Zakon o fisklanoj odgovornosti u Republici Srpskoj

ZAKON

O FISKALNOJ ODGOVORNOSTI U REPUBLICI SRPSKOJ

GLAVA I

OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se fiskalna pravila, fiskalni principi, mjere i procedure na osnovu kojih se uspostavlja fiskalni okvir, ograničava javna potrošnja, jača odgovornost za efikasno i efektivno korišćenje budžetskih sredstava, funkcije i zadaci Fiskalnog savjeta Republike Srpske, te jača sistem kontrola i nadzora.

Član 2.

(1) Cilj donošenja ovog zakona je osiguranje i održavanje fiskalne odgovornosti, transparentnosti i srednjoročne i dugoročne fiskalne održivosti Republike Srpske.

(2) Odredbe ovog zakona odnose se na budžetski sistem Republike Srpske.

Član 3.

Pojmovi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) budžet je procjena budžetskih sredstava i budžetskih izdataka za jednu fiskalnu godinu,

2) fiskalna godina obuhvata period od 12 mjeseci, koji počinje 1. januara, a završava se 31. decembra kalendarske godine,

3) budžetski korisnici su organi, organizacije i drugi subjekti javnog sektora (osim javnih preduzeća) koji se finansiraju iz budžeta Republike Srpske (u daljem tekstu: budžet Republike), opština, gradova i fondova i koji su pod njihovom kontrolom u skladu sa zakonom,

4) fondovi u smislu ovog zakona su: Fond zdravstvenog osiguranja Republike Srpske, Javni fond za dječiju zaštitu Republike Srpske i Zavod za zapošljavanje Republike Srpske,

5) budžetski sistem Republike Srpske čine budžet Republike, budžeti opština i gradova i budžeti – finansijski planovi fondova (u daljem tekstu: budžeti fondova),

6) budžetska sredstva u jednoj fiskalnoj godini čine budžetski prihodi i primici za nefinansijsku imovinu, primici od finansijske imovine i zaduženja tekuće fiskalne godine, neutrošena namjenska sredstva budžetskih grantova i transfera iz ranijih perioda, te suficit raspoređen odlukom nadležnih organa,

7) budžetske izdatke čine budžetski rashodi, izdaci za nefinansijsku imovinu i izdaci za finansijsku imovinu i otplatu dugova,

8) finansiranje predstavlja način pokrića planiranog ili ostvarenog budžetskog deficita, odnosno način raspodjele planiranog ili ostvarenog budžetskog suficita,

9) neto finansiranje predstavlja razliku između primitaka od finansijske imovine i zaduživanja i izdataka za finansijsku imovinu i otplatu dugova,

10) budžetski okvir predstavlja iznos budžetskih izdataka u jednoj fiskalnoj godini planiranih u svrhu finansiranja budžetskih rashoda i izdataka za nefinansijsku imovinu, uvećan za iznos negativnog neto finansiranja,

11) budžetski suficit predstavlja pozitivnu razliku između zbira budžetskih prihoda i primitaka za nefinansijsku imovinu i zbira budžetskih rashoda i izdataka za nefinansijsku imovinu,

12) budžetski deficit predstavlja negativnu razliku između zbira budžetskih prihoda i primitaka za nefinansijsku imovinu i zbira budžetskih rashoda i izdataka za nefinansijsku imovinu,

13) konsolidovani budžetski deficit je ukupan negativan rezultat budžetskog sistema Republike Srpske, a utvrđuje se kao zbir konsolidovanih budžetskih rezultata, budžeta Republike, budžeta opština i gradova i budžeta fondova,

14) Dokument okvirnog budžeta Republike Srpske (u daljem tekstu: DOB) je akt koji usvaja Vlada Republike Srpske (u daljem tekstu: Vlada) nakon pribavljenog mišljenja Fiskalnog savjeta Republike Srpske, u skladu sa budžetskim kalendarom, a koji sadrži makroekonomske procjene i projekcije, procjene i projekcije budžetskih sredstava i budžetskih izdataka za sljedeću fiskalnu godinu i dvije naredne fiskalne godine, te ciljeve fiskalne politike i izvještaj o realizaciji ciljeva fiskalne politike, koji su postavljeni u prethodnom DOB-u,

15) Izvještaj o sprovedenoj finansijskoj reviziji je izvještaj Glavne službe za reviziju javnog sektora Republike Srpske o sprovedenoj finansijskoj reviziji Konsolidovanog godišnjeg finansijskog izvještaja za korisnike budžeta Republike Srpske,

16) Sveobuhvatni konsolidovani izvještaj je godišnji izvještaj o izvršenju po računovodstvenim fondovima korisnika budžeta Republike, opština, gradova i fondova, koji izrađuje Ministarstvo finansija za prethodnu fiskalnu godinu.

17) Informacija o dugu je akt koji Vlada dostavlja Narodnoj skupštini Republike Srpske (u daljem tekstu: Narodna skupština), u skladu sa propisima kojima se uređuju budžetski sistem i zaduživanje, dug i garancije,

18) ciljevi fiskalne politike predstavljaju precizne, numerički iskazane ciljne vrijednosti osnovnih fiskalnih agregata, koji će biti definisani u DOB-u, svake godine, a koje Vlada nastoji da ostvari u budžetskom sistemu Republike Srpske,

19) fiskalna politika predstavlja skup mjera i radnji koje kreiraju i sprovode organi vlasti u vezi sa javnim prihodima i primanjima, rashodima i izdacima i akumulacijom javne imovine i obaveza s ciljem uticanja na privredna kretanja i ostvarivanje ciljeva fiskalne politike,

20) fiskalna održivost predstavlja mogućnost sprovođenja date fiskalne politike u dužem periodu bez značajnijih promjena u poreskoj politici i rashodima, odnosno izdacima,

21) fiskalna pravila predstavljaju postavljena trajna ili privremena ograničenja fiskalne politike, da bi se dodatno ojačala budžetska disciplina, poboljšala koordinacija između različitih nivoa vlasti i uspostavila dugoročno održiva fiskalna politika,

22) fiskalna konsolidacija predstavlja skup mjera fiskalne politike koje se sprovode radi smanjenja budžetskog deficita, stabilizacije i smanjenja javnog duga, te obezbjeđenja dugoročne održivosti javnih finansija,

23) fiskalni principi označavaju principe odgovornog fiskalnog upravljanja,

24) fiskalne mjere predstavljaju aktivnosti koje je neophodno preduzeti s ciljem realizacije postavljenih fiskalnih pravila,

25) fiskalne procedure definišu izradu, podnošenje i objavljivanje izvještaja, procjena i projekcija, te ocjena i mišljenja Fiskalnog savjeta Republike Srpske,

26) fiskalni rizici predstavljaju mogućnost odstupanja fiskalnih promjenljivih u odnosu na planirane vrijednosti zbog događaja ili okolnosti koje mogu uticati na javne finansije,

27) Fiskalni savjet Republike Srpske (u daljem tekstu: Fiskalni savjet) je nezavisan organ koji se uspostavlja da dodatno unaprijedi fiskalnu odgovornost Republike Srpske, i to nezavisnom i stručnom analizom fiskalne politike,

28) javni dug Republike Srpske je dug Republike Srpske, dug jedinica lokalne samouprave (opština i gradova) i dug fondova u skladu sa propisima kojima se uređuje zaduživanje, dug i garancije,

29) dug opštine i grada (u daljem tekstu: jedinica lokalne samouprave) obuhvata dug nastao njihovim direktnim zaduženjem i indirektni dug Republike Srpske u ime i za račun jedinica lokalne samouprave, u skladu sa propisima kojima se uređuje zaduživanje, dug i garancije,

30) neizmirena obaveza iz prethodnog perioda je obaveza koja je dospjela za plaćanje a nije izmirena u prethodnoj godini, odnosno prethodnim godinama,

31) plan za izmirenje neizmirenih obaveza prenesenih iz prethodnog perioda je dokument koji usvaja organ nadležan za usvajanje budžeta Republike, jedinice lokalne samouprave, odnosno budžeta fonda kojim se definišu mjere i rokovi za izmirenje neizmirenih obaveza koje su dospjele za plaćanje u prethodnoj godini, odnosno prethodnim godinama,

32) prirodna nepogoda podrazumijeva događaje na koje ljudski faktor ne može uticati (zemljotres, poplava, visok snijeg i snježni nanosi, olujni vjetar, grad, prolom oblaka, klizište, suša, hladnoća, te masovne pojave ljudskih, životinjskih i biljnih bolesti), a posljedica su djelovanja prirodnih fenomena, sa izrazito negativnim posljedicama za ljudsku zajednicu na zahvaćenom području i koja prevazilazi mogućnosti zajednice da ukloni njene posljedice,

33) ekonomska recesija podrazumijeva silaznu fazu konjunkturnog ciklusa i označava period u kome dolazi do pada realnog bruto domaćeg proizvoda u najmanje dva uzastopna kvartala, koji je praćen i smanjenjem broja zaposlenih radnika u istom periodu,

34) veliki infrastrukturni projekat je projekat koji je odobren od Narodne skupštine, a koji se odnosi na izgradnju, rekonstrukciju, modernizaciju, adaptaciju ili sanaciju infrastrukturnih objekata i sistema koji služe u javne svrhe, predstavljaju javno dobro, omogućavaju poboljšanje uslova života svih stanovnika Republike Srpske, finansiraju se iz javnih izvora, javno-privatnog partnerstva ili iz sredstava međunarodnih finansijskih institucija, a čija vrijednost je najmanje 1% ostvarenog bruto domaćeg proizvoda (u daljem tekstu: BDP) u toj godini.

GLAVA II

PRINCIPI ODGOVORNOG FISKALNOG UPRAVLJANJA I FISKALNE IZJAVE

Član 4.

(1) Organi i institucije prilikom kreiranja i sprovođenja fiskalne politike dužni su da se pridržavaju opštih i posebnih principa odgovornog fiskalnog upravljanja.

(2) Opšti principi odgovornog fiskalnog upravljanja su:

1) princip pravičnosti, koji podrazumijeva da se upravljanje fiskalnom politikom sprovodi tako što će se u obzir uzima njen uticaj na blagostanje sadašnjih i budućih generacija,

2) princip odgovornosti, koji podrazumijeva da se upravljanje javnom imovinom i obavezama, prirodnim resursima i fiskalnim rizicima sprovodi na način koji učvršćuje fiskalnu održivost,

3) princip stabilnosti, koji podrazumijeva da se fiskalna politika sprovodi na način koji ne izaziva nagle promjene u kretanjima makroekonomskih i fiskalnih indikatora,

4) princip transparentnosti, koji podrazumijeva da su jasno utvrđeni i definisani zadaci i odgovornosti različitih republičkih organa, odnosno organa jedinica lokalne samouprave u vezi sa upravljanjem fiskalnom politikom, da su obezbijeđene ažurne informacije koje se odnose na upravljanje fiskalnom politikom, da bi se omogućila djelotvorna javna provjera vođenja fiskalne politike i stanja javnih finansija i da oni koji su odgovorni za objavljivanje takvih informacija te informacije ne uskraćuju, osim ako bi njihovo objavljivanje bilo suprotno zakonu.

(3) Posebni principi odgovornog fiskalnog upravljanja su:

1) održivost duga,

2) uredno servisiranje duga,

3) predvidljivost poreske politike,

4) odgovorno upravljanje fiskalnim rizicima,

5) upravljanje javnom imovinom i obavezama, prirodnim resursima na način koji neće opterećivati buduće generacije,

6) podsticanje privrednog rasta.

Član 5.

Izjava o fiskalnom uticaju je izjava koju Ministarstvu finansija podnosi odgovorno lice budžetskog korisnika, prilikom dostavljanja na mišljenje akata na koja se u skladu sa zakonskim i podzakonskim aktima daje saglasnost Ministarstva finansija, a kojom se potvrđuje da sredstva potrebna za realizaciju ne mogu biti veća ili da sredstva koja će predstavljati prihod budžeta ne mogu da budu manja od iznosa navedenog u izjavi. Izjava o fiskalnoj odgovornosti je izjava koju, prilikom dostavljanja na usvajanje budžeta, odnosno rebalansa budžeta Republike, jedinica lokalne samouprave, fonda ili odluke o privremenom finansiranju, nadležnom organu, potpisanu i ovjerenu, dostavlja odgovorno lice. Odgovorno lice izjavom iz stava 2. ovog člana, pod punom materijalnom i krivičnom odgovornošću, potvrđuje da u tekućoj godini neće stvoriti obaveze veće od iznosa sredstava raspoloživih budžetom, rebalansom budžeta ili odlukom o privremenom finansiranju, u koje su uključene prenesene neizmirene obaveze iz prethodnog perioda čije izmirenje je planirano u toj godini, te da će budžetska sredstva trošiti zakonito, namjenski i svrsishodno, obezbjeđujući efikasno funkcionisanje sistema finansijskog upravljanja i kontrole, u okviru sredstava utvrđenih budžetom. Ministarstvo finansija dužno je da dostavi akt Fiskalnom savjetu kojim potvrđuje da su svi budžetski korisnici prije upućivanja u proceduru nacrta, odnosno prijedloga budžeta, odnosno rebalansa budžeta Republike, dostavili izjave o fiskalnoj odgovornosti. Ministar finansija (u daljem tekstu: ministar) donosi pravilnik o sadržaju i formi fiskalnih izjava, te postupku i rokovima za sačinjavanje i predaju fiskalnih izjava.

GLAVA III

FISKALNA PRAVILA

Član 6.

Fiskalna pravila predstavljaju obavezujuće mjere koje se odnose na ukupan budžetski sistem Republike i definisana su ovim zakonom.

Član 7.

(1) Fiskalna pravila su:

1) Pravilo o dugu i

2) Pravilo konsolidovanog budžetskog deficita.

(2) Pravilo o dugu: Javni dug Republike Srpske na kraju fiskalne godine ne može biti veći od 55% ostvarenog nominalnog BDP-a u toj godini.

(3) Pravilo konsolidovanog budžetskog deficita: Konsolidovani budžetski deficit na kraju fiskalne godine ne može biti veći od 3% ostvarenog nominalnog BDP-a u toj godini.

(4) U slučaju kršenja fiskalnih pravila pristupa se izradi Programa fiskalne konsolidacije, koji na prijedlog Vlade usvaja Narodna skupština.

Član 8.

(1) Fiskalni savjet prati poštovanje fiskalnih pravila i, jednom godišnje, podnosi Narodnoj skupštini izvještaj o sprovođenju ovog zakona, koji sadrži ocjenu o poštovanju fiskalnih pravila i fiskalnih mjera za prethodnu fiskalnu godinu.

(2) Poštovanje pravila o dugu utvrđuje se na osnovu Informacije o dugu na dan 31. decembar za prethodnu fiskalnu godinu i posljednjih objavljenih podataka o visini nominalnog BDP-a u toj godini, koje objavljuje Republički zavod za statistiku Republike Srpske.

(3) Poštovanje pravila o konsolidovanom budžetskom deficitu utvrđuje se na osnovu Sveobuhvatnog konsolidovanog izvještaja i Izvještaja o sprovedenoj finansijskoj reviziji za prethodnu fiskalnu godinu, te posljednjih objavljenih podataka o visini nominalnog BDP-a u toj godini, koje objavljuje Republički zavod za statistiku Republike Srpske.

(4) Ukoliko podaci iz izvještaja iz stava 1. ovog člana ukazuju da je došlo do kršenja fiskalnih pravila, Narodna skupština donosi odluku kojom zadužuje Vladu da pristupi izradi Programa fiskalne konsolidacije (u daljem tekstu: Program).

Član 9.

(1) Programom iz čl. 7. i 8. ovog zakona definišu se mjere i period za povratak u okvire pravila koja su propisana ovim zakonom.

(2) Nacrt programa priprema Ministarstvo finansija i podnosi Fiskalnom savjetu na mišljenje u roku od 30 dana od dana dostavljanja odluke kojom je utvrđena povreda fiskalnog pravila.

(3) Fiskalni savjet razmatra Nacrt programa i daje mišljenje Ministarstvu finansija u roku od deset dana od dana prijema Nacrta programa.

(4) Nakon dobijanja mišljenja Fiskalnog savjeta, Ministarstvo finansija priprema Prijedlog programa i dostavlja ga Vladi na usvajanje.

Član 10.

(1) Vlada donosi Prijedlog programa, koji dostavlja Narodnoj skupštini na razmatranje.

(2) Ako bilo koja od preporuka Fiskalnog savjeta nije uvažena u Prijedlogu programa koji je Vlada usvojila, obavezno je to konstatovati i navesti obrazloženje za takvu odluku.

(3) Ministarstvo finansija izrađuje godišnji izvještaj o izvršenju Programa i dostavlja Vladi radi usvajanja.

(4) Usvojeni izvještaj Vlada dostavlja Fiskalnom savjetu.

Član 11.

Fiskalna pravila za jedinice lokalne samouprave su:

1) Pravilo o deficitu budžeta jedinice lokalne samouprave i

2) Pravilo o dugu jedinice lokalne samouprave.

(2) Deficit budžeta jedinice lokalne samouprave na kraju fiskalne godine ne može biti veći od 10% njenih prihoda ostvarenih u toj godini.

(3) Pravila o dugu su pravila utvrđena zakonom kojim se uređuje zaduživanje, dug i garancije Republike Srpske.

Član 12.

(1) Poštovanje fiskalnih pravila za jedinice lokalne samouprave Fiskalni savjet ocjenjuje na osnovu izvještaja o izvršenju budžeta jedinice lokalne samouprave i podataka o stanju duga jedinice lokalne samouprave za prethodnu fiskalnu godinu.

(2) Izvještaj i podatke iz stava 1. ovog člana Ministarstvo finansija dostavlja Fiskalnom savjetu uz konsolidovani izvještaj o izvršenju budžeta Republike za prethodnu godinu.

Član 13.

(1) Fiskalni savjet prati poštovanje fiskalnih pravila jedinica lokalne samouprave i jednom godišnje informiše Vladu o njihovom poštovanju za prethodnu fiskalnu godinu.

(2) Ukoliko podaci iz informacije ukazuju da je došlo do kršenja nekog od fiskalnih pravila za jedinice lokalne samouprave, Fiskalni savjet o tome obavještava skupštinu jedinice lokalne samouprave i gradonačelnika, odnosno načelnika.

Član 14.

(1) Gradonačelnik, odnosno načelnik je obavezan da u slučaju kršenja fiskalnog pravila pripremi i dostavi skupštini jedinice lokalne samouprave Prijedlog programa fiskalne konsolidacije jedinice lokalne samouprave (u daljem tekstu: Program jedinice lokalne samouprave), sa mišljenjem Fiskalnog savjeta.

(2) Programom jedinice lokalne samouprave definišu se mjere i period za povratak u okvire pravila za jedinice lokalne samouprave koja su propisana ovim zakonom.

(3) Program jedinice lokalne samouprave priprema gradonačelnik, odnosno načelnik i dostavlja ga Fiskalnom savjetu na mišljenje u roku od 30 dana od dana dostavljanja obavještenja kojim je utvrđena povreda fiskalnog pravila.

(4) Fiskalni savjet razmatra Prijedlog programa jedinice lokalne samouprave i daje mišljenje u roku od deset dana od dana prijema Programa jedinice lokalne samouprave.

(5) Gradonačelnik, odnosno načelnik, u roku od sedam dana od dana dostavljanja mišljenja Fiskalnog savjeta, dostavlja skupštini jedinice lokalne samouprave na usvajanje Program jedinice lokalne samouprave.

Član 15.

(1) Ako bilo koja od preporuka Fiskalnog savjeta nije uvažena u Programu jedinice lokalne samouprave, gradonačelnik, odnosno načelnik obavještava o tome skupštinu jedinice lokalne samouprave uz obrazloženje za takvu odluku.

(2) Fiskalni savjet prati sprovođenje Programa jedinice lokalne samouprave na osnovu izvještaja koji mu dostavlja gradonačelnik, odnosno načelnik, jednom godišnje.

(3) Ako Fiskalni savjet utvrdi da se Program jedinice lokalne samouprave ne sprovodi, odnosno da se povratak u okvire fiskalnog pravila neće realizovati u utvrđenom periodu, bez odgađanja izvještava skupštinu jedinice lokalne samouprave, uz prijedlog za njegovu izmjenu.

GLAVA IV

FISKALNE MJERE

Član 16.

Ministarstva su obavezna da Vladi pri predlaganju nacrta i prijedloga zakona i strategija, uredbi, odluka, zaključaka, te drugih propisa i opštih akata prilože izjavu o fiskalnom uticaju iz člana 5. stav 1. ovog zakona, potpisanu od odgovornog lica budžetskog korisnika koje je predlagač navedenog propisa ili akta, te mišljenje Ministarstva finansija, kada je za njihovo sprovođenje potrebno obezbijediti finansijska sredstva ili ako se predlažu promjene u finansijskom ili fiskalnom sistemu. Gradonačelnik, odnosno načelnik ne može predlagati skupštini jedinice lokalne samouprave nacrt budžeta, odnosno rebalansa budžeta ako nisu ispoštovali preporuke Ministarstva finansija, odnosno ne mogu predlagati prijedloge budžeta, odnosno rebalansa budžeta ako nisu pribavili saglasnost Ministarstva finansija. Fond ne može predlagati budžet, odnosno rebalans budžeta Vladi ako nisu ispoštovane smjernice date u DOB-u i mišljenje Ministarstva finansija, niti ga dostaviti na usvajanje nadležnom organu fonda bez pribavljene saglasnosti Vlade.

Član 17.

Prilikom dostavljanja na usvajanje budžeta, odnosno rebalansa budžeta Republike, budžeta, odnosno rebalansa budžeta jedinica lokalne samouprave i budžeta, odnosno rebalansa budžeta fonda ili odluke o privremenom finansiranju nadležnom organu, odgovorno lice ima obavezu, pod punom materijalnom i krivičnom odgovornošću, da dostavi potpisanu i ovjerenu izjavu o fiskalnoj odgovornosti iz člana 5. stav 2. ovog zakona. Nadležni organ ne može razmatrati budžet, odnosno rebalans budžeta Republike, jedinice lokalne samouprave i fonda ili odluku o privremenom finansiranju ako odgovorno lice nije dostavilo potpisanu i ovjerenu izjavu o fiskalnoj odgovornosti iz člana 5. stav 2. ovog zakona. Budžetskim korisnicima, jedinicama lokalne samouprave, odnosno fondovima, definisanim ovim zakonom, dozvoljeno je da stvaraju obaveze i da koriste sredstva samo za namjene utvrđene budžetom i do visine sredstava utvrđenih budžetom.

Član 18.

(1) Budžetski korisnik, jedinica lokalne samouprave i fond, koji nakon izrade izvještaja o izvršenju budžeta utvrde da imaju neizmirene obaveze prenesene iz prethodnog perioda, dužni su da izrade Plan za izmirenje neizmirenih obaveza prenesenih iz prethodnog perioda (u daljem tekstu: Plan), i to najkasnije do 30. juna tekuće godine, te da ga u formi prijedloga dostave Fiskalnom savjetu radi davanja mišljenja.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, budžetski korisnik, jedinica lokalne samouprave i fond mogu dostaviti Prijedlog plana i nakon 30. juna tekuće godine, uz obrazložen zahtjev za davanje mišljenja.

(3) Prijedlog plana sadrži prijedlog mjera i rok za izmirenje neizmirenih obaveza.

(4) Za budžetske korisnike koji se finansiraju iz budžeta Republike Srpske Plan izrađuje Ministarstvo finansija.

(5) Plan usvaja organ nadležan za usvajanje budžeta nakon pribavljenog mišljenja Fiskalnog savjeta.

(6) Budžetski korisnik, jedinica lokalne samouprave i fond dostavljaju izvještaj o realizaciji Plana Fiskalnom savjetu, najkasnije do 30. juna tekuće fiskalne godine za prethodnu godinu.

Član 19.

(1) Nadležni organ jedinice lokalne samouprave i fonda dostavlja Fiskalnom savjetu odluku o usvajanju Plana i usvojeni Plan, uz obrazloženje ukoliko nije uvažena preporuka, odnosno mišljenje Fiskalnog savjeta.

(2) Nadležni organ jedinice lokalne samouprave i fonda dužan je da mišljenje Fiskalnog savjeta i odluku nadležnog organa o usvajanju Plana dostavi Ministarstvu finansija uz nacrt, odnosno prijedlog budžeta i rebalans budžeta, odnosno budžet fonda.

(3) Fiskalni savjet donosi uputstvo kojim se propisuje sadržaj Plana i sadržaj izvještaja o realizaciji tog plana.

Član 20.

Ako ovlašćeno lice budžetskog korisnika ili fonda prekrši bilo koju od fiskalnih mjera koje su propisane čl. 16, 17. i 18. ovog zakona, Budžetska inspekcija o tome dostavlja obavještenje Fiskalnom savjetu i organu koji je izvršio konačno imenovanje ovlašćenog lica, te preduzima aktivnosti propisane zakonom kojim se uređuje budžetski sistem Republike Srpske, u roku od sedam dana od dana utvrđivanja činjeničnog stanja. Ako ovlašćeno lice jedinice lokalne samouprave prekrši bilo koju od fiskalnih mjera koje su propisane čl. 16, 17. i 18. ovog zakona, Budžetska inspekcija o tome dostavlja obavještenje Fiskalnom savjetu i skupštini jedinice lokalne samouprave, te preduzima aktivnosti propisane zakonom kojim se uređuje budžetski sistem Republike Srpske, u roku od sedam dana od dana utvrđivanja činjeničnog stanja.

GLAVA V

ODOBRAVANJE PRIVREMENOG ODSTUPANJA

Član 21.

Narodna skupština može na obrazložen prijedlog Vlade donijeti odluku o odobravanju privremenog odstupanja nekog od fiskalnih pravila. Narodna skupština odluku iz stava 1. ovog člana može donijeti isključivo u sljedećim uslovima:

1) prirodne nepogode,

2) ekonomske recesije ili naglih finansijskih i ekonomskih šokova koji dovode do negativnog ili realnog rasta BDP-a ispod 1%, a čije prevazilaženje zahtijeva značajnu podršku fiskalne politike,

3) realizacije velikih infrastrukturnih projekata.

Član 22.

Ministarstvo finansija priprema nacrt izvještaja o privremenom odstupanju i dostavlja ga Fiskalnom savjetu radi davanja mišljenja. Fiskalni savjet razmatra nacrt izvještaja o privremenom odstupanju i daje mišljenje Ministarstvu finansija u roku od sedam dana od dana prijema nacrta izvještaja. Nakon dobijanja mišljenja Fiskalnog savjeta Ministarstvo finansija, u skladu sa preporukama Fiskalnog savjeta, priprema prijedlog izvještaja o privremenom odstupanju i u roku od sedam dana od dana prijema mišljenja dostavlja ga Vladi na usvajanje. Ako bilo koja od preporuka Fiskalnog savjeta nije ispoštovana u izvještaju o privremenom odstupanju koji je Vlada usvojila, obavezno je to konstatovati i navesti obrazloženje za takvu odluku. Vlada, uz obrazloženu odluku iz stava 4. ovog člana, dostavlja Narodnoj skupštini na razmatranje i usvajanje izvještaj o privremenom odstupanju i mišljenje Fiskalnog savjeta o izvještaju, a koji sadrži:

1) razloge za odstupanje od fiskalnih pravila,

2) mjere koje Vlada planira da preduzme da bi se ponovo uspostavilo poštovanje fiskalnih pravila i

3) rok u kome će se stanje uskladiti sa fiskalnim pravilima.

GLAVA VI

FISKALNI SAVJET REPUBLIKE SRPSKE

Član 23.

Fiskalni savjet je nezavisan i samostalan organ koji ocjenjuje kredibilitet fiskalne politike sa aspekta poštovanja utvrđenih fiskalnih pravila, mjera i procedura i tako obezbjeđuje transparentnost i odgovornost u njenom vođenju. Fiskalni savjet za obavljanje poslova iz svoje nadležnosti odgovora Narodnoj skupštini. Fiskalni savjet ima svojstvo pravnog lica, sa sjedištem u Banjoj Luci i ima pečat u skladu sa zakonom.

Član 24.

Fiskalni savjet čine predsjednik i dva člana, koje imenuje Narodna skupština. Prijedlog za imenovanje predsjednika i članova Fiskalnog savjeta Narodnoj skupštini podnosi predsjednik Republike Srpske, a na osnovu prethodno sprovedenog javnog konkursa u skladu sa zakonom. Javni konkurs za izbor predsjednika i članova Fiskalnog savjeta raspisuje i sprovodi nadležna služba predsjednika Republike Srpske. Javni konkurs za izbor predsjednika i članova Fiskalnog savjeta raspisuje se šest mjeseci prije isteka njihovog mandata. Predsjednik Fiskalnog savjeta obavještava predsjednika Republike Srpske i Narodnu skupštinu o isteku mandata predsjednika i članova Fiskalnog savjeta, najkasnije sedam mjeseci prije isteka mandata. Ukoliko Narodna skupština ne imenuje predsjednika i članove Fiskalnog savjeta do isteka njihovog mandata, oni nastavljaju sa radom do donošenja odluke o imenovanju. Predsjednik i članovi Fiskalnog savjeta nisu u radnom odnosu.

Član 25.

Za člana Fiskalnog savjeta može biti izabrano lice koje je državljanin Republike Srpske, koje ne vrši javnu funkciju, nije osuđivano i koje ima stečeno zvanje master, magistar ili doktor nauka iz oblasti ekonomskih nauka, objavljene naučne radove iz oblasti ekonomske politike, fiskalne ekonomije i teorijske ekonomije, najmanje deset godina radnog iskustva i najmanje pet godina radnog iskustva u oblasti javnih finansija. Pored uslova iz stava 1. ovog člana, za predsjednika Fiskalnog savjeta može biti izabrano lice koje ima stečeno zvanje doktora nauka iz oblasti ekonomskih nauka i najmanje pet godina radnog iskustva u obavljanju rukovodećih poslova. Predsjednik i član Fiskalnog savjeta ne može obavljati druga zaduženja ili plaćene dužnosti kod nekog od budžetskih korisnika u Republici Srpskoj, osim naučnog, obrazovnog ili uredničkog rada. Predsjednik i član Fiskalnog savjeta ne može biti član političke stranke, niti se u svom radu može rukovoditi političkim uvjerenjima.

Član 26.

Predsjednik i članovi Fiskalnog savjeta se biraju na period od pet godina, uz mogućnost ponovnog izbora. Članstvo u Fiskalnom savjetu predsjedniku, odnosno članu prestaje i prije isteka mandata:

1) ako počne da obavlja bilo koju javnu funkciju,

2) ako postane član političke stranke,

3) ako ispuni uslove za penziju,

4) ako podnese ostavku,

5) ako pravosnažnom sudskom odlukom bude osuđen na kaznu zatvora bezuslovno u trajanju od najmanje šest mjeseci,

6) ako pravosnažnom sudskom odlukom bude lišen poslovne sposobnosti,

7) usljed smrti,

8) razrješenjem. Narodna skupština može razriješiti dužnosti predsjednika i člana Fiskalnog savjeta ako nije sposoban da vrši funkciju zbog zdravstvenog stanja ili ne postupa u skladu sa Ustavom Republike Srpske i zakonom. Ukoliko Narodna skupština razriješi predsjednika ili člana Fiskalnog savjeta prije isteka mandata, a do isteka mandata je ostalo više od godinu dana, raspisuje se javni konkurs za izbor razriješenog predsjednika, odnosno člana Fiskalnog savjeta, na period do isteka redovnog mandata. Ukoliko je do isteka mandata ostalo manje od jedne godine, Narodna skupština imenuje vršioca dužnosti predsjednika, odnosno člana Fiskalnog savjeta koji mora ispunjavati opšte i posebne uslove za izbor.

Član 27.

O nastupanju razloga za prestanak mandata ili razrješenje Fiskalni savjet bez odgađanja obavještava Narodnu skupštinu. Inicijativu za razrješenje člana Fiskalnog savjeta može da podnese najmanje 20 narodnih poslanika. Inicijativa se podnosi u pisanoj formi, sa obrazloženjem i dokazima o nastupanju razloga iz člana 26. ovog zakona. Član Fiskalnog savjeta čije se razrješenje predlaže ima pravo da se pismeno ili usmeno obrati Narodnoj skupštini, na sjednici na kojoj se razmatra inicijativa o njegovom razrješenju. Nakon obavljene rasprave i glasanja, Narodna skupština donosi odluku o razrješenju člana Fiskalnog savjeta ili o odbacivanju inicijative. Stupanjem na snagu odluke o razrješenju članu Fiskalnog savjeta prestaje mandat i sva prava po tom osnovu.

Član 28.

Funkcije Fiskalnog savjeta su da:

1) analizira makroekonomske i fiskalne pretpostavke i projekcije korišćene za izradu DOB-a, nacrta i prijedloga budžeta Republike i ekonomske politike, odnosno programa ekonomskih reformi,

2) daje nezavisnu i kredibilnu ocjenu mjera ekonomske politike koje predlaže Vlada radi ostvarivanja kvantitativnih fiskalnih ciljeva, koje je Vlada postavila,

3) procjenjuje potencijalne rizike i vjerovatnoću da će Vlada ispuniti svoje fiskalne ciljeve za sljedeću fiskalnu godinu i dvije naredne fiskalne godine,

4) procjenjuje u kojoj mjeri je Vlada u prethodnoj fiskalnoj godini poštovala i ispunila fiskalne ciljeve koje je utvrdila, te fiskalna pravila definisana ovim zakonom,

5) procjenjuje da li su i u kojoj mjeri jedinice lokalne samouprave u prethodnoj fiskalnoj godini poštovale fiskalna pravila definisana ovim zakonom,

6) procjenjuje da li ima osnova za odobravanje privremenog odstupanja i kolika je vjerovatnoća da će Vladin plan prilagođavanja omogućiti povratak na poštovanje fiskalnih pravila,

7) prati sprovođenje Programa i Programa jedinice lokalne samouprave u skladu sa ovim zakonom.

Član 29.

(1) Zadaci Fiskalnog savjeta su da:

1) daje mišljenje i analize Narodnoj skupštini na nacrt i prijedlog budžeta i rebalansa budžeta i ekonomske politike, odnosno programa ekonomskih reformi,

2) daje mišljenje i procjene Narodnoj skupštini na nacrte i prijedloge zakona, drugih propisa i strateških dokumenta kojima se uređuju pitanja fiskalne politike ili koji mogu da imaju uticaj na fiskalnu politiku,

3) daje mišljenja i analize Narodnoj skupštini na konsolidovane izvještaje o izvršenju budžeta Republike,

4) daje Vladi mišljenje na Program,

5) daje mišljenje skupštini jedinice lokalne samouprave na Program jedinice lokalne samouprave,

6) daje Vladi mišljenje na izvještaj o privremenom odstupanju,

7) daje Vladi mišljenje na DOB,

8) daje mišljenje na prijedlog plana za izmirenje neizmirenih obaveza prenesenih iz prethodnog perioda.

(2) Akta iz stava 1. t. 1), 2) i 3) ovog člana Vlada dostavlja Fiskalnom savjetu narednog dana od dana utvrđivanja nacrta, odnosno prijedloga tih akata na sjednici Vlade.

(3) Fiskalni savjet daje mišljenje na akta iz stava 1. t. 1), 2), 3) i 8) ovog člana u roku od deset dana računajući od dana dostavljanja.

(4) Ministarstvo finansija prijedlog DOB-a i kvartalnog izvještaja o izvršenju budžeta dostavlja Fiskalnom savjetu prije održavanja sjednice Vlade na kojoj se oni razmatraju.

(5) Fiskalni savjet daje mišljenje Vladi na DOB prije održavanja sjednice Vlade na kojoj se razmatra.

Član 30.

Fiskalni savjet može u bilo kom trenutku, na svoju inicijativu ili na zahtjev Narodne skupštine ili Vlade, dati savjet o pitanjima koja se odnose na fiskalnu politiku i upravljanje javnim finansijama. Sve analize, izvještaji, preporuke, mišljenja, procjene i savjeti koje pripremi Fiskalni savjet biće javno dostupni istog dana kada budu dostavljeni Vladi ili Narodnoj skupštini na internet stranici Fiskalnog savjeta. Analize, izvještaji, preporuke, mišljenja, procjene i savjeti koje pripremi Fiskalni savjet prema potrebi se objavljuju i na internet stranici Narodne skupštine, Vlade, Ministarstva finansija ili jedinice lokalne samouprave.

Član 31.

Fiskalni savjet ima ovlašćenja da zahtijeva od budžetskih korisnika, jedinica lokalne samouprave i fondova da mu dostave odgovarajuće ekonomske i fiskalne podatke, procjene i analize koje su potrebne Fiskalnom savjetu da bi izvršio svoje funkcije i zadatke propisane ovim zakonom. Fiskalni savjet može zahtijevati od Ministarstva finansija da izradi i dostavi Fiskalnom savjetu fiskalne projekcije zasnovane na alternativnim pretpostavkama i projekcijama. Fiskalni savjet ima ovlašćenja da zahtijeva informacije od svih subjekata u javnom sektoru, uključujući i javna preduzeća, ako je takva informacija od suštinske važnosti za rad Fiskalnog savjeta. Budžetski korisnik, jedinica lokalne samouprave, fondovi, javna preduzeća i ustanove, drugi organi i organizacije obavezni su da podatke i informacije iz st. 1, 2. i 3. ovog člana, bez naknade, dostave Fiskalnom savjetu u roku od 30 dana od dana prijema zahtjeva.

Član 32.

Predsjednik Fiskalnog savjeta:

1) predsjedava Fiskalnim savjetom,

2) saziva sjednice Fiskalnog savjeta i utvrđuje dnevni red,

3) predstavlja i zastupa Fiskalni savjet,

4) rukovodi Fiskalnim savjetom i Stručnom službom,

5) potpisuje akte Fiskalnog savjeta i Stručne službe,

6) nalogodavac je za finansijsko i materijalno poslovanje Fiskalnog savjeta,

7) odobrava objavljivanje analiza, izvještaja, preporuka, mišljenja, procjena i savjeta koje izradi Fiskalni savjet,

8) odgovara Narodnoj skupštini za pouzdanost analiza, izvještaja, preporuka, mišljenja, procjena i savjeta koje bude izrađivao Fiskalni savjet.

(2) Predsjednik Fiskalnog savjeta određuje člana Fiskalnog savjeta koji će ga mijenjati u slučaju njegovog odsustva, odnosno spriječenosti da obavlja dužnost predsjednika Fiskalnog savjeta, o čemu obavještava predsjednika Narodne skupštine.

(3) Predsjednik i članovi Fiskalnog savjeta u svom radu djeluju samostalno, u skladu sa najvišim profesionalnim standardima.

Član 33.

(1) Način rada Fiskalnog savjeta uređuje se poslovnikom o radu. Fiskalni savjet, u roku od 30 dana od dana stupanja na dužnost, donosi poslovnik o radu, a kojim se uređuje način i postupak po kome Fiskalni savjet vrši svoju nadležnost, postupak odlučivanja i druga pitanja utvrđena ovim zakonom koja su od značaja za rad Fiskalnog savjeta. Fiskalni savjet u izvršavanju funkcija i zadataka utvrđenih ovim zakonom i drugim propisima donosi pravilnike, odluke, uputstva, mišljenja, preporuke i zaključke.

Član 34.

Za obavljanje stručnih i administrativnih poslova formira se Stručna služba Fiskalnog savjeta. Način obavljanja poslova, organizaciona struktura Stručne službe i sistematizacija radnih mjesta uređuje se aktom Fiskalnog savjeta u skladu sa propisima koji uređuju unutrašnju organizaciju i sistematizaciju radnih mjesta u republičkim organima uprave. Lica zaposlena u Stručnoj službi Fiskalnog savjeta imaju status državnog službenika ili namještenika. Na radno-pravni status državnih službenika i namještenika zaposlenih u Fiskalnom savjetu primjenjuju se propisi koji se odnose na državne službenike i namještenike, kao i opšti propisi o radu. Predsjednik Fiskalnog savjeta u odnosu na državne službenike i namještenike ima prava i obaveze rukovodioca republičkog organa uprave.

Član 35.

Fiskalni savjet može, radi obavljanja određenih poslova iz svoje nadležnosti, angažovati spoljne stručnjake. Spoljni stručnjak može biti fizičko ili pravno lice koje ima odgovarajuće stručno znanje i iskustvo. Za spoljnog stručnjaka može biti angažovan i strani državljanin, koji je priznati stručnjak u oblasti od značaja za izvršavanje poslova iz nadležnosti Fiskalnog savjeta. Fiskalnom savjetu pripadaju prava na dokumentaciju koju izradi spoljni stručnjak.

Član 36.

Predsjednik Fiskalnog savjeta ima pravo na naknadu za rad u visini plate pomoćnika ministra. Članovi Fiskalnog savjeta imaju pravo na naknadu za rad u visini plate savjetnika ministra. Predsjednik i članovi Fiskalnog savjeta imaju pravo na naknadu troškova za službeno putovanje u zemlji i inostranstvu u skladu sa opštim aktom kojim se uređuje naknada troškova za službena putovanja za zaposlene u Republici Srpskoj.

Član 37.

(1) Lica koja su zaposlena u stručnoj službi imaju pravo na platu u skladu sa propisima kojima se uređuju plate državnih službenika i namještenika.

(2) Odluku o zasnivanju i prestanku radnog odnosa u Fiskalnom savjetu donosi predsjednik Fiskalnog savjeta.

(3) Predsjednik Fiskalnog savjeta odlučuje o pravima i obavezama državnih službenika i namještenika zaposlenih u stručnoj službi Fiskalnog savjeta, u skladu sa propisima kojima se uređuje radno-pravni status državnih službenika i namještenika i opštim propisima o radu.

Član 38.

Sredstva za rad Fiskalnog savjeta i njegovih službi obezbjeđuju se u budžetu Republike. Predsjednik Fiskalnog savjeta predlaže iznos finansijskih sredstva potrebnih za rad Fiskalnog savjeta i Stručne službe u skladu sa propisima koji uređuju budžetski sistem. Radno tijelo Narodne skupštine nadležno za finansije i budžet daje saglasnost na prijedlog plana rada Fiskalnog savjeta.

GLAVA VII

NADZOR I KAZNENE ODREDBE

Član 39.

Upravni nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Ministarstvo finansija. Inspekcijski nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Budžetska inspekcija.

Član 40.

Fiskalni savjet podnosi Narodnoj skupštini, jednom godišnje, izvještaj o sprovođenju ovog zakona. Fiskalni savjet podnosi Narodnoj skupštini, jednom godišnje, izvještaj o svom radu. Reviziju finansijskog poslovanja Fiskalnog savjeta vrši Glavna služba za reviziju javnog sektora.

Član 41.

Novčanom kaznom od 4.000 KM do 20.000 KM kazniće se za prekršaj odgovorno lice, ako:

1) prekrši neko od fiskalnih pravila (čl. 7. i 11),

2) Vlada ne pripremi i dostavi Narodnoj skupštini Program sa mišljenjem Fiskalnog savjeta, kojim će definisati mjere i period za povratak u okvire pravila koja su propisana ovim zakonom (član 10),

3) gradonačelnik, odnosno načelnik ne pripremi i dostavi skupštini jedinice lokalne samouprave Program jedinice lokalne samouprave sa mišljenjem Fiskalnog savjeta, kojim će definisati mjere i period za povratak u okvire pravila koja su propisana ovim zakonom (član 14),

4) Ministarstvo pri predlaganju Vladi nacrta i prijedloga zakona i strategija, uredbi, odluka, zaključaka, te drugih propisa i opštih akata ne priloži izjavu o fiskalnom uticaju potpisanu od odgovornog lica budžetskog korisnika koje je predlagač navedenog propisa ili akta i mišljenje Ministarstva finansija, kada je za njihovo sprovođenje potrebno obezbijediti finansijska sredstva ili ako se predlažu promjene u finansijskom ili fiskalnom sistemu (član 16. stav 1),

5) skupštini jedinice lokalne samouprave predloži nacrt budžeta, odnosno rebalans budžeta, a prethodno nije ispoštovana preporuka Ministarstva finansija, odnosno predloži prijedlog budžeta, odnosno rebalans budžeta, a prethodno nije pribavio saglasnost Ministarstva finansija (član 16. stav 2),

6) predloži budžet, odnosno rebalans budžeta fonda Vladi, a nisu ispoštovane smjernice date u DOB-u i mišljenje Ministarstva finansija, te ga dostavi na usvajanje nadležnom organu fonda, bez saglasnosti Vlade (član 16. stav 3),

7) prilikom dostavljanja na usvajanje budžeta, odnosno rebalansa budžeta Republike, budžeta, odnosno rebalansa budžeta jedinica lokalne samouprave i budžeta fonda, odnosno rebalansa budžeta fonda ili odluke o privremenom finansiranju, nadležnom organu odgovorno lice, pod punom materijalnom i krivičnom odgovornošću, ne dostavi potpisanu i ovjerenu izjavu o fiskalnoj odgovornosti (član 17. stav 1),

8) nadležni organ bude razmatrao budžet, odnosno rebalans budžeta Republike i jedinice lokalne samouprave, budžet fonda, odnosno rebalans budžeta fonda ili odluku o privremenom finansiranju, bez potpisane i ovjerene izjave o fiskalnoj odgovornosti (član 17. stav 2),

9) stvori obaveze po bilo kom osnovu, iznad visine sredstava utvrđenih budžetom (član 17. stav 3),

10) ne pripreme plan za izmirenje neizmirenih obaveza prenesenih iz prethodnog perioda (član 18).

GLAVA VIII

PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 42.

Ministar će u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti pravilnik o sadržaju i formi fiskalnih izjava iz člana 5. stav 5. ovog zakona.

Član 43.

Fiskalni savjet će u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti uputstvo o sadržaju plana za izmirenje neizmirenih obaveza prenesenih iz prethodnog perioda i sadržaju izvještaja o realizaciji plana iz člana 19. stav 3. ovog zakona.

Član 44.

Do donošenja podzakonskih akata propisanih ovim zakonom primjenjivaće se propisi koji su važili do dana stupanja na snagu ovog zakona, ako nisu u suprotnosti sa odredbama ovog zakona.

Član 45.

Stupanjem na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o fiskalnoj odgovornosti u Republici Srpskoj („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 94/15 i 62/18).

Član 46.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“.

Broj: 02/1-021- /26 PREDSJEDNIK Datum: 9. jul 2026. godine NARODNE SKUPŠTINE

Dr Nenad Stevandić