, usmjeravanja rada i aktivnosti u oblasti transplantacije vrši Koordinacioni centar.

(2) Koordinacioni centar nalazi se u sastavu bolnice četvrtog nivoa sa sjedištem u Banjoj Luci.

Član 14.

(1) Koordinacioni centar obavlja poslove sakupljanja, obrade i razmjene podataka značajnih za transplantaciju sa svim zdravstvenim ustanovama koje se bave transplantacijom u okruženju i odgovarajućim međunarodnim organizacijama.

(2) Pored poslova iz stava 1. ovog člana, Koordinacioni centar obavlja i sljedeće poslove:

a) donosi i organizuje program transplantacije u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: Republika),

b) obezbjeđuje neprekidan rad svoje službe, 24 časa dnevno, sedam dana u nedjelji,

v) vodi bazu podataka o primaocima ljudskih organa,

g) vodi bazu podataka o licima koja se protive darivanju ljudskih organa poslije smrti,

d) vodi Jedinstveni registar davaoca ljudskih organa, koji su dali pisani pristanak za uzimanje istih u slučaju svoje smrti, radi ugrađivanja u tijelo drugog lica u svrhu liječenja, u skladu sa ovim zakonom,

đ) obezbjeđuje prosljeđivanje podataka o davaocu timu koji vrši transplataciju ljudskih organa,

e) sačinjava i vodi jedinstvenu Listu čekanja (u daljem tekstu: Lista čekanja) za ugrađivanje po redu hitnosti prema kliničkim indikacijama, a na transparentan način i blagovremeno je dostavlja zdravstvenoj ustanovi koja se bave transplantacijom,

ž) predlaže zdravstvene ustanove u kojima se vrši uzimanje ljudskih organa i bolničkog koordinatora,

z) vrši kontrolu i usklađivanje programa transplantacije sa međunarodnim standardima,

i) vrši promociju transplantacije,

j) obavještava javnost i medicinsku struku o doniranju ljudskih organa i rezultatima programa transplantacije,

k) koordinira i organizuje distribuciju ljudskih organa do zdravstvenih ustanova koje vrše transplantaciju i

l) podnosi godišnji izvještaj ministru o obavljanju poslova iz svog djelokruga rada i rezultatima programa transplantacije, ozbiljnim neželjenim reakcijama i ozbiljnim neželjenim pojavama ljudskih organa koji su transplantirani, sa prijedogom mjera za sprečevenje istih, putem bolnice četvrtog nivoa sa sjedištem u Banjoj Luci.

(3) Ministar pravilnikom propisuje:

a) način i postupak rada bolničkog koordinatora za transplantaciju,

b) način i postupak distribucije ljudskih organa namijenjenih transplantaciji i

v) način i postupak vođenja Jedinstvenog registra davaoca.

Član 15.

Koordinacioni centar putem bolnice četvrtog nivoa sa sjedištem u Banjoj Luci, predlaže Ministarstvu zdravlja i socijalne zaštite (u daljem tekstu: Ministarstvo) pristupanje Republike međunarodnoj organizaciji za transplantaciju i zaključivanje sporazuma sa inostranim pravnim licem i organizacijom, radi razmjene uzetih ljudskih organa u svrhu liječenja.

IV POSTUPAK TRANSPLANTACIJE

Član 16.

Postupak doniranja ljudskih organa je dobrovoljan.

Član 17.

(1) Radi obezbjeđivanja dostupnosti ljudskih organa i pravičnosti postupka transplantacije, sačinjava se Lista čekanja, za primaoce u Republici.

(2) Listu čekanja iz stava 1. ovog člana, po vrsti potrebnih ljudskih organa, sačinjava i vodi Koordinacioni centar.

(3) Ministar pravilnikom propisuje način i postupak sačinjavanja i vođenja Liste čekanja.

Član 18.

(1) Za uzete ljudske organe nije dozvoljeno plaćanje bilo kakve naknade ili pribavljanje bilo kakve druge koristi.

(2) Zabrana iz stava 1. ovog člana ne odnosi se na naknadu i plaćanje medicinskih i tehničkih usluga u vezi sa transplantacijom i naknadu za putne troškove u vezi sa doniranjem ljudskih organa.

(3) Davalac ima pravo na besplatno liječenje u vezi sa doniranjem ljudskih organa, kao i na liječenje eventualnih posljedica kojih je ono uzrok.

Član 19.

Za zdravstvenu zaštitu koja je u vezi sa postupkom transplantacije, kao i za praćenje zdravstvenog stanja prije i poslije izvršene transplantacije, sredstva se obezbjeđuju u skladu sa propisom koji uređuje oblast obaveznog i dobrovoljnog zdravstvenog osiguranja.

Član 20.

Zabranjeno je oglašavanje potrebe za ljudskim organima ili ponude istih.

Član 21.

Zabranjena je trgovina ljudskim organima.

Član 22.

(1) Podaci o davaocu i primaocu ljudskih organa su zaštićeni i predstavljaju službenu i profesionalnu tajnu.

(2) Podaci o davaocu ne mogu se saopštavati primaocu, a podaci o primaocu ne mogu se saopštavati članovima porodice umrlog davaoca.

(3) Radi zaštite ličnih podataka i sprečavanja neovlaštenog korišćenja, određeni lični podatak mora se zamijeniti identifikacionim kodom koji davalac, odnosno primalac dobija pri prijavi i unosu podataka u jedinstvenu bazu podataka koja se vodi u Koordinacionom centru.

(4) Zaštita ličnih podataka davaoca i primaoca vrši se u skladu sa propisom kojim se uređuje zaštita ličnih podataka.

Član 23.

Podaci o davaocu i primaocu, odnosno cjelokupna medicinska i druga dokumentacija o transplantaciji i posredovanju u transplantaciji čuva se 30 godina u zdravstvenoj ustanovi koja je uzela, odnosno ugradila ljudske organe i uništava se u roku od godinu dana od isteka navedenog roka.

Član 24.

(1) Zdravstveni radnik uključen u postupak transplantacije mora izvršiti sve testove i procedure potrebne za uspješnost iste.

(2) Ministar pravlnikom propisuje kriterije za testiranje davaoca u pogledu bolesti koje se mogu prenositi transplantacijom.

Član 25.

(1) Transplantacija se može izvršiti samo uz pisani pristanak primaoca, odnosno oba roditelja ili staratelja, ako je primalac maloljetno ili lice lišeno poslovne sposobnosti.

(2) Pristanak iz stava 1. ovog člana mora biti izraz slobodne volje nastale nakon potpunog objašnjenja o prirodi i namjeni ovakvog načina liječenja, o vjerovatnoći njegovog uspjeha, posljedicama i riziku, kao i drugim mogućnostima liječenja.

Član 26.

Primaocu i živom davaocu mora biti obezbijeđeno odgovarajuće medicinsko praćenje zdravstvenog stanja nakon transplantacije, u skladu sa standardima medicinske struke i ovim zakonom.

V UZIMANJE LJUDSKIH ORGANA OD ŽIVOG DAVAOCA

Član 27.

Uzimanje ljudskih organa od živog davaoca obavlja se ukoliko nema odgovarajućih ljudskih organa od umrlog davaoca, a postoji nalaz doktora medicine koji ukazuje da će doći do poboljšanja zdravstvenog stanja primaoca, primjenom takvog načina liječenja.

Član 28.

(1) U postupku uzimanja ljudskih organa od živog davaoca mora se pribaviti njegov pristanak u pisanom obliku koji je izraz slobodne volje.

(2) Pristanak živog davaoca iz stava 1. ovog člana odnosi se na planiranu medicinsku intervenciju, odnosno na uzimanje određenih ljudskih organa.

(3) Živi davalac može usloviti da se transplantacija izvrši tačno određenom primaocu.

(4) Pisani pristanak iz stava 1. ovog člana čuva se u zdravstvenoj ustanovi kao medicinski dokument u skladu sa zakonom.

(5) Zdravstvena ustanova iz stava 4. ovog člana dužna je dostaviti kopiju pisanog pristanka Koordinacionom centru.

Član 29.

Uslovi za živog davaoca ljudskih organa su da je stariji od 18 godina i da ima poslovnu sposobnost.

Član 30.

(1) Živi davalac može biti srodnik primaoca u pravoj liniji, bez obzira na stepen srodstva, kao i pobočni srodnik zaključno sa drugim stepenom srodstva.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana živi davalac može da bude bračni, odnosno vanbračni partner, usvojilac, usvojenik i staratelj.

Član 31.

(1) Za uzimanje ljudskih organa, od živog davaoca, potrebna je saglasnost Etičkog odbora, osnovanog u zdravstvenoj ustanovi u kojoj se vrši uzimanje ljudskih organa u skladu sa zakonom.

(2) Etički odbor daje saglasnost na osnovu uvida u medicinsku dokumentaciju živog davaoca, odnosno primaoca i poslije dobijanja pisanog pristanka živog davaoca, kao i pisanog pristanka primaoca, koje su date u skladu sa ovim zakonom.

Član 32.

(1) Prije uzimanja ljudskih organa od živog davaoca, doktor medicine koji vrši uzimanje istih mora obaviti odgovarajuća medicinska ispitivanja, radi procjene rizika po zdravlje živog davaoca i preduzeti mjere radi smanjenja istog,

(2) Posljedice uzimanja ljudskih organa po zdravlje živog davaoca ne smiju biti u nesrazmjeri sa očekivanim poboljšanjem zdravstvenog stanja primaoca.

Član 33.

(1) Doktor medicine koji vrši uzimanje ljudskih organa dužan je poučiti živog davaoca o cilju i potrebi uzimanja, kao i o mogućim posljedicama i riziku transplantacije.

(2) Pouka iz stava 1. ovog člana ne smije biti sugestivna, odnosno ne smije ni na koji način uticati na odluku davaoca kojom daje pristanak za uzimanje organa.

(3) Živi davalac ljudskih organa ima pravo na stručno mišljenje od zdravstvenog radnika sa potrebnim iskustvom u oblasti transplantacije, koji ne učestvuje u uzimanju niti ugrađivanju ljudskih organa.

Član 34.

(1) Pisanu saglasnost iz člana 28. ovog zakona davalac može da povuče u svakom momentu do početka uzimanja ljudskih organa.

(2) Saglasnost se povlači u pisanoj formi i dostavlja se Koordinacionom centru.

VI UZIMANJE LJUDSKIH ORGANA OD UMRLOG DAVAOCA

Član 35.

Uzimanje ljudskih organa od umrlog davaoca može se vršiti nakon što je, na osnovu medicinskih kriterijuma, na način i po postupku predviđenim ovim zakonom, utvrđena moždana smrt istog.

Član 36.

(1) Jedinica intenzivne njege bolnice trećeg ili četvrtog nivoa zdravstvene zaštite mora utvrditi moždanu smrt kod lica u dubokoj komi koje nema spontano disanje, a postoji jasno dokazan uzrok koji može da objasni ovo stanje.

(2) Ustanova iz stava 1. ovog člana mora odmah prijaviti sumnju na moždanu smrt Koordinacionom centru.

Član 37.

(1) Moždanu smrt iz člana 36. stav 1. ovog zakona utvrđuje Komisija sastavljena od najmanje tri doktora medicine, koju imenuje direktor zdravstvene ustanove.

(2) O utvrđenoj moždanoj smrti sastavlja se zapisnik koji potpisuju svi članovi Komisije, a koji predstavlja medicinski dokument i čuva se u skladu sa zakonom.

(3) Doktor medicine koji učestvuje u uzimanju i ugrađivanju ljudskih organa od umrle osobe ili je odgovoran za brigu o mogućim primaocima ljudskih organa ne smije učestvovati u radu Komisije iz stava 1. ovog člana.

(4) Ministar pravilnikom propisuje način i medicinske kriterijume za utvrđivanje moždane smrti.

Član 38.

(1) U postupku uzimanja ljudskih organa od umrlog koji za života nije dao pisani pristanak, ali se tome nije izričito protivio, pribavlja se saglasnost punoljetnog člana porodice.

(2) Punoljetni član porodice obavještava se o namjeravanom uzimanju ljudskih organa i uzima se njegov pisani pristanak.

(3) Ukoliko nema pisanog pristanka punoljetnog člana porodice, ne može se pristupiti postupku uzimanja ljudskih organa.

Član 39.

(1) Uzimanje ljudskih organa od umrlog radi transplantacije u svrhu liječenja može se izvršiti na osnovu datog i evidentiranog pisanog pristanka za života davaoca i uz saglasnost porodice.

(2) Pisani pristanak iz stava 1. ovog člana daje se pred ovlaštenim licem Koordinacionog centra, koje imenuje direktor zdravstvene ustanove četvrtog nivoa sa sjedištem u Banjoj Luci, i pred ovlaštenim licem u zdravstvenoj ustanovi trećeg nivoa, koje imenuje direktor te ustanove.

(3) Na osnovu datog i evidentiranog pisanog pristanka, Koordinacioni centar i zdravstvena ustanova iz stava 2. ovog člana izdaju potencijalnom davaocu donorsku karticu u kojoj je evidentiran pristanak.

Član 40.

Pisanu izjavu o nedarivanju ljudskih organa punoljetna osoba sposobna za rasuđivanje daje izabranom doktoru medicine primarne zdravstvene zaštite, koja se obavezno evidentira u zdravstvenom kartonu i odmah dostavlja Koordinacionom centru.

Član 41.

Uzimanje ljudskih organa od umrlog maloljetnog davaoca i punoljetnog davaoca lišenog poslovne sposobnosti može se izvršiti samo ako oba roditelja ili njegov zakonski zastupnik, odnosno staratelj, daju pisani pristanak.

Član 42.

Od umrlog lica koje nije državljanin Bosne i Hercegovine i Republike, odnosno koje nema stalno prebivalište u Republici i koje nije dalo pisani pristanak u skladu sa ovim zakonom, mogu se uzimati ljudski organi zbog transplantacije drugom licu u svrhu liječenja samo uz pisanu saglasnost člana porodice.

Član 43.

Ovlašteni zdravstveni radnik može početi postupak uzimanja ljudskih organa od umrlog lica, ako:

a) ima na raspolaganju dokaz o pisanom pristanku umrlog lica, odnosno donorsku karticu,

b) u razgovoru sa članom porodice provjeri da umrlo lice za života nije promenilo svoj pristanak za doniranje ljudskih organa,

v) je dobio pisani pristanak člana porodice i

g) pribavi podatak o evidenciji umrlog lica u Jedinstvenom registru davaoca ljudskih organa.

Član 44.

Uzimanje ljudskih organa, ako iz okolnosti zbog kojih je nastala smrt uslijedi sudska obdukcija, može se obaviti samo na osnovu dozvole sudije za prethodni postupak.

Član 45.

Prilikom uzimanja ljudskih organa svi učesnici ovog postupka su dužni da tijelo umrlog davaoca tretiraju sa poštovanjem i preduzmu sve potrebne mjere kako bi se povratio spoljašnji izgled umrlog.

Član 46.

Ako ovlaštena zdravstvena ustanova iz člana 10. ovog zakona utvrdi da za ljudske organe umrlog davaoca na osnovu krvnogrupne i tkivne podudarnosti na teritoriji Republike ne postoji oboljelo lice kome se mogu ugraditi ljudski organi, isti se mogu ponuditi međunarodnoj organizaciji za transplantaciju čiji je Republika i Bosna i Hercegovina član, odnosno zdravstvenoj ustanovi sa kojom je zaključen sporazum o saradnji i razmjeni ljudskih organa u svrhu liječenja, na principu reciprociteta.

Član 47.

Nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Ministarstvo i nadležna zdravstveno-sanitarna inspekcija. U vršenju inspekcijskog nadzora nad primjenom ovog zakona nadležni inspektor iz stava 1. ovog člana, pored ovlašćenja propisanih zakonom, ovlašćen je i da:

a) zabrani obavljanje djelatnosti transplantacije ako utvrdi da se ta djelatnost obavlja, a nisu ispunjeni uslovi za njeno obavljanje, i u ostavljenom roku nisu otklonjene utvrđene nepravilnosti i

b) zabrani obavljanje djelatnosti transplantacije ako utvrdi da se ta djelatnost obavlja, a nisu ispunjeni uslovi za njeno obavljanje, i time se ugrožavaju životi i zdravlje ljudi ili kada je u pitanju zaštita javnog interesa.

VII KAZNENE ODREDBE

Član 48.

Ko protivno ovom zakonu izvrši transplantaciju ili uzimanje ljudskih organa ili dijelova organa ljudskog porijekla kazniće se prema Krivičnom zakonu Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 49/03, 108/04, 37/06 i 70/06).

Član 49.

(1) Novčanom kaznom od 20.000 KM do 100.000 KM kazniće se za prekršaj zdravstvena ustanova ako:

a) ne utvrdi moždanu smrt lica od koga je uzet organ (član 35.),

b) ne utvrdi moždanu smrt kod lica u dubokoj komi, koje nema spontano disanje, a postoji jasno dokazan uzrok koji može da objasni ovo stanje (član 36.) i

v) odbije da evidentira izričito protivljenje lica darivanju ljudskih organa, ako o toj izjavi ne obavijesti Koordinacioni centar ili ako je ne čuva, odnosno ne evidentira na propisan način u dokumentaciji (član 40.).

(2) Za prekršaje iz stava 1. ovog član kazniće se odgovorno lice zdravstvene ustanove novčanom kaznom u iznosu od 2.000 KM do 10.000 KM.

Član 50.

Novčanom kaznom od 5.000 KM do 10.000 KM kazniće se za prekršaj doktor medicine koji:

a) stavi primaoca na Listu čekanja suprotno redu hitnosti prema kliničkim indikacijama i odredbama ovog zakona (član 17.),

b) izvrši transplantaciju bez pristanka primaoca odnosno njegovog roditelja ili staratelja kada je primalac maloljetno lice ili lice lišeno poslovne sposobnosti (član 25.),

v) izvrši transplantaciju, a ne postoji nalaz doktora medicine koji ukazuje da će doći do poboljšanja zdravstvenog stanja primaoca od takvog načina liječenja (član 27.) i

g) davaocu ne pruži potpuno objašnjenje o cilju i potrebi uzimanja ljudskih organa, kao i o mogućim posljedicama i riziku transplantacije (član 33.).

Član 51.

(1) Novčanom kaznom od 10.000 KM do 50.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice koje se bavi javnim informisanjem, odnosno prenošenjem vijesti, koje oglasi ponudu ili potrebu za ljudskim organima (član 20.).

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu koje se bavi javnim informisanjem, odnosno prenošenjem vijesti, koje oglasi ponudu ili potrebu za organima, novčanom kaznom u iznosu od 2.000 KM do 10.000 KM (član 20.).

VIII PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 52.

Ministar će u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti pravilnike o:

a) uslovima u pogledu prostora, kadra i opreme, kao i postupak verifikacije za zdravstvenu ustanovu koje obavlja djelatnost transplantacije u svrhu liječenja (član 10.),

b) načinu i postupku rada bolničkog koordinatora za transplantaciju (član 14.),

v) načinu i postupku distribucije ljudskih organa namijenjenih ugrađivanju (član 14.),

g) načinu i postupku vođenja Jedinstvenog registra davaoca (član 14.),

d) načinu i postupku sačinjavanja i vođenja Liste čekanja (član 17.),

đ) kriterijumima za testiranje davaoca u pogledu bolesti koje se mogu prenositi transplantacijom (član 24.) i

e) načinu i medicinskim kriterijumima za utvrđivanje moždane smrti (član 37.).

Član 53.

Do donošenja podzakonskih akata utvrđenih ovim zakonom primjenjivaće se preuzeti Pravilnik o uslovima za rad zdravstvenih organizacija koje obavljaju poslove uzimanja, presađivanja, obrade – tipizacije i čuvanja dijelova ljudskog tijela („Službeni list SFRJ“, broj 64/91) i Pravilnik o bližim medicinskim kriterijumima i načinu i postupku utvrđivanja smrti lica čiji se dijelovi tijela mogu uzimati radi presađivanja („Službeni list SFRJ“, broj 64/91).

Član 54.

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi preuzeti Zakon o uslovima za uzimanje i presađivanje dijelova ljudskog tijela („Službeni list SFRJ“, br. 63/90 i 22/91).

Član 55.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“.

Mr Igor Radojičić