ZAKON o vrstama i procentima fizičkih onesposobljenosti

ZAKON

O VRSTAMA I PROCENTIMA FIZIČKIH ONESPOSOBLJENOSTI

I. OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim Zakonom utvr đuju se vrste i procenti fizi čkih onesposobljenosti na osnovu kojih se stiče pravo na nov čanu naknadu, u skladu sa Zakonom o penz ijskom i invalidsk om osiguranju (“Službene novine Federacije BiH”, br. 29/98, 49/00 i 32/01 - u daljnjem tekstu: Zakon).

Član 2.

Postojanje fizičke onesposobljenosti utvrđeno je zakonom.

Pravo na novč anu naknadu za fizi čku onesposobljenost ostvaruje se u visini, na na čin i po postupku predviđenom u zakonu.

II. VRSTE I PROCENTI FIZI ČKIH ONESPOSOBLJENOSTI

Član 3.

Vrste i procenti fizi čkih onesposobljenosti su:

1. GLAVA, USNA ŠUPLJINA I VRAT

A. Lubanja i lice

1) Skalpiranje (gubitak ve ćeg dijela i potpuni nedostatak kosmatog dijela vlasišta)___________________________________________________ 30 do 40%

2) Defekt lubanje nakon traume veći od 3 cm u užem promjeru bez evidentnih žarišnih simptoma _______________________________________________________ 30 % Pod defektom lubanje podrazumijeva se nedostatak dijela kosti lubanje.

3) Unakaženost lica prema stepenu ______________________________ 30 do 50% Izuzimaju se male nagr đenosti estetskog izgleda lica. Pod unakaženoš ću lica podrazumijevaju se teže promjene na licu koje neugodno djeluju i time otežavaju kontakt sa okolinom.

4) Potpuni gubitak jedne ušne školjke _____________________________________ 30%

5) Gubitak većeg dijela ili potpuni gubitak obje ušne školjke_____________ 30 do 40%

6) Gubitak nosa :

a) gubitak mehkih dijelova sa hrskavicom_________________________________30%

b) gubitak mehkih dijelova sa deformitetom ili nedostatkom koštanih dijelova____40%

B. Usna šupljina i vrat

2

7) Nemogućnost otvaranja usta (razmak izme đu gornjih i donjih zuba do 1,5 cm zbog č ega je potrebno hraniti se tekućom hranom)______________________________50%

8) Poremećaji na vilici, jeziku, nepcu, farinksu i larinksu (defekti, gubici ili funkcionalne smetnje):

a) sa poremećenim govorom ______________________________________ 30 do 40%

b) sa gubitkom govora _________________________________________________70%

c) sa otežanim hranjenjem ________________________________________ 40 do 50%

d) sa otežanim hranjenjem i poremećenim govorom_____________________ 50 do 60%

e) sa otežanim hranjenjem i gubitkom govora_______________________________ 80%

9) Trajno nošenje kanile nakon traheotomije_________________________________60%

10) Laryngectomija

a) djelimična __________________________________________________________60%

b) totalna_____________________________________________________________80%

2. KRANIJALNI ŽIVCI, ČULO VIDA I ČULO SLUHA

A. Kranijalni živci

1) Uzetost - ptoza oba očna kapka koja se hirurški nije mogla korigovati:

a) ako je veći dio zjenica prekriven________________________________________30%

b) ako su zjenice potpuno prekrivene______________________________________50%

2) Potpuna ili djelimi čna uzetost ili lezija bulbomotora (podru čje inervacije oculomotoriusa, trochlearisa i abducensa sa diplopijama koje su objektivno dokazane):

a) jednostrana___________________________________________________ 30 do 40%

b) obostrana ___________________________________________________ 40 do 50%

3) Potpuna uzetost jednog facijalisa bez mogućnosti zatvaranja oka _____________30%

4) Obostrana uzetost facijalisa

a) djelimična ________________________________________________________30%

b) potpuna__________________________________________________________50%

5) Izolirana uzetost trigeminusa:

a) djelimična (uz keratitis neuroparalitica) _________________________________ 30%

b) potpuna __________________________________________________________40%

6) Potpuna uzetost accessoriusa _________________________________________40% Kombinirane uzetosti i lezije 5., 7., 9., 10. i 12. kranijalnog živca obuhva ćene zajedničkim nazivom "bulbarna paraliza" ocjenjuju se kao lezije mo ždanog stabla i pseudobulbarne paralize prema ta čki

9) odjeljka 3. ovog Zakona.

B. Čulo vida

3

7) Gubitak oba oka, potpuni gubitak vida oba oka ili vrlo veliko smanjenje vida (oštrina vida boljeg oka manja od 0,05) _______________________________________100%

8) Veliko smanjenje vida oba oka, ako je oš trina vida boljeg oka 0,4 ili manje prema ukupnom smanjenju vida _______________________________________ 30 do 90 %

9) Gubitak jednog oka ili potpuni gubitak vida jedng oka, uz smanjenu oštrinu vida drugog oka (ako je oštrina vida drugog 0,5 ili manja) ___________________________ 50 do 90% Procent fizičke onesposobljenosti iz tač. 8) i 9) određuje se prema tabeli iz tačke 12) ovog odjeljka.

10) Gubitak jednog oka ili vida jednog ok a, ako je oštrina vida drugog oka ve ća od 0,5 _______________________________30% Pod praktičnim gubitkom vida jednog oka podrazumijeva se i oštrina vida manja od 0,05.

11) Izolirane hemianopsije trajnog karaktera (osim kvadrantnih, binazalnih i gornjih horizontalnih hemianopsija):

a) bitemporalne hemianopsije ___________________________________________ 30%

b) homonimne hemianopsije _________________________________________50%

c) donje horizontalne hemianopsije________________________________________50%

12) Koncentrično suženje vidnog polja oba oka organskog karaktera:

a) 300 do 210 _____________________________________________________________________________________ 50%

b) 200 do 110 _________________________________________________________ 60% c)100 i ispod 10________________________________________________________90% Pod oštrinom vida, prema ovom od jeljku, podrazumijeva se oštrina vida koja se dobiva korekcijom staklima. Visina fizič ke onesposobljenosti pri umanjenju vida u smislu ta č. 8) i 9) ovog odjeljka određuje se prema sljedećoj tabeli.

Slabije oko Oštrina vida 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0,05 0,00

B FIZIČKA ONESPOSOBLJENOST U PROCENTIMA

O 0,8-0,1 0 0 0 0 0 0 30%

LJ 0,6-0,7 0 0 0 0 0 0 30%

E 0,5 0 0 0 0 0 0 50%

0,4 0 30% 30% 40% 40% 50%

O 0,3 30% 40% 40% 50% 60%

K 0,2 50% 60% 70% 60%

O 0,1 80% 80% 80%

Ako je oštrina vida izražena u dvjema decimalama druga se decimala ne uzima u obzir osim za oštrinu vida od 0,05 ili 0,00. Oštrina vida manja od 0,1 a veća od 0,05 ocjenjuje se kao oštrina vida od 0,05.

C. Čulo sluha i vestibularni sindromi

13) Potpuni gubitak sluha oba uha ______________________________________70% Potpunim gubitkom sluha smatra se gubitak sluha veći od 95%, prema Fowleru. 4

14) Obostrano teško oštećenje sluha veće od 90% do 95%, prema Fowleru________60%

15) Obostrana teška nagluhost:

a) ukupni gubitak sluha veći od 70% do 90%, prema Fowleru ___________________50%

b) ukupni gubitak sluha od 60% do 70%, prema Fowleru_______________________40%

16) Izolirani nekompenzirani vestibul arni sindrom trajnog karaktera_____________ 30% Izuzimaju se vestibularni sindr omi koji su udruženi sa poreme ćajima središnjeg nervnog sistema zbog ozljede ili bolesti mozga i moždanog stabla, pa se takvi slu čajevi ocjenjuju prema ta čki 9. odjeljk 3. ovog Zakona.

3. MOZAK, MOŽDANO STABLO I LEĐNA MOŽDINA

1) Djelimična motorna uzetost jedne ruke ili noge _______________________ 30 do 60%

2) Potpuna motorna uzetost jedne ruke ili noge ______________________________80%

3) Djelimična motorna uzetost jedne strane tijela ________________________ 40 do 80% Ne uzimaju se u obzir diskretni piramidni deficiti.

4) Potpuna motorna uzetost jedne strane tijela, paraplegije, triplegije ili kvadriplegije______________________________________________ 100%

5) Motorne, senzorične ili kombinirane afazije, djelimične ili potpune, prema stepenu:

a) bez poremećaja čitanja i pisanja __________________________________ 30 do 70%

b) sa poremećajem čitanja i pisanja _________________________________ 50 do 90%

6) Ekstrapiramidalni sindromi (sa jasnim kliničkim znacima):

a) jednostrani, prema stepenu ____________________________________ 30 do 60%

b) obostrani, prema stepenu _____________________________________ 50 do 100%

7) Posttraumatske epilepsije (klini čki ili elektroencefalografs ki dokazane, ovisno o obliku, učestalosti epileptičnih napada i psihičkim promjenama):

a) posttraumatska epilepsija bez psihičkih promjena __________________________30%

b) sa lakšim psihi čkim promjenama ili epilepti čnim napadima svakih tri do četiri mjeseca___________________________________________________________40%

c) sa srednje teškim psihi čkim promjenama (karakterološke promjene) ili epilepti čnim napadima jedanput mjesečno ____________________________________ 50 do 60%

d) sa teškim psihi čkim promjenama (demencija) ili epilepti čnim napadima sedmi čno ili svakodnevno ________________________________________________ 70 do 100%

8) Organski trajni poreme ćaji nakon kraniocerebralnih ozljeda (prema težini neuroloških i psihičkih ispada)________________________________________________ 30 do 100%

9) Posljedica bolesti ili ozljede središnjeg nervnog sistema (mozga, moždanog stabla i le đne moždine) koje nisu navedene ni u jednoj ta čki ove alineje, prema težini poreme ćaja _________________________________________________ 30 do 100%

10) Odredbe tač. od 1) do 6) ovog odjeljka primjenjuju se na bolesti i ozljede. Odredbe tač. 7) i 8) ovog odjeljka primjenjuju se na posljedice ozljeda. Odredbe tač . 8) i 9) ovog odjeljka odnose se i na bulbarne i pseudobulbarn e paralize, difuzne i ostale lezije i poreme ćaje središnjeg nervnog sistema, te na sve ostale poremećaje tog sistema koji nisu navedeni u odredbama tač. od 1) do 7) ovog odjeljka. 5 Odredbe ta čke 9) ovog odjeljka odnose se i na poslje dice bolesti ili posljedice ozljede le đne moždine koje nisu obuhvaćene odredbama tač. od 1) do 8) ovog odjeljka. Pri odre đivanju procenta fizi čke onesposobljenosti za te slu čajeve uzima se u obzir i funkcija sfinktera. Procenat fizi čke onesposobljenosti prema ta č. 8) i 9) ovog odjeljka, s obzirom na veliki raspon, određuje se analogijom prema stepenu oštećenja funkcija iz tač. od 1) do 7) ovog odjeljka.

4. SPINALNI NERVI I KOŽA

A. Spinalni nervi

1) Oštećenje brahijalnog pleksusa:

a) potpuna uzetost brahijalnog pleksusa____________________________________80%

b) djelimična uzetost brahijalnog pleksusa __________________________ 40 do 60%

c) uzetost radijalisa ili medijanusa_________________________________ 30 do 40%

Stepen fizičke onesposobljenosti kod djelimične uzetosti brahijalnog pleksusa ocjenjuje se ovisno o kliničnom i elektrodijagnostičkom nalazu.

Potpuna uzetost radijalisa ili medijanusa ocjenjuje se sa 40% a djelimična sa 30%.

e) potpuna uzetost lnarisa_____________________________________________30%

Ako se kod stanja iz ta čke 1) pod b) i c) ovog odjel jka utvrde i znatnije trofi čne promjene ili kauzalgije (pri oštećenju medijanusa) procenat se može povećati za 10%.

2) Oštećenje lumbosakralnog pleksusa:

a) uzetost femoralisa __________________________________________________ 40%

b) potpuna uzetost gornjeg i donjeg glutealnog nerva _______________________30%

c) uzetost ischiadikusa ________________________________________________50%

d) uzetost tibialisa i peroneusa__________________________________________30% Djelimične uzetosti nerava femoralisa i ischiadikusa ocjenjuju se u odgovarajućem nižem procentu. Djelimičnom uzetoš ću spinalnog nerva sm atraju se klini čki i elektrodijagnosti čki jasni funkcionalni poremećaji (ispadi), a ne uzimaju se u obzir diskretne lezije.

B. Koža

Posljedice od opekotina kože više od 25% zahva ćene površine tijela koje dovode do unakaženosti i funkconalnih smetnji ________________________________ 40 do 70 %

5. PLUĆA I SRCE

A. Pluća

1) Trajno smanjenje funkcije plu ća kao posljedica ozljede ili pr ofesionalne bolesti, pri ošte ćenju respiratorne funkcije teškog stepena:

a) bez znakova opterećenja desne strane srca_________________________ 50 do 60%

b) sa znacima opterećenja desne strane srca_________________________ 70 do 100%

2) Gubitak jednog plućnog krila:

a) bez promjena na suprotnom he mitoraksu i bez znakova optere ćenja desne strane srca ________________________________________________________________60% 6

b) sa promjenama na suprotnom hemitoraksu ili oštećenjem respiratorne funkcije teškog stepena i sa izraženim znacima opterećenja desne strane srca__________70 do 100%

3) Gubitak jednog plu ćnog režnja (stanje nakon lobektomije), sa ošte ćenjem respiratorne funkcije srednjeg stepena _____________________________________ 30 do 40%

4) Profesionalne pneumokonioze i profesionalne bronhijalne astme:

a) sa trajnim oštećenjem respiratorne funkcije srednjeg stepena___________ 30 do 40%

b) sa trajnim ošte ćenjem respiratorne funkcije srednjeg stepena sa izraženim znacima trajnog opterećenja desne strane srca, ako se neosporno dokaže da je ošte ćenje desne strane srca posljedica profesionalne plućne bolesti______________ 40 do 60%

c) sa trajnim oštećenjem respiratorne funkcije teškog stepena, bez znakova trajnog ošte ćenja desne strane srca ____________________________________ 40 do 60 %

d) sa trajnim ošte ćenjem respiratorne funkcije teškog stepena i sa izraženim znacima trajnog opterećenja desne strane srca, ako se neosporno dokaže da je ošte ćenje desne strane srca posljedica profesionalne plućne bolesti ____________ 70 do 100%

Pod oštećenjem respiratorne funkcije, prema ovom Zakonu, podrazumijeva se trajno smanjenje respiratorne funkcije mjereno bilo kojim od sljedećih parametara.

Parametar Normalna Lahko Srednje Teško funkcija ošte ćenje ošte ćenje oštećenje

FVC > 80% 60-80% 40-59% <40%

FEV 1 >80% 60-80% 40-59% <40%

FEV1/FVC >80% 60-80% 40-59% <40%

Kao trajno ošteć enje kod oboljelih od pneumokonioza smatra ju se, kao posljedica profesionalne bolesti, restriktivne smetnje ve ntilacije, tj. sniženja FVC. Kod oboljelih od profesionalne bronhijalne astme kao trajno ošte ćenje smatraju se opstruktivne sm etnje ventilacije, tj. sniženje vrijednosti FEV1 i/ili FEV 1/FVC. Zbog varijabilnosti rezultata u op ćoj populaciji normalnim se vrijednostima smatraju vrijednosti FVC, FEV 1, FEV1/FVC>80% od srednje prosječne vrijednosti. Kao norme za upoređivanje koriste se norme CECA II.

B. Srce

5) Oštećenja srca zbog traume, bolesti ili operacije, prema stepenu oštećenja srčane funkcije, što se mora dokazati elektrokardriogra fskim, rendgenološkim i drugim metodama ____________________________________________________________ 50 do 100% Kod lakšeg ošte ćenja sr čane funkcije fizi čka onesposobljenost odre đuje se u nižim procentima, a kod teškog ošte ćenja funkcije, odnosno dekompenzacije fizič ka onesposobljenost odre đuje se u višim procentima predviđenog raspona. Kod ošte ćenja sr čane funkcije lakšeg stepena fizi čke onesposobljenosti ocje njuje se sa 50 - 60%; kod oštećenja srčane funkcije srednjeg stepena fizi čka onesposobljenost ocjenjuje se sa 70 - 80%; kod ošte ćenja srč ane funkcije teškog stepena, odnosno dekompenzacije fizi čka onesposobljenost iznosi više od 80%.

6. GORNJI EKSTREMITETI

A. Gubici

7

1) Potpuni gubitak ruke u ramenu ili gubitak ruke u visini nadlaktice sa bataljkom kraćim od 14 cm, mjereno od akromiona ili sa bataljk om neprikladnim za protezu ili gubitak ruke u visini nadlaktice ili lakta sa uko čenošću ili sa kontrakturom ramenog zgloba u nepovoljnom položaju _____________________________________________________________80%

Pod bataljkom neprikladnim za protezu nadlaktice smatra se bataljak na kojem postoje trofi čne promjene, stalni otoci, grizlice, fistule, bolni neurinomi, defo rmiteti bataljka, opsežni ožiljci i ekstremna atrofija miši ća. Nepovoljan položaj ramenog zgloba jeste abdukcija iznad 80 stepeni, a adukcija ispod 60 stepeni, antefleksija iznad 20 stepeni ili retrofleksija.

2) Gubitak ruke u visini nadlaktice ili lakta sa prikladnim batal jkom i funkcionalno ispravnim ramenim zglobom, ili gubitak ruke u visini podlaktice sa bataljkom kra ćim od 10 cm (mjereno od olekranona) ili sa bataljkom nepr ikladnim za protezu, ili gubitak ruke u visini podlaktice sa ukočenošću ili kontrakturom ramenog ili lakatnog zgloba u nepovoljnom položaju ____________________________________________________________70 %

Nepovoljan položaj lakatnog zgloba jeste položaj kada je lakat u ispruženom položaju ili pod uglom većim od 120 stepeni ili manjim od 90 stepeni.

3) Gubitak ruke u visini podlaktice sa prikladn im bataljkom i funkcionalno ispravnim ramenim i lakatnim zglobom______________________________________________60%

4) Gubitak šake ili svih prstiju šake _______________________________________ 60%

5) Gubitak prstiju šake:

a) gubitak četiri prsta šake, osim palca ____________________________________50%

b) gubitak palca, kažiprsta i jednog prsta šake_______________________________ 50%

c) gubitak palca sa metakarpalnom kosti___________________________________40%

d) gubitak palca i kažiprsta šake _________________________________________ 40%

e) gubitak palca i dva prsta šake, osim kažiprsta ____________________________ 40%

f) gubitak kažiprsta i dva prsta šake, osim palca ____________________________ 40%

g) gubitak palca šake___________________________________________________30%

h) gubitak palca i jednog prsta šake, osim kažiprsta___________________________30%

i) gubitak kažiprsta i jednog prsta šake, osim palca __________________________30%

j) gubitak srednjeg prsta, prstenjaka i malog prsta šake _______________________30%

6) Gubitak falangi:

a) gubitak jedne falange na palcu i po dvije falange na ostala četiri prsta šake ____________________________________________________________40%

b) gubitak jedne falange na palcu i po dvije falange na kažiprstu i dvije falange još na dva prsta šake ___________________________________________________________40%

c) gubitak jedne falange na palcu i po dvije fala nge na srednjem prstu, prstenjaku i malom prstu šake ___________________________________________________________30%

d) gubitak po dvije falange na četiri prsta šake, osim na palcu ___________________30%

7) Gubitak devet falangi na prstima jedne šake ili obiju šaka ____________________30% Za svaki dalji gubitak tri falange na prstima ruku dodaje se 10%. Odredbe tačke 7) ovog odjeljka primjenjuju se samo na slučajeve gubitka falangi ili prstiju šake koji nisu obuhvaćeni tač. 4), 5) i 6) ovog odjeljka. Falanga prsta smatra se izgubljenom ako je bataljak falange kraći od polovice. Prst se smatra izgubljenim ako je bataljak proksimalne falange kraći od polovice. 8

B. Funkcionalni poremećaji

8) Poremećaji ramenog zgloba:

a) ukočenost ramenog zgloba u povoljnom položaju ___________________________40% Povoljan položaj ramenog zgloba je ako je abd ukcija od 70 do 80 stepeni sa antefleksijom od 20 stepeni.

b) ukočenost ramenog zgloba u nepovoljnom položaju _________________________50% Nepovoljan je položaj ako postoji abdukcija veća od 80 stepeni, adukcija ili retrofleksija.

c) kontraktura ramenog zgloba sa očuvanom abdukcijom ispod horizontale________ 30%

d) nereponirano iščašenje u ramenom zglobu sa ograničenjem funkcije ___________ 40%

e) habitualno iščašenje ramenog zgloba koje se često ponavlja i koje je uzrokovalo trajno smanjenje funkcije prema stepenu umanjenja funkcije zgloba _____________ 30 do 40%

f) labav rameni zglob___________________________________________________40%

g) labav rameni zglob u vezi sa lezijom mišića ramenog pojasa__________________ 50%

9) Pseudoartroza humerusa _____________________________________________50% Pseudoartroze ocjenjuju se bez obzira na mogućnost nošenja aparata.

10) Poremećaji lakatnog zgloba:

a) ukočenost lakatnog zgloba u povoljnom položaju___________________________30%

b) ukočenost lakatnog zgloba u nepovoljnom položaju ________________________40%

c) kontraktura lakatnog zgloba sa mogu ćnošću pokretanja samo u nepovoljnom položaju__________________________________________30%

d) razlabavljen lakatni zglob sa potrebnim aparatom ___________________________40% Povoljan položaj lakatnog zgloba postoji kada se lakat nalazi pod uglom od 90 do 120 stepeni, a podlaktica u srednjem položaju pronacije i supin acije. Nepovoljan položaj lakatnog zgloba postoji kada je lakat u ispruženom položaju ili pod uglom ve ćim od 120 stepeni ili manjim od 90 stepeni a podlaktica u pronaciji ili supinaciji.

11) Pseudoartroza podlaktica:

a) ako su obuhvaćene obje kosti ________________________________________ 40 %

b) ako je zahvaćen samo radijus__________________________________________30% Pseudoartroze se ocjenjuju bez obzira na mogućnost nošenja aparata.

12) Ukočenost podlaktice:

a) u pronacijskom položaju _____________________________________________ 30%

b) u supinacijskom položaju_____________________________________________40% Ukočenost podlaktice postoji kada izvođenje supinacije i pronacije ovisi o položaju. Srednji položaj smatra se povoljnim i manji je od 30%.

13) Ukočenost ručnog zgloba

a) u nepovoljnom položaju volarne fleksije __________________________________40%

b) u nepovoljnom položaju dorzalne fl eksije ili ulnarne ili radijalne devijacije__________________________________________________________30%

c) u povoljnom položaju oba zgloba _______________________________________30% Nepovoljnim položajem ručnog zgloba smatra se dorzalna fleksija za više od 30 stepeni, ili volarna fleksija od 20 stepeni, ili radijalna devijacija za više od 20 stepeni ili ulnarna za više od 30 stepeni. 9 Povoljan položaj ru čnog zgloba jeste položaj izme đu 30 stepeni dorzalne fl eksije i 20 stepeni volarne fleksije, te do 20 stepen i radijalne i do 30 stepeni ularne devijacije. Stepenovanje položaja ručnog zgloba obavljeno je od nultog položaja kao početnog položaja. Nulti položaj je kada je šaka u produženju osovine podlaktice.

14) Ukočenost svih metakarpofalangealnih i interfalangealnih zglobova od drugog do petog prsta:

a) u povoljnom položaju jedne šake ______________________________________ 30%

b) u nepovoljnom položaju jedne šake ____________________________________ 40%

c) u nepovoljnom položaju obiju šaka______________________________________70% Povoljan položaj šake postoji ako se palcem može doticati jagodica ukočenih prstiju.

15) Teže kontrakture č etiri prsta ili pet prstiju, eventualno komplicirane sa ankilozom pojedinih zglobova, prema težini, odnosno očuvanosti globalne funkcije šake:

a) jedne šake _________________________________________________ 30 do 40%

b) obiju šaka _________________________________________________ 50 do 70% Težim kontrakturama prstiju smatra ju se kontrakture koje onemogu ćavaju hvatanje predmeta prstima.

16) Potpuna neupotrebljivost cijele ruke ____________________________________80% Odredbe tačke 16) ovog odjeljka primjenjuju se samo u slučajevima koji nisu obuhvaćeni tač. od 1) do 15) ovog odjeljka. Ukočenošću zgloba smatra se potpuna ukočenost ili su pokreti mogući samo najviše do 15 stepeni. Ako pri fizi čkoj onesposobljenosti gornjih ekstremiteta iz ta č. od 8) do 16) ovog odjeljka postoje istovremeno i znatnije trofi čne promjene ili stalne otekline, fistule, grizlice ili bolni neurinomi, procenat fizičke onesposobljenosti povećava se za 10%. Nedostatkom prsta smatra se teža kontraktura ili ankiloza prsta ako istovremeno postoji nedostatak nekog prsta na istoj ruci. Ako na jednoj ruci postoji više fizi čkih onesposobljenosti, prema ovo m odjeljku, ukupan procenat ne može biti viši od procenta koji se primjenjuje za amputaciju.

7. DONJI EKSTREMITETI

A. Gubici

1) Gubitak noge u kuku ili gubitak noge u visini natkoljenice sa bataljkom kra ćim od 12 cm, mjereno od velikog trohantera, ili gub itak noge u visini natkoljenice sa uko čenošću ili sa kontrakturom zgloba kuka u nepovoljnom položaj u, ili gubitak noge u visini natkoljenice sa bataljkom neprikladnim za protezu _________________________80% Nepovoljan položaj zgloba kuka je ispod 160 step eni fleksije, iznad 10 stepeni abdukcije i adukcije u vanjskoj ili unutrašnjoj rotaciji.

2) Gubitak noge u visini natkol jenice sa funkcionalno ispravni m bataljkom i zglobom kuka, ili gubitak noge u koljenu sa bataljkom neprikladnim za protezu ili sa funkcionalno neispravnim zglobom kuka ____________________________________________70%

3) Gubitak noge u koljenu sa funkcionalno ispravnim bataljkom i zglobom kuka, ili gubitak noge u visini potkoljenice sa uko čenošću ili sa kontrakturom zgloba koljena ili kuka u nepovoljnom položaju, ili gubitak noge u visi ni potkoljenice sa neprikladni m bataljkom ili sa bataljkom kraćim od 8 cm_________________________________________60%

4) Gubitak obje potkoljenice sa bataljcima neprikladnim za proteze____________100% Pod bataljkom neprikladnim za protez u natkoljenice i potkoljenice sm atra se bataljak na kojem 10 postoje trofične promjene, stalne otekline, grizlice, fist ule, bolni neurinomi, deformitet bataljka, opsežni ožiljci i ekstremna atrofija mišića.

5) Gubitak noge u visini potkolje nice sa funkcionalno ispravnim bataljkom, zglobovima koljena i kuka_______________________________________________________50%

6) Gubitak noge u visini stopala:

a) gubitak noge u visini stopala (Pirogov ili Chop art ili Syme) sa nepr ikladnim bataljkom ______________________________________________________50%

b) gubitak noge u visini stopala (Pirogov ili Ch opart ili Syme) sa funkcionalno ispravnim bataljkom_______________________________________________40%

c) gubitak noge u visini stopala (exa rticulatio tarsometatarsalis sec.Lisfranc) sa neprikladnim bataljkom ___________________________________________ 40%

d) gubitak noge u visini stopala (Lis franc) sa funkcionalno ispravnim bataljkom___________________________________30%

B. Funkcionalni poremećaji

7) Poremećaji u kuku:

a) ukočenost zgloba kuka u povoljnom položaju ________________________40% Povoljan položaj kuka u fleksiji od 170 do 160 stepeni, abdukciji ili adukciji do 10 stepeni i u neutralnom položaju rotacije.

b) Ukočenost zgloba kuka u nepovoljnom položaju____________________ 50 do 70% Nepovoljan položaj zgloba kuka je položaj ispod 160 stepeni fleksije, iznad 10 stepeni abdukcije ili adukcije, u vanjskoj ili unutrašnjoj rot aciji. Viši procenat u okviru navedenog raspona primjenjivat će se ako je uko čenost zgloba kuka u izrazi tijem uglu koji više ometa funkciju noge.

c) Ograničena pokretljivost zgloba kuka ____________________________od 30 do 50% Procenat se u okviru navedenog raspona primjenjuje na teže kontrakture raznih etio logija, te na stanje nakon artroplastike. Kod ograničenja zgloba kuka u smjeru abdukcije, adukcije i rotacije za jednu tre ćinu normalne pokretljivosti fizičke onesposobljenosti iznosi 30%, kod smanjene pokretljivosti zgloba kuka u svim smjerovima za polovinu normalne pokretljivosti, fizi čke onesposobljenosti iznosi 40%, a kod smanjene pokretljivosti zgloba kuka u svim smjerovima više od jedne polovine normalne pokretljivosti fizičke onesposobljenosti iznosi 50%.

8) Pseudoartroza femura:

a) vrat femura _____________________________________________________ 60%

b) femura_________________________________________________________ 50% Pseudoartroza ocjenjuje se bez obzira na mogućnost nošenja aparata.

9) Poremaćaji zgloba koljena:

a) ukočenost zgloba koljena u povoljnom položaju__________________________30% Povoljan položaj zgloba koljena je pod uglom od 175 do 150 stepeni.

b) ukočenost zgloba koljena u nepovoljnom položaju ________________ 40 do 60% Procenat od 40% primjenjuje se na uko čenost zgloba koljena u neispru ženom položaju ili pod uglom od 150 do 120 stepeni, a procenat od 50% na uko čenost koljena pod uglom od 120 do 90 stepeni, a procenat od 60% na ukočenost koljena pod uglom manjim od 90 stepeni. 11

c) ograničene pokretljivosti zgloba koljena ve ćeg stepena, prema anatomskom ili funkcionalnom oštećenju (kontrakture razne etiologije) __________________30% Ova ograničena pokretljivost zgloba koljena postoji kada je ekstenzija manj a od 150 stepeni a fleksija moguća do 90 stepeni.

d) jako razlabavljen zglob koljena kad je nužno nositi aparat_________________ 40%

10)Pseudoartroza potkoljenice (tibije ili obiju kosti) ____________________________ 50% Pseudoartroza ocjenjuje se bez obzira na mogućnost nošenja aparata.

11) Slabo zarastao prijelom potkoljenice sa deformacijom stopala, atrofijom miši ća ili otokom ___________________________________________________ 30 do 40%

12) Skraćenje noge (apsolutno):

a) od 4 do 7cm________________________________________________________30%

b) više od 7 do 12cm___________________________________________________40%

c) više od 12 cm______________________________________________________60% Apsolutno skrać enje noge mjeri se od spinae iliacae ventralis, odnosno od velikog trohantera (ako postoje promjene na karlici) do donjeg ruba unutrašnjeg maleola.

13) Ukočenost stopala:

a) u povoljnom položaju_________________________________________________30%

b) u nepovoljnom položaju_______________________________________________40% Pod povoljnim položajem uko čenosti stopala podrazumijeva se pol ožaj stopala u plantarnoj fleksiji od 95 do 100 stepeni, u srednjem položaju inverzije i everzije.

14) Deformacija stopala ili posljedica prijeloma maleola, petne kosti, tarzalnih ili metatarzalnih kostiju ________________________________________ 30 do 40%

15) Hronični osteomielitis noge sa fistulom ili funkcionalnim smetnjama______ 30 do 40%

16) Potpuna neupotrebljivost noge_________________________________________80% Odredba ove ta čke primjenjuje se ako utvr đeni poreme ćaj funkcije noge nije predvi đen u nekoj drugoj tački ovog Zakona.

17) Poremećaji cirkulacije u nozi sa pojav ama koje su posljedica tih poremećaja_______________________________________________ 30 do 40% Odredba ove tačke primjenjuje se na bolest krvnih žila i poreme ćaj cirkulacije trajnog karaktera koji znatnije otežavaju funkciju dužeg stajanja i hodanja (endarteritis obliterans, tromboflebitis sa oteklinom ili ulcerama, kompresivne pojave kod aneurizme, elefantijaze, Sudeckov sindrom kao trajna posljedica, te stanja nakon većih opeklina). Ako pri funkcionalnim poremećajima fizičke onesposobljenosti donjih ekstremiteta tač. od 1) do

16) postoje istovremeno i znatnije trofi čke promjene, stalne otekline, fistule, grizlice ili bolni neurinomi, procenat fizičke onesposobljenosti povećava se za 10%. Ako na jednoj nozi postoji više fizi čkih onesposobljenosti, u smislu ovog Zakona, ukupan procenat ne može biti viši od procenta koji se primjenjuje za am putaciju. Pseudoartroze ocjenjuju se bez obzira na nošenje aparata. Uko čenošću zgloba smatra se potpuna uko čenost ili ako su pokreti zglobova mogući samo do ukupno 15 stepeni.

8. KIČMA

1) Gubitak funkcije jednog dinamičkog vertebralnog segmenta:

12

a) potpuni gubitak funkcije jednog segmenta cervikaln e regije nakon prijeloma trupa pršljena (bez obzira da li postoji deformacija ozljeđenog pršljena)___________30%

b) potpuni gubitak funkcije jednog segmenta lumb alne regije (bez obzira da li postoji deformacija ozlje đenog pršljena) ____________________________________30% Pri potpunom gubitku funkcije svakog sljede ćeg dinami čkog vertebralnog segmenta, procenat fizičkog ošte ćenja pove ćava se za __________________10% Gubitak funkcije jednog dinamičkog segmenta dokazuje se klini čkim pregledom i funkcionalnim radiografijama. Funkcionalnim radiografijama (u maksimalno j inklinaciji i reink linaciji) dokazuje se potpuna nepokretljivost u jednom segmentu u smislu završne faze.

2) Torakalna regija (fiksirani gibus u podru čju prijeloma trupa)________________30% Kod stanja nakon saniranog prijeloma pršl jena sa neurološkim deficitom i ošte ćenjem funkcije sfinktera, ocijeniti stanje prema odjeljku 3. tačka 9), kao i prema odjeljku 4. ovog Zakona.

9. PROBAVNI ORGANI

1) Jače suženje jednjaka prema stepenu _________________________ 40 do 50% Pod ja čim suženjem jednjaka smatra se takvo suženje gdje pri ezofagoskopskom pregledu nema prolaznosti bužije izna d broja 20. Stepen fizi čke onesposobljenosti određuje se prema obimu suženja i funkcionalnim poremećajima.

2) Stanje nakon plasti čne operacije jednjaka kao posljedica ozljede na radu ili profesionalne bolesti______________________________________________50%

3) Nekompenzirana stanja nakon plastič ne operacije jednjaka (prema funkcionalnim smetnjama i stepe nu neishranjenosti ve ćem od 20% od standardne tjelesne težine) ______________________________________ 60 do 80%

4) Trajna gastrotomija zbog povrede na radu ili profesionalne bolesti :

a) bez poremećaja općeg stanja_______________________________________50%

b) sa poreme ćajem op ćeg stanja, slaba funkcija želuca i neishranjenosti ve ća od 20% od standardne tjelesne težine _______________________________ 60 do 80%

5) Nekompenzirano stanje nakon resekcije želu ca, ovisno o funkcionalnim smetnjama, poremećaju općeg tjelesnog stanja i neishranjenosti ve ćoj od 20% od standardne tjelesne težine ___________________________________________ 60 do 80% Visina fizi čke onesposobljenosti kod nekompeniziranog st anja nakon resekcije želuca odre đuje se prema vrsti i intenzitetu funkcionalnih smetnji (Dumping sindrom ili ulkus pepticum jejuni ili teži stepen anemije), poremećaju općeg stanja prema stepenu neishranjenosti.

6) Stanje nakon totalne gastrektomije ___________________________________80%

7) Nekompenizirano stanje nakon ve ćih crijevnih resekcija sa znatnim reperuksijama na op će tjelesno stanje i neishranjenost ve ća od 20% od standardne tjelesne težine__________________________________________________ 60 do 80%

8) Stalni anus preternaturalis__________________________________________80%

9) Trajne analne i perianalne fistule koje se hirurški ne mogu otkloniti __________40%

10) Gubitak analnog sfinktera:

a) bez prolapsa crijeva______________________________________________ 50%

b) sa prolapsom crijeva______________________________________________ 60%

11) Trajno ošte ćenje funkcije jetre zbog profesionalne bolesti ili ozljede na radu - teškog stepena ______________________________________________ 60 do 100% Pod teškim oštećenjem funkcije jetre smatra se stanje jetre sa trajno promijenj enim i pataloškim nalazima u kliničkom, laboratorijskom i funkcionalnom sm islu (portalna hipe rtenzija, portalna encefalopatija, ascites, varices, ezofagi, porast amonijaka u serumu). Sva oštećenja jetre koja traju duže od tri godine smatraju se trajnim. 13 Za utvr đivanje tjelesne pothranjenosti iz ta č. 3) i 7) ove glave primjenjuje se Lista prosje čne težine i visine po Duncanovim tablicama.

10. UROGENITALNI ORGANI

A. Mokraćni organi

1) Gubitak jednog bubrega nakon povre đivanja, bolesti ili potpuni gubitak funkcije bubrega sa normalnom funkcijom drugog bubrega_______________________30%

2) Funkcionalno oštećenje preostalog bubrega:

a) lakšeg stepena _________________________________________ 40 do 60%

b) težeg stepena _________________________________________ 70 do 100% Procenat fizičke onesposobljenosti odre đuje se prema nalazu kreatinin klirensa i to ako je vrijednost kk: 0,83 ml/s ________________________________________________________40% 0,67 ml/s ________________________________________________________50% 0,50 ml/s ________________________________________________________60% 0,33 ml/s ________________________________________________________70% 0,25 ml/s ________________________________________________________80% 0,17 ml/s ________________________________________________________90% manje od 0,17 ml/s_______________________________________________100%

3) Funkcionalno ošte ćenje oba bubrega težeg stepena ____________ 60 do 100% Procenat fizičke onesposobljenosti određuje se prema vrijednosti nalaza kr eatinin klirensa i to ako je vrijednost kk: 0,50 ml/s ________________________________________________________60% 0,33 ml/s ________________________________________________________70% 0,25 ml/s ________________________________________________________80% 0,17 ml/s ________________________________________________________90% manje od 0,17 ml/s ______________________________________________ 100%

U kriterije za ocjenu stepena oštećenja funkcije bubrega, osim kreatinina, uzimaju se u obzir i drugi parametri kao što su: analize uree, radiografija, IVP i sl. za dokazivanje stepena oštećenja funkcije bubrega. Prema novom Sl sistemu, kreatinin klirens obra čunava se u ml/s umjesto u ml/min a preračunava se na ovaj način:

SI FAKTOR SI KONVENCIONALNO

Kreatinin klirens 1,3-2,3 ml/s 60 80-140 ml/min

4) Potpuna i stalna inkontinencija urina i trajna cistostomija _________________ 70%

5) Trajno skvrčenje mokraćnog mjehura kapaciteta do 50 cm ________________50%

6) Stanje nakon plastične operacije mokraćnog mjehura ___________________ 50%

7) Trajno suženje uretre sa otežani m mokrenjem (zbog promjena isklju čivo na uretri ) ___________________________________________________________do_50%

8) Trajne i inoperabilne mokraćne fistule sa stalnim curenjem ________________70% Ako na osnovu ostalih klini čkih i drugih ispitivanja postoje nesumnjivi dokazi za funkcionalno oštećenje preostalog ili oba bubrega, a kreatinin klirens još nije promijenjen onda treba odrediti visinu fizičke onesposobljenosti analogno odredbama tačke 2.a), odnosno početnom stepenu tačke 3).

14

B. Genitalni organi

9) Gubitak većeg dijela ili cijelog penisa ___________________________ 50 do 70%

10) Gubitak oba testisa:

a) kod muškarca u dobi iznad 50 godina______________________________ 30%

b) kod muškarca u dobi do 50 godina_________________________________50% Gubitkom oba testisa smatra se odstranje nje oba testisa hirurški ili na drugi na čin, ili potpuno uništenje funkcije oba testisa zračenjem.

11) Gubitak oba jajnika :

a) kod žene u dobi iznad 45 godina__________________________________ 30%

b) kod žene u dobi do 45 godina____________________________________ 50% Gubitkom oba jajnika smatra se i gubitak funkcije oba jajnika zračenjem.

12) Gubitak maternice:

a) kod žene u dobi iznad 45 godina____________________________________ 30%

b) kod žene u dobi do 45 godina_______________________________________50% Gubitkom maternice smatra se odstr anjenje maternice na hirurški na čin ili gubitak funkcije zračenjem.

13) Amputacija dojke:

a) Amputacija dojke, jednostrana _______________________________________30%

b) Amputacija dojke, obostrana _______________________________________ 50%

Član 4.

Ako postoje dvije ili više vrsta fizi čkih onesposobljenosti iz člana 3. ovog Zakona, ukupan procenat fizi čkih onesposobljenosti određuje se pove ćanjem najve ćeg procenta pojedina čne vrste fizičke onesposobljenosti i to:

a) po 20% za svaku dalju fizičku onesposobljenost koja iznosi 50 ili više posto,

b) po 10% za svaku dalju fizičku onesposobljenost koja iznosi 30 ili 40%.

Procenat fizi čkih onesposobljenosti parnih organa iz člana 3. (odjeljak od 1) do 10)) ovog Zakona može se poveć ati za 10%, ako za pojedina ošte ćenja tih organa nije predvi đen poseban procenat. Ukupan procenat povećanja fizičke onesposobljenosti određen prema tač.

a) i b) ovog člana može iznositi najviše 100%.

III. ZAVRŠNA ODREDBA

Član 5.

Ovaj Zakon stupa na snagu osmog dana od dana obj avljivanja u "Službenim novinama Federacije BiH".

15

PREDSJEDAVAJU ĆI PREDSJEDAVAJUĆI

DOMA NARODA PREDSTAVNIČKOG DOMA

PARLAMENTA FEDERACIJE BiH PARLAMENTA FEDERACIJE BiH

Slavko Matić, s. r. Muhamed Ibrahimović, s. r.