Zakon o obnovljivim izvorima energije

ZAKON

O OBNOVLJIVIM IZVORIMA ENERGIJE

I EFIKASNOJ KOGENERACIJI

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se planiranje i podsticanje proizvodnje i potrošnje energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji, tehnologije za korišćenje obnovljivih izvora energije, mjere podsticaja za proizvodnju električne energije korišćenjem obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji, sprovođenje sistema podsticanja proizvodnje energije iz obnovljivih izvora i izgradnja postrojenja za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora energije i druga pitanja od značaja za ovu oblast.

Član 2.

(1) Cilj ovog zakona je da promoviše proizvodnju električne i toplotne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji i upotrebu energije iz obnovljivih izvora u transportu, radi potrošnje na domaćem tržištu i povećanje udjela u bruto finalnoj potrošnji energije, te da obezbijedi razvoj podsticajnih mehanizama, regulatornog okvira i tehničke infrastrukture za obnovljive izvore energije i efikasnu kogeneraciju.

(2) Podsticanjem proizvodnje električne i toplotne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji, kao i upotrebe energije iz obnovljivih izvora u transportu, obezbjeđuje se:

a) ostvarivanje energetske politike u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: Republika) u pogledu udjela energije proizvedene iz obnovljivih izvora u bruto finalnoj potrošnji energije u Republici,

b) doprinos zaštiti životne sredine smanjenjem negativnih uticaja upotrebe fosilnih goriva,

v) podrška realizaciji ciljeva o klimatskim promjenama i ispunjenje uslova iz međunarodnih ugovora,

g) povoljniji ambijent za domaće i strane investitore,

d) podsticanje, uvođenje, primjena i razvoj nove opreme i tehnologija, te razvoj domaće ekonomije u cjelini,

đ) doprinos održivom razvoju, otvaranje novih radnih mjesta i razvoj preduzetništva u energetici,

e) dugoročno obezbjeđenje energije, povećanje sigurnosti snabdijevanja električnom energijom i razvoj elektroenergetskog sektora u cjelini,

ž) racionalnije korišćenje i raznolikost primarnih izvora energije, stvaranje uslova za regionalni razvoj, posebno u ruralnim i nerazvijenim oblastima i

z) pretpostavke za kvalitetno zbrinjavanje nekih vrsta otpada.

Član 3.

(1) Definicije i pojmovi koji se koriste u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

a) obnovljivi izvori energije su izvori energije koji su sačuvani u prirodi i obnavljaju se u cijelosti ili djelimično, kao što su energija vodotokova, vjetra, bio-mase, bio-gasa, gasa iz postrojenja za obradu komunalnog otpada, poljoprivrednog gasa, deponijskog gasa, geotermalna i neakumulisana solarna energija,

b) električna energija iz obnovljivih izvora energije označava električnu energiju proizvedenu u postrojenjima koja koriste isključivo obnovljive izvore energije, kao i dio električne energije proizvedene iz obnovljivih izvora energije u hibridnim postrojenjima koja koriste i konvencionalne izvore energije, uključujući električnu energiju proizvedenu u postrojenjima iz obnovljivih izvora energije koja se koristi za punjenje sistema akumulacije, ali koja ne obuhvata električnu energiju proizvedenu kao rezultat pumpno-akumulacionog sistema,

v) hibridna elektrana je postrojenje za proizvodnju električne ili toplotne energije upotrebom dva ili više različitih energenata, od kojih je barem jedan obnovljivi izvor energije.

g) kogeneracija označava istovremenu proizvodnju toplotne i električne ili mehaničke energije u jednom procesu,

d) efikasna kogeneracija označava kogeneraciju koja zadovoljava uslove uštede energije,

đ) instalirana snaga proizvodnog postrojenja (elektrane) označava zbir nazivnih snaga svih turbina u postrojenju ili svih generatora, ukoliko postrojenje nema pogonsku mašinu (turbinu), izraženu u kW,

e) garancija o porijeklu električne energije je dokument u elektronskom obliku kojim se dokazuje krajnjem kupcu da je količina električne energije proizvedena u postrojenju koje koristi obnovljive izvore energije,

ž) garantovana otkupna cijena je cijena po kojoj proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji, koji ostvaruje pravo na obavezan otkup električne energije, prodaje električnu energiju Operatoru sistema podsticaja,

z) referentna cijena je veleprodajna cijena električne energije (regulisana u prelaznom periodu do otvaranja tržišta ili tržišna cijena),

i) premija je dio garantovane otkupne cijene kojom se proizvođaču električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji nadoknađuju prosječni jedinični troškovi proizvodnje specifični za pojedine tehnologije koji prelaze iznos koji pokriva referentna cijena,

j) balansiranje predstavlja poravnanje u odstupanju ostvarene proizvodnje električne energije u odnosu na prijavljene količine za preuzimanje i prodaju za određeni period,

k) balansna odgovornost predstavlja obavezu učesnika na tržištu električne energije da uravnoteže proizvodnju, potrošnju i ugovorenu kupovinu i prodaju električne energije u periodu za koji se utvrđuje balansno odstupanje i preuzmu finansijsku odgovornost za odstupanja,

l) naknada za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji je novčani dodatak na cijenu električne energije koji se obračunava svim krajnjim kupcima električne energije u Republici, uključujući kvalifikovanog kupca, a koja se koristi za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji, lj) krajnji kupac je pravno i fizičko lice koje kupuje električnu energiju za svoje vlastite potrebe,

m) snabdjevač je pravno lice koje vrši prodaju, uključujući i preprodaju električne energije kupcima,

n) bio-masa je biorazgradivi dio proizvoda, otpada i ostataka biološkog porijekla iz poljoprivrede i šumarstva, uključujući biljne i životinjske materije, i povezane industrije koje uključuju ribarstvo sa ribogojstvom, kao i biorazgradivi dio komunalnog i industrijskog otpada, nj) bio-gas je gas koji je nastao anaerobnom razgradnjom ili fermentacijom organskih materija,

o) bio-gorivo je tečno ili gasovito gorivo za transport, proizvedeno iz bio-mase i

p) operator sistema je operator distributivnog sistema, odnosno operator prenosnog sistema.

(2) Pojmovi i definicije koji nisu navedeni u stavu 1. ovog člana imaju značenje iz Zakona o energetici i Zakona o električnoj energiji.

II RAZVRSTAVANJE I CERTIFIKOVANJE POSTROJENJA ZA PROIZVODNJU

ELEKTRIČNE ENERGIJE IZ OBNOVLJIVIH IZVORA I

U EFIKASNOJ KOGENERACIJI

Razvrstavanje postrojenja za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora ili u efikasnoj kogeneraciji

Član 4.

Postrojenja koja koriste obnovljive izvore energije za proizvodnju električne energije razvrstavaju se na postrojenja koja koriste:

a) energetski potencijal vodotokova,

b) energiju vjetra,

v) energiju koja se dobija iz bio-mase,

g) energiju koja se dobija iz bio-gasa,

d) neakumulisanu energiju sunca,

đ) energiju iz geotermalnih izvora i

e) energiju više obnovljivih izvora u kombinaciji.

Član 5.

Postrojenja koja za proizvodnju električne energije koriste obnovljive izvore, s obzirom na instaliranu snagu, dijele se na:

a) postrojenja instalirane snage zaključno sa 1 MW, izuzev solarnih postrojenja sa fotonaponskim ćelijama koja se dijele na:

1) postrojenja na objektima instalirane snage zaključno sa 50 kW,

2) postrojenja na objektima instalirane snage veće od 50 kW zaključno sa 250 kW,

3) postrojenja na objektima instalirane snage veće od 250 kW zaključno sa

1 MW,

4) postrojenja na zemljištu instalirane snage zaključno sa 250 kW i

5) postrojenja na zemljištu instalirane snage veće od 250 kW zaključno sa

1 MW,

b) postrojenja instalirane snage veće od 1 MW zaključno sa 5 MW,

v) postrojenja instalirane snage veće od 5 MW zaključno sa 10 MW,

g) postrojenja (vjetroelektrane) instalirane snage veće od 10 MW i

d) kogenerativna postrojenja instalirane snage veće od 10 MW zaključno sa 30 MW.

Član 6.

Kogenerativna postrojenja zavisno od tehnologije koju koriste uključuju:

a) gasnu turbinu kombinovanog ciklusa sa rekuperacijom toplote,

b) protivpritisnu parnu turbinu,

v) kondenzacionu parnu turbinu sa oduzimanjem pare,

g) gasnu turbinu sa rekuperacijom toplote,

d) motor sa unutrašnjim sagorijevanjem,

đ) mikroturbinu,

e) Stirlingov motor,

ž) gorivne ćelije,

z) parnu mašinu,

i) organske Rankinove procese i

j) druge vrste tehnologija koje predstavljaju istovremenu proizvodnju toplotne i električne energije u jednom procesu.

Član 7.

Kogenerativna postrojenja s obzirom na instaliranu električnu snagu dijele se na:

a) kogenerativna postrojenja instalirane električne snage zaključno sa 1 MW,

b) kogenerativna postrojenja instalirane električne snage veće od 1 MW zaključno sa 10 MW i

v) kogenerativna postrojenja instalirane električne snage veće od 10 MW zaključno sa 30 MW.

Certifikovanje postrojenja za proizvodnju električne energije koja koriste obnovljive izvore ili u efikasnoj kogeneraciji

Član 8.

(1) Certifikat za proizvodno postrojenje može dobiti proizvođač električne energije za proizvodno postrojenje koje proizvodi električnu energiju iz obnovljivih izvora ili u efikasnoj kogeneraciji, na ekonomski primjeren način, uz zaštitu životne sredine i u kome je obezbijeđeno mjerenje svih energetskih veličina.

(2) Pribavljanje certifikata za proizvodno postrojenje je neophodan uslov za ostvarivanje prava na podsticaj proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji ili za izdavanje garancije o porijeklu električne energije.

(3) Certifikat za proizvodno postrojenje izdaje se nakon pribavljanja odobrenja za upotrebu koje izdaje nadležni organ u skladu sa propisima o uređenju prostora i građenju.

(4) Certifikat za proizvodno postrojenje izdaje Regulatorna komisija za energetiku Republike Srpske (u daljem tekstu: Regulatorna komisija) na zahtjev proizvođača.

(5) Regulatorna komisija vodi Registar izdatih certifikata za proizvodna postrojenja.

Član 9.

(1) Certifikat za proizvodno postrojenje izdaje sa na period važenja od:

a) 15 godina za proizvodno postrojenje koje koristi energetski potencijal vodotokova, energiju vjetra i energiju sunca,

b) pet godina za proizvodno postrojenje koje koristi ostale vidove obnovljivih izvora energije i

v) godinu dana za efikasno kogenerativno postrojenje.

(2) Regulatorna komisija donosi pravilnik kojim se propisuju kriterijumi za izdavanje certifikata, postupak izdavanja, sadržaj certifikata, njihovo produženje, prenos, poništavanje, oduzimanje i vođenje Registra izdatih certifikata.

III PLANIRANJE I PODSTICANJE PROIZVODNJE I POTROŠNJE

ENERGIJE IZ OBNOVLJIVIH IZVORA I U EFIKASNOJ KOGENERACIJI

Član 10.

(1) Vlada Republike Srpske (u daljem tekstu: Vlada) donosi Akcioni plan Republike Srpske za korišćenje obnovljivih izvora energije (u daljem tekstu: Akcioni plan), kojim se iskazuju ciljevi Republike o učešću energije iz obnovljivih izvora u bruto finalnoj potrošnji električne energije, energije za grijanje i hlađenje i energije u transportu, uvažavajući efekte regulatornih mjera koje se odnose na unapređivanje energetske efikasnosti i uštede energije, kao i drugih mjera u svrhu ispunjenja postavljenih ciljeva.

(2) Korišćenjem obnovljivih izvora energije ostvaruju se ciljevi Republike u oblasti energetike utvrđeni Strategijom razvoja energetike Republike Srpske do 2030. godine i međunarodnim sporazumima.

Član 11.

(1) Akcioni plan donosi se na određeni period i sadrži:

a) pregled energetske politike,

b) očekivanu bruto finalnu potrošnju električne energije, energije grijanja i hlađenja i energije u transportu,

v) sektorske ciljeve, odnosno udjele energije iz obnovljivih izvora u električnoj energiji, grijanju i hlađenju i transportu sa procijenjenim putanjama po godinama,

g) mjere za ostvarivanje planiranih ciljeva, uključujući mjere promovisanja, specifične mjere za poboljšanje infrastrukture u cilju lakše integracije količina energije iz obnovljivih izvora, šeme podrške za promovisanje korišćenja energije iz obnovljivih izvora, specifične mjere za promovisanje korišćenja energije iz bio-mase, te planiranu upotrebu statističkih transfera i planiranog učešća u zajedničkim projektima i

d) ukupan doprinos koji se očekuje od svake tehnologije obnovljive energije, kao doprinos koji se očekuje od energetske efikasnosti i mjera uštede energije.

(2) Ministarstvo nadležno za oblast energetike (u daljem tekstu: Ministarstvo) vrši analizu ostvarenja proizvodnje i potrošnje energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji u odnosu na Akcioni plan iz stava 1. ovog člana, radi ocjene i eventualnih izmjena mjera kojima se podstiče proizvodnja i potrošnja energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji.

(3) Ministarstvo dostavlja Vladi izvještaj o primjeni Akcionog plana za tekuću godinu najkasnije do 30. novembra.

Član 12.

(1) Učešće energije iz obnovljivih izvora u bruto finalnoj potrošnji energije izračunava se kao bruto potrošnja energije iz obnovljivih izvora podijeljena sa ukupnom finalnom bruto potrošnjom energije, izraženo u procentima.

(2) Bruto finalna potrošnja energije iz obnovljivih izvora predstavlja zbir:

a) bruto finalne potrošnje električne energije proizvedene iz obnovljivih izvora,

b) bruto finalne potrošnje energije za grijanje i hlađenje proizvedene iz obnovljivih izvora i

v) bruto finalne potrošnje energije iz obnovljivih izvora u transportu.

(3) Način izračunavanja udjela energije iz obnovljivih izvora u bruto finalnoj potrošnji energije u Republici precizira se Akcionim planom.

IV SPROVOĐENJE SISTEMA PODSTICAJA

Član 13.

(1) Za obavljanje administrativno-finansijskih i drugih operativnih poslova sistema podsticaja proizvodnje energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji osniva se Operator sistema podsticaja kao neprofitna organizacija.

(2) Operator sistema podsticaja ima svojstvo pravnog lica sa javnim ovlašćenjima utvrđenim ovim zakonom i upisuje se u sudski registar.

(3) Vlada donosi odluku kojom će urediti statusna pitanja i organizaciju Operatora sistema podsticaja.

(4) Na organizaciju i poslovanje Operatora sistema podsticaja primjenjuju se propisi kojima se uređuje sistem javnih službi.

(5) Operator sistema podsticaja se finansira iz naknade za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji.

(6) Nadzor nad radom Operatora sistema podsticaja vrši Ministarstvo i Regulatorna komisija, u okviru nadležnosti utvrđenih ovim zakonom.

(7) Korišćenje sredstava od Operatora sistema podsticaja podliježe reviziji koju vrši služba nadležna za reviziju javnog sektora Republike.

(8) Operator sistema podsticaja podnosi izvještaj o svom radu i finansijski izvještaj Vladi, najkasnije do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu.

Član 14.

(1) Nadležnosti Operatora sistema podsticaja:

a) vodi evidenciju o ukupnim količinama proizvedene električne energije i instaliranim kapacitetima proizvodnih postrojenja koja koriste obnovljive izvore ili efikasnu kogeneraciju, a za koja se ostvaruje pravo na obavezan otkup po garantovanoj otkupnoj cijeni, pravo na premiju i pravo na obavezan otkup po principu neto mjerenja,

b) vodi evidenciju o planiranoj proizvodnji električne energije i kapacitetima proizvodnih postrojenja koja su stekla preliminarno pravo na podsticaj,

v) zaključuje ugovore o podsticaju, kupuje električnu energiju proizvedenu u postrojenjima koja imaju pravo na garantovanu otkupnu cijenu, vrši obračun i isplatu sredstava za električnu energiju proizvedenu u postrojenjima koja ostvaruju pravo na podsticaj,

g) zaključuje ugovor o obaveznom preuzimanju i prodaji električne energije iz obnovljivih izvora i efikasnoj kogeneraciji sa snabdjevačima krajnjih kupaca i vrši fakturisanje i naplatu prodate električne energije iz obaveznog otkupa,

d) zaključuje ugovore sa snabdjevačima svih krajnjih kupaca u Republici, tarifnih i kvalifikovanih, kao i sa kvalifikovanim kupcima koji električnu energiju za vlastite potrebe nabavljaju direktno na tržištu, bez posredstva snabdjevača, te u skladu sa potpisanim ugovorima vrši fakturisanje i naplatu naknade za obnovljive izvore energije,

đ) preuzima balansnu odgovornost za proizvodnju električne energije za koju se ostvaruje pravo na podsticaj i snosi troškove balansiranja u skladu sa ovim zakonom,

e) analizira ostvarenje planirane proizvodnje električne energije za koju se ostvaruje pravo na podsticaj i o tome izvještava Ministarstvo i Regulatornu komisiju,

ž) deponuje sredstva radi ostvarivanja preliminarnog prava na podsticaj,

z) vrši obračun i prenos sredstava Fondu za zaštitu životne sredine i energetske efikasnosti Republike Srpske i

i) obavlja i druge poslove neophodne za sprovođenje sistema podsticaja.

(2) Operator sistema podsticaja donosi pravila rada za sprovođenje sistema podsticaja, uz saglasnost Regulatorne komisije.

(3) Pravilima rada iz stava 2. ovog člana uređuju se:

a) način i ostvarivanje prava i obaveza učesnika u sistemu podsticaja u skladu sa propisima kojima se uređuje sistem podsticaja,

b) način dostavljanja planova proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji, način praćenja ostvarenja planova i dozvoljena odstupanja od planiranih veličina,

v) način vođenja evidencija o proizvođačima koji ostvaruju pravo na podsticaj, proizvođačima koji ostvaruju preliminarno pravo na podsticaj, kao i evidenciju o proizvođačima koji se nalaze na čekanju u smislu postizanja planiranih veličina instaliranih kapaciteta i proizvodnje električne energije koja se podstiče,

g) način izdavanja potvrde za kapacitet i potvrde za energiju i način vođenja evidencije o podnesenim zahtjevima i izdatim potvrdama,

d) način i rokove zaključenja ugovora, izmjene i dopune ugovora, prestanak važenja i raskid ugovora,

đ) način mjerenja neto proizvedene električne energije od proizvođača električne energije iz obnovljivih izvora i efikasne kogeneracije koji su u sistemu podsticaja, balansnu pripadnost i odgovornost učesnika sistema podsticaja,

e) način utvrđivanja obaveznog udjela električne energije proizvedene iz obnovljivih izvora koje su dužni preuzeti snabdjevači i kvalifikovani kupci,

ž) način prodaje električne energije preuzete od proizvođača električne energije iz obnovljivih izvora i efikasne kogeneracije,

z) vrste podataka koje dostavlja proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora i način dostavljanja podataka,

i) način razmjene podataka sa operaterom sistema na čiju mrežu su priključena proizvodna postrojenja,

j) uslovi i način obračuna, fakturisanja, finansijskog poravnanja i naplatu za električnu energiju proizvedenu u sistemu podsticaja,

k) instrumenti obezbjeđenja plaćanja i njihovo korišćenje u sistemu obaveznog otkupa,

l) način postupanja sa sredstvima deponovanim radi sticanja prava na preliminarni podsticaj i lj) druga pitanja u vezi sa sprovođenjem sistema podsticaja.

Član 15.

(1) Operator sistema odgovoran je za očitavanje i obračun električne energije isporučene na mrežu i svih drugih energetskih veličina u proizvodnom postrojenju koje koristi obnovljive izvore energije, uključujući i vlastitu potrošnju i potrošnju za vlastite potrebe.

(2) Snabdjevači krajnjih kupaca obavezni su da kupe od Operatora sistema podsticaja udio električne energije proizvedene korišćenjem obnovljivih izvora energije u skladu sa ovim zakonom.

(3) Operator sistema mjesečno vrši obračun ukupno preuzete električne energije od proizvođača koji ostvaruju pravo na podsticaj i dostavlja izvještaj proizvođaču i Operatoru sistema podsticaja, kao i izvještaj o ukupno predatoj električnoj energiji krajnjim kupcima za sve snabdjevače krajnjih kupaca u Republici, kao i za kvalifikovane kupce koji samostalno kupuju električnu energiju na tržištu.

(4) Snabdjevači krajnjih kupaca dostavljaju izvještaje Operatoru sistema podsticaja o ukupnoj preuzetoj i prodatoj električnoj energiji i ukupno obračunatom iznosu naknade sadržane u izdatim fakturama za utrošenu električnu energiju.

(5) Snabdjevači krajnjih kupaca uplaćuju obavezu za pripadajući dio električne energije iz obnovljivih izvora i efikasne kogeneracije i obračunatu naknadu za obnovljive izvore na račun Operatora sistema podsticaja sa kojeg se plaćaju obaveze prema proizvođačima.

Član 16.

(1) Operator sistema podsticaja, Regulatorna komisija i operator sistema imaju slobodan pristup postrojenjima i svim podacima koji se odnose na postrojenje i energente koji se u njemu koriste, a u svrhu ispunjenja obaveza propisanih ovim zakonom.

(2) Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora dužan je da omogući neometan rad predstavnicima Operatora sistema podsticaja, Regulatorne komisije i operatora sistema.

V GARANCIJA O PORIJEKLU ELEKTRIČNE ENERGIJE

PROIZVEDENE IZ OBNOVLJIVIH IZVORA

Član 17.

(1) Garancija o porijeklu električne energije izdaje se na zahtjev proizvođača koji električnu energiju proizvedenu iz obnovljivih izvora energije prodaje na tržištu, a za koju ne ostvaruje pravo na obavezan otkup po garantovanoj otkupnoj cijeni ili premiju.

(2) Garancija o porijeklu izdaje se za jediničnu količinu proizvedene električne energije od 1 MWh.

(3) Garancija o porijeklu izdaje se samo jednom za jediničnu količinu električne energije proizvedene u određenom periodu, o čemu se vodi posebna evidencija.

(4) Regulatorna komisija izdaje garanciju o porijeklu električne energije, vrši prenos i poništavanje garancije o porijeklu električne energije.

(5) Regulatorna komisija donosi pravilnik o garanciji o porijeklu za električnu energiju kojim se uređuju sadržaj garancije, uslovi i postupak izdavanja, prenos i poništavanje garancije o porijeklu, vođenje Registra garancija o porijeklu električne energije i drugo.

Član 18.

(1) Garancija o porijeklu za proizvedenu električnu energiju iz obnovljivih izvora energije izdaje se na osnovu podataka dobijenih od proizvođača električne energije iz obnovljivih izvora energije i operatora distributivnog sistema.

(2) Garancija o porijeklu može se upotrijebiti u roku od godinu dana od dana izdavanja, a nakon upotrebe ili isteka roka važenja, garancija o porijeklu se poništava.

Član 19.

Garancija o porijeklu električne energije izdata u drugim državama priznaje se u Republici po principu reciprociteta i u skladu sa zaključenim međunarodnim sporazumima.

VI MJERE PODSTICAJA ZA PROIZVODNJU I KORIŠĆENJE ENERGIJE

IZ OBNOVLJIVIH IZVORA ENERGIJE I U EFIKASNOJ KOGENERACIJI

Mjere podsticanja proizvodnje električe energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji

Član 20.

(1) Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji može ostvariti sljedeće vrste podsticaja:

a) pogodnosti prilikom priključenja na mrežu,

b) prednosti u pristupu mreži,

v) pravo na obavezan otkup električne energije,

g) pravo na garantovanu otkupnu cijenu (Feed-in tarifu) i

d) pravo na premiju za potrošnju za vlastite potrebe ili prodaju na tržištu Republike.

(2) Proizvođač električne energije za istu količinu električne energije ne može ostvariti pravo na obavezan otkup po garantovanoj otkupnoj cijeni i pravo na premiju.

(3) Proizvođaču električne energije iz obnovljivih izvora ili u efikasnoj kogeneraciji garantovana otkupna cijena ili premija iz stava 1. t.

g) i d) ovog člana se umanjuje ako je u periodu investiranja primao državnu pomoć.

(4) Pod državnom pomoći iz stava 3. ovog člana podrazumijeva se svaka direktna ili indirektna pomoć u vidu davanja u novcu, materijalu i opremi, subvencija i poreskih olakšica.

Član 21.

(1) Pravo na podsticaj iz člana 20. ovog zakona može ostvariti proizvođač električne energije, ako:

a) proizvodi električnu energiju u novim postrojenjima:

1) hidroelektrani snage zaključno sa 10 MW,

2) vjetroelektrani snage zaključno sa 10 MW,

3) solarnoj elektrani sa fotonaponskim ćelijama snage zaključno sa 1 MW,

4) geotermalnoj elektrani snage zaključno sa10 MW,

5) elektrani na bio-masu snage zaključno sa 10 MW,

6) elektrani na bio-gas snage zaključno sa 1 MW i

7) postrojenju efikasne kogeneracije snage zaključno sa 10 MWe,

b) količine električne energije, odnosno instalirani kapaciteti proizvodnih postrojenja ne prelaze količine za podsticanje definisane Akcionim planom i

v) posjeduje certifikat za proizvodno postrojenje iz člana 8. ovog zakona.

(2) Osim proizvođača iz stava 1. tačka a) ovog člana pravo na premiju može ostvariti i proizvođač koji ispunjava uslove iz stava 1. t.

b) i v) ovog člana ako proizvodi električnu energiju u postrojenjima:

a) vjetroelektrani snage veće od 10 MW i

b) postrojenju efikasne kogeneracije čija je snaga veća od 10 MW zaključno sa 30 MW.

(3) Pravo na podsticaj iz st. 1. i 2. ovog člana ne može ostvariti proizvođač električne energije ako je prilikom izgradnje postrojenja ugradio korišćenu opremu.

1.1. Pogodnosti prilikom priključenja na mrežu i prednosti u pristupu mreži

Član 22.

(1) Operator distributivnog sistema dužan je da svakom novom proizvođaču koji koristi obnovljive izvore energije ili efikasnu kogeneraciju i koji zahtijeva priključenje na distributivnu mrežu, dostavi o svom trošku detaljnu analizu mogućnosti i uslova za priključenje, sa procjenom troškova priključenja i vremenskim okvirom za realizaciju predloženog načina priključenja.

(2) Proizvođač prilikom priključenja na distributivnu mrežu snosi stvarne troškove izgradnje elektroenergetske mreže do mjesta priključenja i stvarne troškove koji nastanu usljed tehničkog prilagođavanja na postojećoj mreži.

(3) Operator distributivnog sistema, uz saglasnost Regulatorne komisije donosi pravilnik kojim se uređuje način, uslovi i postupak za priključenje na mrežu postrojenja koje koristi obnovljive izvore energije i efikasnu kogeneraciju, način ostvarivanja pogodnosti prilikom priključivanja na mrežu, pravila i kriterijume za podjelu troškova izgradnje elektroenergetske mreže i tehničkog prilagođavanja postojeće mreže između novih proizvođača.

(4) Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji priključuje se na prenosnu mrežu u skladu sa propisima kojima se uređuje priključenje postrojenja na prenosnu mrežu.

Član 23.

(1) Operator sistema podsticaja dužan je da, u saradnji sa operatorom sistema, obezbijedi proizvođaču koji ostvaruje pravo na obavezan otkup električne energije po garantovanoj otkupnoj cijeni prednost u pristupu mreži u skladu sa prijavljenim dnevnim rasporedom rada, uvažavajući tehnička ograničenja elektroenergetskog sistema u cjelini ili djelimično.

(2) Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji koji ima pravo na obavezan otkup i garantovanu otkupnu cijenu električne energije proizvedene u postrojenjima čija je snaga manja od 500 kW ne prijavljuje dnevni raspored rada i ne snosi troškove balansiranja.

(3) Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji, koji ima pravo na obavezan otkup i garantovanu otkupnu cijenu električne energije proizvedene u postrojenjima čija je snaga veća od 500 kW, dužan je da prijavi dnevni raspored rada Operatoru sistema podsticaja i snosi 25% troškova balansiranja.

(4) Proizvođač električne energije koji prodaje električnu energiju na tržištu i ostvaruje pravo na premiju sam obezbjeđuje pristup na mrežu i snosi troškove balansiranja.

Pravo na obavezan otkup, garantovanu otkupnu cijenu i premiju

Član 24.

(1) Proizvođač koji u postrojenju proizvodi električnu energiju iz obnovljivih izvora energije ili u efikasnoj kogeneraciji i koji ispunjava uslove iz člana 21. ovog zakona ima pravo na:

a) obavezan otkup električne energije u cijelosti ili djelimično po garantovanoj otkupnoj cijeni (Feed-in tarifu) ili

b) premiju ako električnu energiju koristi za vlastite potrebe ili podaje na tržištu Republike.

(2) Proizvođač električne energije iz stava 1. ovog člana ima pravo na obavezan otkup električne energije po garantovanoj otkupnoj cijeni ili pravo na premiju u trajanju do 15 godina.

Član 25.

Proizvođač, koji u postrojenjima u eksploataciji u kojima je izvršena rekonstrukcija proizvodi električnu energiju iz obnovljivih izvora energije ili u efikasnoj kogeneraciji, ima pravo na obavezan otkup po garantovanoj otkupnoj cijeni ili pravo na premiju za dio proizvedene električne energije koja je rezultat povećanja kapaciteta dobijenog rekonstrukcijom.

Član 26.

(1) Garantovana otkupna cijena i premija za pojedine tehnologije proizvodnje električne energije koja se podstiče, propisane čl. 5. i 21. ovog zakona, određuju se na osnovu metodologije koju propisuje Regulatorna komisija.

(2) Garantovana otkupna cijena električne energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji sastoji se od referentne cijene za obavezan otkup električne energije i premije.

(3) Visinu garantovane otkupne cijene i premije iz stava 1. ovog člana, utvrđuje Regulatorna komisija uz saglasnost Vlade.

(4) Regulatorna komisija najmanje jednom godišnje provjerava nivo garantovanih otkupnih cijena i premija za naredni period i po potrebi vrši njihove izmjene.

(5) Prilikom zaključivanja ugovora o obaveznom otkupu po garantovanoj otkupnoj cijeni primjenjuju se cijene iz odluke koja je na snazi u vrijeme zaključivanja ugovora i ostaje nepromijenjena u periodu važenja ugovora, osim u slučaju većih promjena kursa konvertibilne marke u odnosu na kurs evra u Bosni i Hercegovini.

Član 27.

(1) Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora ili u efikasnoj kogeneraciji, koji u skladu sa odredbama ovog zakona ima pravo na obavezan otkup po garantovanoj otkupnoj cijeni ili pravo na premiju, to pravo ostvaruje na osnovu rješenja koje donosi Regulatorna komisija na zahtjev proizvođača.

(2) Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora ili u efikasnoj kogeneraciji može ostvariti preliminarno pravo na podsticaj obaveznog otkupa po garantovanoj otkupnoj cijeni ili pravo na premiju u toku izgradnje postrojenja ako ispunjava uslove iz člana 21. stav 1. t.

a) i b) i stava 2. ovog zakona.

(3) Proizvođač električne energije iz stava 2. ovog člana uz zahtjev obavezno prilaže sljedeće dokumente:

a) studiju ekonomske opravdanosti,

b) dokaz o upisu projekta u registar projekata,

v) odobrenje za građenje izdato od nadležnog organa u skladu sa propisima koji uređuju oblast građenja i

g) dokaz da je u toku izgradnja proizvodnog postrojenja.

(4) Regulatorna komisija donosi rješenje o preliminarnom pravu na podsticaj na period koje ne može biti duži od tri godine od dana donošenja rješenja.

(5) Nakon pribavljanja rješenja Regulatorne komisije iz st. 1. i 4. ovog člana proizvođač električne energije sa Operatorom sistema podsticaja zaključuje ugovor ili predugovor o podsticaju.

(6) Proizvođači električne energije u postrojenjima snage veće od 250 kW dužni su da prije potpisivanja predugovora o podsticaju iz stava 5. ovog člana prethodno uplate novčani depozit ili dostave bankarsku garanciju Operatoru sistema podsticaja u visini od 2% od vrijednosti investicije.

Član 28.

(1) Regulatorna komisija može ukinuti rješenje iz člana 27. ovog zakona u sljedećim slučajevima:

a) ako je rješenje doneseno na osnovu neistinitih podataka,

b) ako je istekao certifikat za proizvodno postrojenje,

v) ako proizvodi električnu energiju suprotno uslovima koji su utvrđeni rješenjem,

g) ako ne izvršava obaveze iz ugovora ili predugovora o podsticaju i

d) na zahtjev proizvođača.

(2) Protiv akta Regulatorne komisije iz stava 1. ovog člana može se pokrenuti upravni spor.

Član 29.

Regulatorna komisija, uz saglasnost Vlade donosi pravilnik o podsticanju proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji, kojim se uređuju:

a) uslovi i postupak za ostvarivanje prava na podsticaj, period na koji se ostvaruje pravo na podsticaj i zaključivanje ugovora o podsticaju,

b) način provjere raspoloživih kapaciteta i količina električne energije za podsticanje i izdavanje odgovarajućih potvrda od strane Operatora sistema podsticaja.

v) kriterijumi za umanjenje podsticajnih mjera za proizvođače iz člana 20. stav 2. ovog zakona,

g) uslovi i kriterijumi za ostvarivanje prava na podsticaj u proizvodnim postrojenjima iz člana 25. ovog zakona,

d) mjerenje, očitavanje i obračun električne energije za koju se ostvaruje pravo na podsticaj,

đ) metodologiju za utvrđivanje garantovane otkupne cijene električne energije i premije,

e) izračunavanje i naplatu naknade za obnovljive izvore i efikasnu kogeneraciju,

ž) način utvrđivanja troškova rada Operatora sistema podsticaja i

z) druga pitanja od značaja za sprovođenje sistema podsticanja.

Sredstva za podsticanje

Član 30.

(1) Sredstva za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji obezbjeđuju se iz naknade za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i efikasnu kogeneraciju.

(2) Krajnji kupac električne energije u Republici, uključujući i kvalifikovanog kupca koji kupuje električnu energiju za vlastite potrebe direktno na tržištu, obavezan je da plaća naknadu za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i efikasnu kogeneraciju kao dodatak na cijenu električne energije.

(3) Snabdjevač električnom energijom dužan je da na računu za utrošenu električnu energiju koji dostavlja krajnjim kupcima odvojeno iskaže naknadu za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i efikasnu kogeneraciju.

(4) Visinu naknade za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji utvrđuje odlukom Regulatorna komisija uz saglasnost Vlade.

Član 31.

(1) Iz sredstava za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji obezbjeđuju se:

a) ukupan iznos premija za električnu energiju iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji,

b) troškovi balansiranja,

v) troškovi rada Operatera sistema podsticaja i

g) unapređenje mjera energetske efikasnosti.

(2) Troškove rada Operatora sistema podsticaja, na bazi opravdanih troškova, utvrđuje Regulatorna komisija u postupku utvrđivanja visine naknade za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji.

(3) Fondu za zaštitu životne sredine i energetske efikasnosti Republike Srpske uplaćuje se 5% sredstava prikupljenih za podsticanje proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji radi realizacije mjera iz stava 1. tačka g) ovog člana.

Mjere za podsticanje korišćenja obnovljivih izvora energije za grijanje i hlađenje i u transportu

Član 32.

U cilju ispunjenja obaveza propisanih Akcionim planom, koje se odnose na učešće obnovljivih izvora u proizvodnji energije za grijanje i hlađenje, Vlada može uvesti sljedeće podsticajne mjere:

a) subvencije i druge olakšice za domaću proizvodnju i nabavku opreme koja se koristi za potrebe grijanja i hlađenja upotrebom obnovljivih izvora energije (solarni kolektori za pripremu tople vode, toplotne pumpe za korišćenje aerotermalne, geotermalne i hidrotermalne energije i drugo),

b) kreiranje lokalnog tržišta toplotne energije proizvedene iz obnovljivih izvora energije uvođenjem registra garancije porijekla toplotne energije,

v) uvođenje obaveze velikim potrošačima toplotne energije (industrijske i gradske toplane) da dio toplotne energije proizvode iz obnovljivih izvora energije i

g) i druge podsticajne mjere iz Akcionog plana.

Član 33.

U svrhu ispunjavanja obaveza propisanih Akcionim planom, u pogledu učešća obnovljivih izvora energije u transportu, Vlada donosi uredbu kojom se uređuju obaveze učesnika na tržištu goriva za transport u pogledu učešća bio-goriva u ukupnoj potrošnji goriva za transport, nadzor nad primjenom utvrđenih obaveza, kvalitet i sadržaj bio-goriva i druge mjere potrebne za ispunjenje ciljeva iz Akcionog plana.

Ostale podsticajne mjere i informisanje

Član 34.

Proizvođač električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji koji ispunjava uslove iz člana 21. stav 1. tačka a) ovog zakona i koji je priključen na distributivnu mrežu ima pravo na obavezan otkup električne energije od operatora distributivnog sistema po cijeni koja je jednaka cijeni utvrđenoj za pokrivanje distributivnih gubitaka na mreži u toku trajanja probnog rada, a najduže 60 dana nakon pribavljanja odobrenja za upotrebu.

Član 35.

(1) Krajnji kupac čiji je objekat priključen na mrežu naponskog nivoa 0,4 kV, sa priključnom snagom koja odgovara glavnom instalacionom osiguraču do najviše 63 A, koji električnu energiju za vlastite potrebe obezbjeđuje i sopstvenom proizvodnjom električne energije iz proizvodnih postrojenja koja koriste obnovljive izvore energije čija instalirana snaga ne prelazi 44 kW, može vršiti preuzimanje električne energije iz distributivne mreže i isporuku u distributivnu mrežu po principu „neto mjerenja“, nakon što pribavi rješenje Regulatorne komisije.

(2) Neto stanje dvosmjernog brojila aktivne električne energije je osnova za obračun, te plaćanje ili poravnanje između ugovornih strana za preuzetu, odnosno isporučenu električnu energiju.

(3) U slučaju da očitanje dvosmjernog brojila aktivne električne energije u obračunskom periodu pokaže da je krajnji kupac preuzeo više električne energije nego što je predao u mrežu, krajnji kupac plaća razliku između preuzete i predate električne energije u skladu sa ugovorenom cijenom za snabdijevanje.

(4) U slučaju da očitanje dvosmjernog brojila aktivne električne energije u obračunskom periodu pokaže da je krajnji kupac predao više električne energije u mrežu nego što je preuzeo, razlika između isporučene i preuzete električne energije se prenosi u naredni obračunski period u korist krajnjeg kupca.

Član 36.

Ministarstvo, Regulatorna komisija i Operator sistema podsticaja, u okviru svojih nadležnosti, razvijaju odgovarajuće edukativne programe, izrađuju brošure i druge vidove obuke, u cilju informisanja javnosti o podsticajnim mjerama, kao i prednostima proizvodnje i korišćenja energije iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji.

VII IZGRADNJA ENERGETSKIH POSTROJENJA I VOĐENJE

REGISTRA PROJEKATA

Izgradnja energetskih postrojenja

Član 37.

Izgradnja energetskih postrojenja za proizvodnju koja koriste obnovljive izvore energije i efikasnu kogeneraciju vrši se u skladu sa strateškim dokumentima i planovima razvoja energetskog sektora u Republici.

Član 38.

(1) U skladu sa propisima kojima se uređuje oblast građenja i zaštite životne sredine, grade se:

a) energetska postrojenja na bio-masu i bio-gas,

b) solarna postrojenja sa fotonaponskim ćelijama na objektima i

v) postrojenja instalirane snage zaključno sa 250 kW koja koriste sve vidove obnovljivih izvora energije i efikasna kogenerativna postrojenja.

(2) Izgradnja energetskih postrojenja koja koriste obnovljive izvore energije i efikasnu kogeneraciju, osim postrojenja iz stava 1. ovog člana, vrši se u skladu sa propisima kojima se uređuje oblast građenja i zaštite životne sredine, a po prethodno pribavljenoj koncesiji koja se dodjeljuje u skladu sa propisima kojima se uređuje oblast koncesija ili u skladu sa propisima kojima se uređuju drugi vidovi javno privatnog partnerstva kada je to uređeno posebnim propisom za određenu energetsku djelatnost.

Registar projekata

Član 39.

(1) Registar projekata je jedinstvena evidencija o projektima iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji koji se realizuju u skladu sa:

a) izdatim odobrenjem za građenje za postrojenja iz člana 38. stav 1. ovog zakona i

b) potpisanim ugovorom o koncesiji ili ugovorom o javno-privatnom partnerstvu za postrojenja iz člana 38. stav 2. ovog zakona.

(2) Pravno i fizičko lice koje gradi energetsko postrojenje dužno je da prijavi projekat Ministarstvu u roku od 30 dana od dana pribavljanja odobrenja za građenje, odnosno zaključivanja ugovora iz stava 1. ovog člana.

(3) Registar iz stava 1. ovog člana uspostavlja i vodi Ministarstvo.

Član 40.

(1) Registar projekata sadrži podatke o vlasniku projekta i projektu, postrojenju koje uključuje podatke o lokaciji i tipu postrojenja, tehničko-tehnološkim karakteristikama i uslovima korišćenja zavisno od primijenjene tehnologije, instaliranu snagu postrojenja za proizvodnju električne i toplotne energije i planiranu proizvodnju, podsticajima koje ostvaruje, te druge podatke iz zaključenih predugovora i ugovora o podsticaju.

(2) Ministar donosi uputstvo o vođenju registra projekata iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji.

VIII NADZOR I KAZNENE ODREDBE

Član 41.

Upravni nadzor nad sprovođenjem odredaba ovog zakona i na osnovu njega donesenih propisa vrši Ministarstvo i Regulatorna komisija, u skladu sa ovlašćenjima propisanim ovim zakonom.

Član 42.

(1) Inspekcijski nadzor nad sprovođenjem odredaba ovog zakona vrši Republička uprava za inspekcijske poslove Republike Srpske posredstvom nadležnih inspektora, a u skladu sa ovlašćenjima propisanim ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje organizacija rada Republičke uprave za inspekcijske poslove.

(2) Kontrolu izgradnje elektroenergetskih objekata, tehničke ispravnosti, pogonske sigurnosti elektroenergetskih objekata i postrojenja, bezbjednosti ljudi u elektroenergetskim objektima, kao i uvid u tehničku i pogonsku dokumentaciju vrši nadležna inspekcija u skladu sa posebnim zakonom.

(3) Inspekcijski nadzor obuhvata nadzor nad primjenom ovog zakona, drugih propisa, standarda, tehničkih normativa i normi kvaliteta koje se odnose na projektovanje, građenje, rekonstrukciju, održavanje i korišćenje elektroenergetskih objekata, instalacija, postrojenja i opreme u tim objektima, kao i kvalitet isporuke električne energije i slično.

Član 43.

(1) Novčanom kaznom od 5.000 KM do 15.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako:

a) ne kupi električnu energiju u skladu sa članom 15. stav 2. ovog zakona,

b) otpočne sa izgradnjom postrojenja obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji, suprotno odredbama člana 38. ovog zakona i

v) postupa suprotno odredbi člana 39. stav 2. ovog zakona.

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 1.000 KM do 3.000 KM.

(3) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se fizičko lice (investitor) novčanom kaznom od 1.000 KM do 3.000 KM.

IX PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 44.

Postupci ostvarivanja prava na podsticaj započeti prije stupanja na snagu ovog zakona, okončaće se po odredbama Uredbe o proizvodnji i potrošnji energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneracije („Službeni glasnik Republike Srpske”, br. 28/11 i 39/11).

Član 45.

(1) Vlada će donijeti:

a) Akcioni plan Republike Srpske za korišćenje obnovljivih izvora energije u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona (član 10. stav 1),

b) odluku kojom će se urediti statusna pitanja i organizacija Operatora sistema podsticaja u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona (član 13. stav 3) i

v) Uredbu o vrstama, sadržaju, kvalitetu i učešću bio-goriva u transportu u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona (član 33).

(2) Ministarstvo će u roku od četiri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti Uputstvo o vođenju registra projekata iz obnovljivih izvora energije i u efikasnoj kogeneraciji (član 40. stav 2).

(3) Regulatorna komisija će u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, donijeti:

a) Pravilnik o izdavanju certifikata za proizvodno postrojenje koje proizvodi električnu energiju iz obnovljivih izvora energije ili u efikasnoj kogeneraciji (član 9. stav 2),

b) Pravilnik o garanciji porijekla za električnu energiju proizvedenu iz obnovljivih izvora energije (član 17. stav 5) i

v) Pravilnik o podsticanju proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji (član 29).

(4) Operator sistema podsticaja će u roku od četiri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti Pravila rada (član 14. stav 2).

(5) Do donošenja podzakonskih akata iz st. 2. i 3. ovog člana, primjenjuju se podzakonski akti koji su važili na dan stupanja na snagu ovog zakona, ako nisu u suprotnosti sa ovim zakonom.

Član 46.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske”.

Mr Igor Radojičić