Zakon o računovodstvu i reviziji Republike Srpske

ZAKON

O RAČUNOVODSTVU I REVIZIJI

REPUBLIKE SRPSKE

GLAVA I

OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se oblast računovodstva i revizije, a koja obuhvata pitanja od značaja za organizaciju i funkcionisanje sistema računovodstva, pripremu i prezentaciju finansijskih izvještaja, organizaciju i rad Savjeta za računovodstvo i reviziju Republike Srpske, reviziju finansijskih izvještaja, sticanje zvanja, sertifikaciju i licenciranje, nadzor i kontrolu kvaliteta, kao i druga pitanja od značaja za računovodstvo i reviziju.

Član 2.

(1) Pojmovi korišćeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

1) računovodstvo je sistem čije funkcionisanje obezbjeđuje informacije o prinosnom, imovinskom i finansijskom položaju, tokovima gotovine, promjenama na vlastitom kapitalu i drugim finansijskim i nefinansijskim informacijama značajnim za eksterne i interne korisnike finansijskih izvještaja,

2) knjigovodstvo je dio računovodstvenog sistema, koji obuhvata prikupljanje, klasifikovanje, evidentiranje i sumiranje poslovnih transakcija, te čuvanje originalne poslovne dokumentacije koja pruža dokaze o tim transakcijama,

3) poslovna godina predstavlja obračunski period za koji se sačinjava i prezentuje finansijski izvještaj i jednaka je kalendarskoj godini, izuzev u slučajevima definisanim ovim zakonom,

4) pravno lice je profitno ili neprofitno pravno lice sa sjedištem u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: Republika) ili u inostranstvu,

5) matično pravno lice je pravno lice koje kontroliše jedno ili više zavisnih pravnih lica,

6) zavisno pravno lice je pravno lice koje je pod kontrolom matičnog pravnog lica, uključujući sva zavisna pravna lica krajnjeg matičnog pravnog lica,

7) grupa predstavlja jednu ekonomsku cjelinu koju čine matično pravno lice i sva njegova zavisna pravna lica,

8) povezana pravna lica su bilo koja dva ili više pravnih lica u okviru grupe,

9) preduzetnik je fizičko lice registrovano za obavljanje preduzetničke djelatnosti,

10) standardi su računovodstveni standardi i standardi revizije, prateća uputstva, objašnjenja i smjernice i načela profesionalne etike propisana ovim zakonom,

11) poslovni prihod predstavlja iznos prihoda od prodaje proizvoda, robe i pružanja usluga nakon što se odbiju popusti, porez na dodatu vrijednost i ostali porezi direktno povezani s prihodom, uključujući i druge poslovne prihode, u skladu sa primijenjenim okvirom finansijskog izvještavanja,

12) privredno društvo za pružanje računovodstvenih usluga je pravno lice sa sjedištem u Republici, koje posjeduje rješenje o upisu u odgovarajući registar koji vodi Ministarstvo finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo) u skladu sa ovim zakonom,

13) poslovna jedinica za pružanje računovodstvenih usluga je poslovna jedinica registrovana u Republici za pružanje računovodstvenih usluga pravnog lica sa sjedištem izvan Republike, koje posjeduje rješenje o upisu u odgovarajući registar koji vodi Ministarstvo u skladu sa ovim zakonom,

14) preduzetnik za pružanje računovodstvenih usluga je fizičko lice registrovano za obavljanje preduzetničke djelatnosti u Republici, koje posjeduje rješenje o upisu u odgovarajući registar koji vodi Ministarstvo u skladu sa ovim zakonom,

15) izvještavanje o održivosti je proces kreiranja i objavljivanja informacija o održivosti od strane pravnog lica o uticaju koji ima na životnu sredinu, društveno okruženje i način upravljanja, a s ciljem unapređenja poslovanja i uspostavljanja održivosti pravnog lica i društvenog sistema,

16) faktori održivosti obuhvataju faktore životne sredine, socijalne faktore, faktore u području ljudskih resursa, upravljačke faktore, kao i pitanja koja se odnose na poštovanje ljudskih prava, borbu protiv korupcije i podmićivanja,

17) Jedinstveni registar finansijskih izvještaja Republike Srpske (u daljem tekstu: Registar finansijskih izvještaja) predstavlja centralni izvor informacija o poslovanju i bonitetu pravnih lica i preduzetnika koji poslovne knjige vode po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi u Republici, uspostavljen u skladu sa propisima kojima se uređuje registar finansijskih izvještaja,

18) Savjet za računovodstvo i reviziju Republike Srpske je tijelo Ministarstva formirano u skladu sa ovim zakonom,

19) profesionalno udruženje je nevladina, dobrovoljna, profesionalna asocijacija računovođa i revizora u Republici,

20) sertifikat je javna isprava koju izdaje profesionalno udruženje definisano ovim zakonom, a kojim se dokazuje da je lice steklo odgovarajuće stručno zvanje,

21) licenca je javna isprava koja predstavlja dozvolu za rad fizičkom licu koju, u skladu sa ovim zakonom i Međunarodnim standardima edukacije za profesionalne računovođe i revizore, izdaje Ministarstvo, odnosno profesionalno udruženje,

22) sertifikovani računovođa je fizičko lice koje posjeduje sertifikat izdat od profesionalnog udruženja u skladu sa ovim zakonom,

23) sertifikovani računovodstveni tehničar je fizičko lice koje posjeduje sertifikat izdat od profesionalnog udruženja u skladu sa ovim zakonom,

24) ovlašćeni revizor je fizičko lice koje posjeduje sertifikat izdat od profesionalnog udruženja, u skladu sa ovim zakonom,

25) licencirani ovlašćeni revizor je fizičko lice koje posjeduje važeću licencu za obavljanje poslova revizije finansijskih izvještaja, izdatu od Ministarstva u skladu sa ovim zakonom,

26) revizija finansijskih izvještaja je ispitivanje i izražavanje mišljenja o tome da li su oni pripremljeni i prezentovani na istinit i fer način, u skladu sa Međunarodnim računovodstvenim standardima – MRS (engl. International Accounting Standards – IAS), Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja – MSFI (engl. International Financial Reporting Standards – IFRS), Međunarodnim standardom finansijskog izvještavanja za male i srednje entitete – MSFI za MSE (engl. International Financial Reporting Standard for Small and Medium-sized entities – IFRS for SMEs) i drugim odgovarajućim propisima,

27) zakonska revizija je revizija godišnjih i konsolidovanih finansijskih izvještaja, obveznika revizije, kao i revizija finansijskih izvještaja subjekata koji nisu obveznici revizije, ako se obavlja u skladu sa ovim zakonom,

28) obveznik revizije je pravno lice čiji finansijski izvještaji podliježu reviziji u skladu sa ovim zakonom,

29) privredno društvo za reviziju je pravno lice koje posjeduje dozvolu za pružanje usluga revizije, koju izdaje Ministarstvo u skladu sa ovim zakonom,

30) revizor grupe je privredno društvo za reviziju koje obavlja zakonsku reviziju konsolidovanih finansijskih izvještaja,

31) mreža označava organizaciju kojoj pripadaju privredna društva za reviziju, a koja za cilj ima:

1. međusobnu saradnju,

2. raspodjelu dobiti ili troškova, ili zajedničko vlasništvo, kontrolu ili upravu, ili ima zajedničke politike i procedure kontrole kvaliteta obavljanja revizije, zajedničku poslovnu strategiju, korišćenje zajedničkog imena ili značajnog dijela stručnih resursa,

32) povezano društvo privrednog društva za reviziju je privredno društvo bez obzira na njegov pravni oblik koje je povezano s privrednim društvom za reviziju putem zajedničkog vlasništva, nadzora ili uprave,

33) izvještaj o reviziji je izvještaj o obavljenoj reviziji, koji izdaje privredno društvo za reviziju, u skladu sa ovim zakonom i Međunarodnim standardima revizije,

34) nadležno tijelo, u smislu ovog zakona, jeste ministarstvo nadležno za regulisanje i sprovođenje nadzora nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora,

35) glavni revizorski partner na revizorskom angažmanu je licencirani ovlašćeni revizor kog:

1. privredno društvo za reviziju imenuje za određeni revizorski posao kao glavno i odgovorno lice za vršenje zakonske revizije u ime privrednog društva za reviziju i koji potpisuje revizorski izvještaj, ili

2. privredno društvo za reviziju imenuje kao glavno i odgovorno lice za vršenje zakonske revizije na nivou grupe i koji potpisuje izvještaj o reviziji grupe,

36) subjekt nadzora, u smislu ovog zakona, jeste privredno društvo za reviziju i licencirani ovlašćeni revizor, privredno društvo i preduzetnik za pružanje računovodstvenih usluga i poslovna jedinica pravnog lica sa sjedištem izvan Republike za pružanje računovodstvenih usluga,

37) država članica je država članica Evropske unije.

(2) Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu za označavanje muškog ili ženskog roda podrazumijevaju oba pola.

Član 3.

Propisi iz oblasti računovodstva i revizije koji se u smislu ovog zakona primjenjuju u Republici podrazumijevaju: Međunarodne računovodstvene standarde – MRS (engl. International Accounting Standards – IAS), Međunarodne standarde finansijskog izvještavanja – MSFI (engl. International Financial Reporting Standards – IFRS), Međunarodni standard finansijskog izvještavanja za male i srednje entitete – MSFI za MSE (engl. International Financial Reporting Standard for Small and Medium-sized entities – IFRS for SMEs), Međunarodne standarde revizije – MSR (engl. International Standards on Auditing – ISA), Međunarodne standarde kontrole kvaliteta – MSKK (engl. International Standard on Quality Controle – ISQC) i sa njima povezani stavovi i standardi koje je objavio Odbor za međunarodne standarde revizije i usluga uvjeravanja (engl. International Auditing and Assurance Standards Board – IAASB) Međunarodne federacije računovođa (engl. International Federation of Accountants – IFAC), Međunarodne računovodstvene standarde za javni sektor – MRS JS (engl. International Public Sector Accounting Standards – IPSAS), Konceptualni okvir za finansijsko izvještavanje, Međunarodne standarde edukacije, Međunarodni etički kodeks za profesionalne računovođe (u daljem tekstu: Kodeks) i prateća uputstva, objašnjenja i smjernice koje donosi Odbor za međunarodne računovodstvene standarde (IASB), kao i sva prateća uputstva, objašnjenja i smjernice koje donosi Međunarodna federacija računovođa (IFAC).

Član 4.

(1) Pravna lica i preduzetnici koji vode dvojno knjigovodstvo sačinjavaju finansijske izvještaje u skladu sa propisima iz člana 3. ovog zakona, koji su prevedeni na jedan od jezika u službenoj upotrebi u Republici.

(2) Prevođenje propisa iz člana 3. ovog zakona vrši nadležno profesionalno udruženje, u skladu sa potpisanim sporazumima i ovlašćenjima, te donosi odluku kojom se određuje i datum početka njihove primjene, a koja se, zajedno sa tekstom standarda, objavljuje na internet stranici Ministarstva i profesionalnog udruženja.

(3) Izuzetno od stava 1. ovog člana, finansijski izvještaji mogu se sačinjavati u skladu sa propisima koji nisu prevedeni i objavljeni od nadležnog profesionalnog udruženja ako se radi o:

1) pravnim licima čije je poslovanje uređeno posebnim propisima na osnovu kojih je organ nadležan za obavljanje nadzora nad njihovim poslovanjem propisao obavezu primjene propisa iz člana 3. ovog zakona, a koji nisu prevedeni i objavljeni, ili

2) pravnim licima čije je matično pravno lice ili krajnje matično pravno lice sa sjedištem u inostranstvu.

Član 5.

(1) Odredbe ovog zakona primjenjuju se na sve oblike pravnih lica koja, u smislu ovog zakona, obuhvataju privredna društva, društva za osiguranje, banke, mikrokreditna društva, lizing društva, investicione fondove, dobrovoljne penzijske fondove, društva za upravljanje investicionim, odnosno dobrovoljnim penzijskim fondovima, brokersko-dilerska društva, berze i druge finansijske organizacije, zadruge, zajednice etažnih vlasnika, sindikalne organizacije, udruženja građana, kao i druga profitna i neprofitna pravna lica sa sjedištem u Republici, te preduzetnike koji svoje poslovne knjige vode po sistemu dvojnog knjigovodstva, na obračunskoj osnovi.

(2) Odredbe ovog zakona primjenjuju se i na pravna lica i druge oblike organizovanja koje je pravno lice sa sjedištem u Republici osnovalo u inostranstvu, ako za njih propisima tih država nije utvrđena obaveza vođenja poslovnih knjiga i sačinjavanja finansijskih izvještaja.

(3) Odredbe ovog zakona primjenjuju se na organizacione dijelove pravnih lica sa sjedištem izvan Republike, ako se posredstvom tih organizacionih jedinica ostvaruje prihod u Republici.

(4) Odredbe ovog zakona shodno se primjenjuju i na korisnike prihoda budžeta Republike, budžeta opština, gradova i fondova utvrđenih propisima kojima se uređuje budžetski sistem Republike.

Član 6.

(1) Preduzetnici svoje poslovne knjige vode u skladu sa zakonom koji uređuje porez na dohodak (prosto knjigovodstvo) ili u skladu sa ovim zakonom po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, preduzetnici čiji su ukupni naplaćeni prihodi u posljednjem poreskom periodu veći od iznosa koji se utvrđuje pravilnikom iz ovog člana, obavezni su da svoje poslovne knjige vode u skladu sa ovim zakonom, po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi.

(3) Stav 2. ovog člana primjenjuje se od prvog narednog obračunskog perioda u odnosu na poreski period u kojem je preduzetnik ispunio propisani uslov.

(4) Obavještenje o vođenju poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva preduzetnik je dužan da dostavi Agenciji za posredničke, informatičke i finansijske usluge (u daljem tekstu: Agencija) najkasnije do isteka roka za predaju godišnjeg finansijskog izvještaja, kao i Poreskoj upravi Republike Srpske (u daljem tekstu: Poreska uprava) najkasnije do isteka roka za podnošenje godišnje poreske prijave za porez na dohodak.

(5) Preduzetnici koji u toku godine započnu obavljanje djelatnosti i odluče se na vođenje knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva, dužni su da obavještenje o tome dostave Agenciji i Poreskoj upravi, najkasnije u roku od 30 dana od dana početka obavljanja djelatnosti.

(6) Preduzetnik može odustati od vođenja poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva:

1) ako se to zahtijeva propisima kojima se uređuju oblasti računovodstva ili oporezivanja dohotka od samostalne djelatnosti fizičkih lica,

2) u slučaju prestanka ispunjavanja uslova iz stava 2. ovog člana,

3) ako donese takvu odluku, a koju ne može donijeti prije isteka roka od pet obračunskih, odnosno poreskih perioda.

(7) Ministar finansija (u daljem tekstu: ministar) donosi pravilnik kojim se uređuju pitanja od značaja za uspostavljanje sistema dvojnog knjigovodstva kod preduzetnika, iznos ukupnog godišnjeg naplaćenog prihoda nakon kojeg je preduzetnik dužan da svoje poslovne knjige vodi po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi, kao i opšti metodološki postupci pomoću kojih preduzetnici poslovne prihode i poslovne rashode priznate na obračunskom osnovu u poreskom periodu kroz sistem dvojnog knjigovodstva preračunavaju na iznose poreskih dopuštenih rashoda, odnosno oporezivih prihoda, u skladu sa propisima kojim se uređuje oporezivanje dohotka od samostalne djelatnosti fizičkih lica.

Član 7.

Preduzetnici koji vode dvojno knjigovodstvo (u daljem tekstu: preduzetnici) i pravna lica dužni su da vode poslovne knjige propisane ovim zakonom, da sačinjavaju i prezentuju finansijske izvještaje, kao i nefinansijske izvještaje, te da vrše reviziju finansijskih izvještaja u skladu sa ovim zakonom i drugim odgovarajućim propisima.

Član 8.

(1) Pravna lica i preduzetnici, u smislu ovog zakona, razvrstavaju se u zavisnosti od sljedećih kriterijuma koji se utvrđuju na osnovu podataka iz godišnjeg finansijskog izvještaja:

1) prosječnog broja zaposlenih, koji se izračunava tako što se ukupan zbir zaposlenih na kraju svakog mjeseca, uključujući i zaposlene izvan teritorije Republike, podijeli sa brojem mjeseci u obračunskom periodu (u daljem tekstu: prosječan broj zaposlenih),

2) bilansne aktive utvrđene na dan sačinjavanja godišnjeg finansijskog izvještaja (u daljem tekstu: bilansna aktiva),

3) ukupnog godišnjeg poslovnog prihoda (u daljem tekstu: ukupan poslovni prihod).

(2) Na osnovu kriterijuma iz stava 1. ovog člana pravna lica i preduzetnici se razvrstavaju na mikro, mala, srednja i velika pravna lica.

(3) U mikropravna lica razvrstavaju se ona pravna lica i preduzetnici koji ne prelaze granične vrijednosti kod najmanje dva od sljedećih kriterijuma:

1) prosječan broj zaposlenih – deset,

2) vrijednost bilansne aktive – 350.000 KM,

3) ukupan poslovni prihod – 700.000 KM.

(4) U mala pravna lica razvrstavaju se ona pravna lica i preduzetnici koji prelaze granične vrijednosti kod najmanje dva kriterijuma iz stava 3. ovog člana, ali ne prelaze granične vrijednosti kod dva od sljedećih kriterijuma:

1) prosječan broj zaposlenih – 50,

2) vrijednost bilansne aktive – do 4.000.000 KM,

3) ukupan godišnji poslovni prihod – 8.000.000 KM.

(5) U srednja pravna lica razvrstavaju se ona pravna lica i preduzetnici koji prelaze granične vrijednosti kod dva kriterijuma iz stava 4. ovog člana, ali ne prelaze granične vrijednosti kod dva od sljedećih kriterijuma:

1) prosječan broj zaposlenih – 250,

2) vrijednost bilansne aktive – 20.000.000 KM,

3) ukupan poslovni prihod – 40.000.000 KM.

(6) U velika pravna lica razvrstavaju se pravna lica i preduzetnici koji prelaze granične vrijednosti kod najmanje dva kriterijuma iz stava 5. ovog člana.

(7) Novoosnovana pravna lica, odnosno preduzetnici razvrstavaju se u skladu sa st. 3, 4, 5. i 6. ovog člana, na osnovu podataka iz finansijskih izvještaja za poslovnu godinu u kojoj su osnovani, srazmjerno broju mjeseci poslovanja.

(8) Nezavisno od kriterijuma iz st. 3, 4, 5. i 6. ovog člana, banke, mikrokreditna društva, štedno-kreditne zadruge, osiguravajuća društva, lizing društva, društva za upravljanje investicionim fondovima, investicioni fondovi, dobrovoljni penzijski fondovi, društva za upravljanje dobrovoljnim penzijskim fondovima, berze, brokersko-dilerska društva, faktoring društva i druge finansijske organizacije se u smislu ovog zakona smatraju velikim pravnim licima.

(9) Uprava pravnog lica, odnosno preduzetnik na dan sačinjavanja finansijskih izvještaja vrši razvrstavanje u skladu sa ovim članom.

(10) Obavještenje o razvrstavanju pravnog lica i preduzetnika u kategoriju mikro, malih, srednjih ili velikih pravnih lica, izvršeno u skladu sa ovim zakonom, pravno lice, odnosno preduzetnik dužan je da dostavi Agenciji uz godišnje finansijske izvještaje, koja verifikuje dostavljeno obavještenje o razvrstavanju.

(11) Izuzetno od stava 10. ovog člana, ukoliko pravno lice, odnosno preduzetnik razvrstavanje izvrši putem softverske aplikacije Agencije za unos i obradu finansijskih izvještaja, smatra se da je izvršio razvrstavanje u skladu sa ovim članom.

(12) Podaci o razvrstavanju pravnog lica i preduzetnika koji su verifikovani, odnosno utvrđeni od Agencije, koriste se za narednu poslovnu godinu, izuzev ako se radi o novoosnovanom pravnom licu, odnosno preduzetniku, kada se podaci o razvrstavanju koriste i za tekuću i narednu poslovnu godinu.

Član 9.

(1) Grupe pravnih lica, u smislu ovog zakona, razvrstavaju se u zavisnosti od kriterijuma propisanih u članu 8. stav 1. ovog zakona, koji se utvrđuju na osnovu podataka iz konsolidovanog godišnjeg finansijskog izvještaja – na male, srednje i velike grupe pravnih lica.

(2) U male grupe pravnih lica razvrstavaju se one grupe koje se sastoje od matičnog pravnog lica i zavisnih pravnih lica koja podliježu konsolidaciji finansijskih izvještaja i koje, na konsolidovanoj osnovi, ne prelaze granične vrijednosti kod dva od sljedećih kriterijuma:

1) prosječan broj zaposlenih – 50,

2) vrijednost bilansne aktive – 4.000.000 KM,

3) ukupan poslovni prihod – 8.000.000 KM.

(3) U srednje grupe pravnih lica razvrstavaju se grupe koje nisu male grupe i koje se sastoje od matičnog pravnog lica i zavisnih pravnih lica koja podliježu konsolidaciji finansijskih izvještaja i koje, na konsolidovanoj osnovi, ne prelaze granične vrijednosti kod dva od sljedećih kriterijuma:

1) prosječan broj zaposlenih – 250,

2) vrijednost bilansne aktive – 20.000.000 KM,

3) ukupan poslovni prihod – 40.000.000 KM.

(4) U velike grupe pravnih lica razvrstavaju se grupe koje se sastoje od matičnog pravnog lica i zavisnih pravnih lica koja podliježu konsolidaciji finansijskih izvještaja i koje, na konsolidovanoj osnovi, prelaze granične vrijednosti kod najmanje dva kriterijuma iz stava 3. ovog člana.

(5) Razvrstavanje grupe u skladu sa navedenim kriterijumima vrši matično pravno lice, samostalno na dan sačinjavanja konsolidovanih godišnjih finansijskih izvještaja.

(6) Obavještenje o razvrstavanju grupe pravnih lica, izvršeno u skladu sa ovim zakonom, matično pravno lice je dužno da dostavi Agenciji uz konsolidovani godišnji finansijski izvještaj, koja verifikuje dostavljeno obavještenje o razvrstavanju grupe.

(7) Izuzetno od stava 6. ovog člana, ukoliko matično pravno lice razvrstavanje izvrši putem softverske aplikacije Agencije za unos i obradu finansijskih izvještaja, smatra se da je izvršilo razvrstavanje u skladu sa ovim članom.

(8) Podaci o razvrstavanju grupe pravnih lica koji su verifikovani, odnosno utvrđeni od Agencije, koriste se za tekuću poslovnu godinu.

Član 10.

Subjekti od javnog interesa, u smislu ovog zakona, jesu:

1) pravna lica čijim se hartijama od vrijednosti trguje ili se vrši priprema za njihovo emitovanje na organizovanom tržištu hartija od vrijednosti,

2) banke, mikrokreditna društva, društva za osiguranje, lizing društva, berze, brokersko-dilerska društva, društva za upravljanje investicionim fondovima, investicioni fondovi, dobrovoljni penzijski fondovi, društva za upravljanje dobrovoljnim penzijskim fondovima i druge finansijske organizacije,

3) javna preduzeća, definisana u skladu sa propisima kojima se uređuju poslovanje i upravljanje javnim preduzećima,

4) sva pravna lica od posebnog značaja za Republiku, nezavisno od njihove veličine, pravne forme i oblika organizovanja, u skladu sa aktom Vlade Republike Srpske (u daljem tekstu: Vlada) kojim se uređuju pravna lica od posebnog značaja na prijedlog resorno nadležnog ministarstva.

Član 11.

(1) Za priznavanje, vrednovanje, prezentaciju i objelodanjivanje pozicija u finansijskim izvještajima velika pravna lica, pravna lica koja imaju obavezu sačinjavanja konsolidovanih finansijskih izvještaja i pravna lica koja su subjekti od javnog interesa, nezavisno od njihove veličine, primjenjuju MSFI/MRS.

(2) Za priznavanje, vrednovanje, prezentaciju i objelodanjivanje pozicija u finansijskim izvještajima mikro, mala i srednja pravna lica primjenjuju MSFI za MSE.

(3) Izuzetno od stava 2. ovog člana, mikro, mala i srednja pravna lica mogu da odluče da za priznavanje, vrednovanje, prezentaciju i objelodanjivanje pozicija u finansijskim izvještajima primjenjuju MSFI/MRS, s tim da su dužni da ih primjenjuju u kontinuitetu, najmanje pet godina od početka njihove primjene.

(4) Ministar donosi uputstvo kojim se daju smjernice za primjenu Međunarodnog standarda finansijskog izvještavanja za male i srednje entitete.

GLAVA II

ORGANIZACIJA SISTEMA KNJIGOVODSTVA I RAČUNOVODSTVA

Član 12.

(1) Pravno lice, odnosno preduzetnik donosi interne akte kojima se uređuju uspostavljanje i funkcionisanje sistema knjigovodstva i računovodstva u tom pravnom licu, odnosno preduzetniku.

(2) Pod internim aktima iz stava 1. ovog člana smatraju se Pravilnik o računovodstvu i računovodstvenim politikama i sva druga akta kojima uprava pravnog lica, odnosno preduzetnik, u skladu sa zakonskim i profesionalnim pravilima, uređuje uspostavljanje i funkcionisanje sistema knjigovodstva i računovodstva.

(3) Pravno lice, odnosno preduzetnik svojim internim aktom, u skladu sa ovim zakonom, uređuje:

1) organizaciju sistema knjigovodstva i računovodstva na način koji omogućava sveobuhvatno evidentiranje, kao i otkrivanje i sprečavanje pogrešno evidentiranih poslovnih događaja,

2) interne računovodstvene kontrolne postupke,

3) računovodstvene politike i računovodstvene procjene,

4) određuje lica koja su odgovorna za zakonitost i pravilnost nastanka poslovnih događaja, kao i sačinjavanje i kontrolu knjigovodstvenih isprava o tim događajima,

5) kretanje knjigovodstvenih isprava i utvrđuje rokove za njihovo dostavljanje na dalju obradu i knjiženje,

6) postupke pripreme, sačinjavanja i prezentacije finansijskih izvještaja,

7) postupke prikupljanja, obrade i prezentacije podataka u vezi sa pripremom i sačinjavanjem godišnjih izvještaja o poslovanju, te finansijskih podataka za statističke, poreske i druge potrebe,

8) druga pitanja od značaja za uspostavljanje efikasnog sistema knjigovodstva i računovodstva u pravnom licu, odnosno preduzetniku.

(4) Pravno lice, odnosno preduzetnik dužan je da organizuje prikupljanje i sačinjavanje knjigovodstvenih isprava, vođenje poslovnih knjiga, sačinjavanje godišnjih finansijskih izvještaja u skladu sa ovim zakonom i odgovarajućim podzakonskim propisima, poštujući pri tome usvojene računovodstvene standarde, računovodstvena načela i principe urednog knjigovodstva.

(5) Pravno lice, odnosno preduzetnik koji vrši obradu podataka putem računovodstvenog softvera, dužan je da koristi računovodstveni softver koji omogućava funkcionisanje sistema internih računovodstvenih kontrola i onemogućava brisanje proknjiženih poslovnih događaja.

1. Knjigovodstvene isprave

Član 13.

(1) Knjigovodstvena isprava je pisani dokument u materijalnom ili elektronskom obliku o nastalom poslovnom događaju kojim su obuhvaćeni svi podaci neophodni za knjiženje u poslovnim knjigama, potpisan od lica koja su ovlašćena za sačinjavanje i kontrolu knjigovodstvenih isprava.

(2) Knjigovodstvene isprave se sačinjavaju na mjestu i u vrijeme nastanka poslovnog događaja, izuzev onih isprava koje se sačinjavaju u knjigovodstvu pravnog lica, odnosno preduzetnika.

(3) Foto-kopija knjigovodstvene isprave može biti osnov za knjiženje poslovnog događaja samo pod uslovom da je na njoj navedeno mjesto čuvanja originalne vjerodostojne isprave.

(4) Knjigovodstvena isprava primljena u elektronskom obliku smatra se vjerodostojnom ako je potpisana na propisan način.

(5) Izuzetno od stava 1. ovog člana, knjigovodstvena isprava koja se odnosi na račun sačinjen u skladu sa propisima koji uređuju fiskalizaciju u Republici, nije obavezno da bude potpisana.

Član 14.

(1) Knjigovodstvena isprava obavezno je potpuna, istinita, računski tačna i uredna, sačinjena tako da omogućava potpun uvid u vjerodostojnost dokumenta.

(2) Kontrolu knjigovodstvenih isprava ne mogu da vrše lica koja su materijalno zadužena za imovinu na koju se isprave odnose.

(3) Lica odgovorna za sačinjavanje i kontrolu knjigovodstvenih isprava svojim potpisom potvrđuju da je knjigovodstvena isprava potpuna, istinita i računski tačna, te da odražava suštinu poslovnog događaja na koji se odnosi.

(4) Pravno lice je dužno odrediti odgovorna lica koja svojim potpisom potvrđuju ispravnost i potpunost knjigovodstvene isprave, kao i suštinu poslovnog događaja, odnosno odobravaju unos podataka iz knjigovodstvene isprave u poslovne knjige.

(5) Lica koja sačinjavaju i vrše prijem knjigovodstvenih isprava dužna su da potpisanu ispravu i drugu dokumentaciju u vezi sa nastalim poslovnim događajem knjigovodstvu dostave odmah nakon izrade, odnosno prijema, a najkasnije u roku od tri dana od dana kada je poslovna promjena nastala, odnosno dana kada je knjigovodstvena isprava primljena.

(6) Lica koja vode poslovne knjige dužna su da knjigovodstvene isprave u poslovnim knjigama proknjiže narednog dana, a najkasnije u roku od osam dana od dana njihovog prijema.

2. Poslovne knjige

Član 15.

(1) Poslovne knjige predstavljaju jednoobrazne evidencije o stanju i promjenama na imovini, obavezama i vlastitom kapitalu, kao i ostvarenim prihodima i nastalim rashodima.

(2) Poslovne knjige čine:

1) dnevnik,

2) glavna knjiga,

3) pomoćne knjige.

(3) Dnevnik i glavna knjiga vode se po sistemu dvojnog knjigovodstva.

(4) Dnevnik je poslovna knjiga u koju se poslovni događaji nastali u toku obračunskog perioda unose hronološki, prema redoslijedu njihovog nastanka.

(5) Glavna knjiga je sistematska evidencija u kojoj se prikazuju stanje i promjene na imovini, obavezama, vlastitom kapitalu, prihodima i rashodima u toku obračunskog perioda i koja predstavlja osnovu za izradu finansijskih izvještaja.

(6) Pomoćne knjige su analitičke evidencije koje se vode za nematerijalna sredstva, nepokretnosti, postrojenja i opremu, investicione nekretnine, finansijske plasmane, zalihe, potraživanja, gotovinu i gotovinske ekvivalente, obaveze, kapital i druge bilansne pozicije.

(7) Broj i sadržaj pomoćnih knjiga, način njihovog vođenja i povezivanja sa glavnom knjigom i slično, pravno lice ili preduzetnik uređuju svojim internim aktom u skladu sa ovim zakonom.

(8) Dnevnik blagajne je pomoćna knjiga u kojoj se prikazuju stanje i promjene na gotovini i ekvivalentima gotovine, koja se zaključuje na kraju svakog dana u kojem je bilo promjena u blagajni, a knjigovodstvu na knjiženje dostavlja se najkasnije narednog dana.

Član 16.

(1) Poslovne knjige se otvaraju početkom poslovne, odnosno kalendarske godine ili nekog drugog utvrđenog obračunskog perioda u skladu sa ovim zakonom, a na osnovu bilansa stanja i zaključnog lista u kojim je prikazano stanje sredstava i izvora sredstava na dan kada je okončan prethodni obračunski period.

(2) Novoosnovana pravna lica i preduzetnici svoje poslovne knjige otvaraju na osnovu bilansa osnivanja, koji se sačinjava nakon popisa imovine i obaveza novoosnovanog pravnog lica, odnosno preduzetnika sa stanjem na dan osnivanja.

(3) Poslovna godina jednaka je kalendarskoj godini.

(4) Izuzetno od stava 3. ovog člana, poslovna godina obuhvata i period koji nije jednak kalendarskoj godini u slučaju osnivanja i prestanka poslovanja pravnog lica ili preduzetnika, statusnih promjena, promjene poslovne godine u skladu sa ovim zakonom, te otvaranja i zaključenja stečajnog ili likvidacionog postupka.

(5) U poslovne knjige podaci se unose isključivo na osnovu vjerodostojnih knjigovodstvenih isprava.

(6) Poslovne knjige se vode na način da obezbijede kontrolu i ispravnost unesenih podataka, njihovo čuvanje, mogućnost korišćenja podataka, mogućnost dobijanja uvida u promet i stanja na računima glavne knjige, te mogućnost uvida u vremenski redoslijed izvršenog unosa poslovnih događaja.

(7) Poslovne knjige se zaključuju nakon svih potrebnih knjiženja, uključujući predzaključna i zaključna knjiženja, a najkasnije do roka za predaju godišnjih finansijskih izvještaja, na dan nastanka statusnih promjena, na dan obustavljanja poslovanja i u drugim slučajevima u skladu sa zakonom.

Član 17.

(1) Pravno lice i preduzetnik internim aktom, u skladu sa ovim zakonom, propisuju potreban stepen školske spreme, radno iskustvo i ostale uslove za lice u radnom odnosu koje obavlja računovodstvene poslove.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, lice koje sačinjava finansijske izvještaje obavezno je kvalifikovano lice.

(3) Kvalifikovano lice, u smislu ovog zakona, jeste lice koje posjeduje licencu sertifikovanog računovodstvenog tehničara ili sertifikovanog računovođe.

(4) Kvalifikovano lice iz stava 3. ovog člana koje je zvanje sertifikovanog računovodstvenog tehničara steklo nakon stupanja na snagu ovog zakona, može sačinjavati i potpisivati finansijske izvještaje za pravna lica i preduzetnike koji su razvrstani u kategoriju mikro i malih pravnih lica.

3. Povjeravanje vođenja poslovnih knjiga i sačinjavanja finansijskih izvještaja

Član 18.

(1) Vođenje poslovnih knjiga i sačinjavanje finansijskih izvještaja može ugovorom biti povjereno privrednom društvu ili preduzetniku sa sjedištem u Republici, registrovanim za pružanje računovodstvenih usluga, ili poslovnoj jedinici pravnog lica sa sjedištem izvan Republike registrovanoj za pružanje računovodstvenih usluga, a koji su upisani u odgovarajući registar koji vodi Ministarstvo.

(2) Ugovorom o uslugama vođenja poslovnih knjiga i sačinjavanja finansijskih izvještaja, između ostalog, obavezno se utvrđuje i iznos naknade za pružene usluge.

(3) Izuzetno od stava 1. ovog člana, povezana pravna lica mogu ugovorom povjeriti vođenje poslovnih knjiga i sačinjavanje finansijskih izvještaja svom povezanom pravnom licu sa sjedištem u Republici koje u radnom odnosu ima kvalifikovana lica iz člana 17. ovog zakona koja ispunjavaju i druge uslove predviđene ovim zakonom.

(4) Povezana pravna lica, u smislu ovog člana, su bilo koja dva ili više pravnih lica u okviru grupe (matična i zavisna), pri čemu je osnov povezanosti (kontrole) učešće u kapitalu.

(5) St. 1. i 3. ovog člana ne primjenjuju se na banke, društva za osiguranje, davaoce finansijskog lizinga, mikrokreditna društva, kao i na druge finansijske organizacije kojima je propisima koji uređuju njihovo poslovanje zabranjeno povjeravanje vođenja poslovnih knjiga i sačinjavanje finansijskih izvještaja drugom licu.

Član 19.

(1) Privredna društva i preduzetnici registruju se za pružanje računovodstvenih usluga u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuju osnivanje, poslovanje i prestanak poslovanja privrednih društava u Republici, odnosno zakonom koji uređuje registraciju i poslovanje preduzetnika u Republici.

(2) Poslovna jedinica pravnog lica sa sjedištem izvan Republike registruje se za pružanje računovodstvenih usluga u skladu sa propisima o registraciji poslovnih jedinica ako pravno lice čiji je ona organizacioni dio ima kao osnovnu (pretežnu) djelatnost registrovanu djelatnost za pružanje računovodstvenih usluga (šifra koja obuhvata računovodstvene poslove).

(3) Privredna društva i preduzetnici, kao i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike za pružanje računovodstvenih usluga kao osnovnu (pretežnu) djelatnost obavezno imaju registrovanu djelatnost za pružanje računovodstvenih usluga (šifra koja obuhvata računovodstvene poslove).

(4) Preduzetnici koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga dužni su da djelatnost obavljaju u odgovarajućim prostorijama, namijenjenim isključivo za obavljanje registrovane djelatnosti, a koje mogu biti smještene u stambenoj zgradi, poslovnoj zgradi ili porodičnoj kući.

(5) Nadležni inspekcijski organ, u inspekcijskom pregledu, provjerava ispunjenost posebnih uslova iz stava 4. ovog člana.

(6) Privredna društva i preduzetnici, kao i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike registrovani za pružanje računovodstvenih usluga obavezni su da u radnom odnosu na puno radno vrijeme imaju zaposleno kvalifikovano lice iz člana 17. ovog zakona.

(7) Izuzetno od stava 6. ovog člana, preduzetnik koji je kvalifikovano lice, nema obavezu zapošljavanja kvalifikovanog lica ako preduzetničku djelatnost obavlja kao osnovno zanimanje, odnosno ne može zapošljavati kvalifikovano lice ako preduzetničku djelatnost obavlja kao dopunsko zanimanje.

(8) Privredna društva i preduzetnici, kao i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga, internim aktom određuju lice koje je odgovorno za vođenje poslovnih knjiga i sačinjavanje finansijskih izvještaja za svakog klijenta kojem pruža te usluge.

4. Uspostavljanje i vođenje registara subjekata koji pružaju računovodstvene usluge

Član 20.

Ministarstvo uspostavlja i vodi Registar privrednih društava za pružanje računovodstvenih usluga i Registar preduzetnika za pružanje računovodstvenih usluga.

Član 21.

(1) Privredna društva, kao i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga, dužni su da se upišu u Registar privrednih društava za pružanje računovodstvenih usluga (u daljem tekstu: Registar privrednih društava), koji vodi Ministarstvo.

(2) Rješenje o upisu u Registar privrednih društava može se izdati privrednom društvu za pružanje računovodstvenih usluga ako ispunjava sljedeće uslove:

1) da je registrovano u skladu sa zakonom kojim se uređuju osnivanje, poslovanje i prestanak poslovanja privrednih društava,

2) da ima registrovanu pretežnu djelatnost za pružanje računovodstvenih usluga,

3) da fizičko lice koje je osnivač privrednog društva, kao i lice ovlašćeno za zastupanje nije osuđeno za krivična djela protiv privrede i platnog prometa, protiv službene dužnosti i protiv pravnog saobraćaja, kao i za svako drugo krivično djelo koje ga čini nepodobnim za obavljanje poslova računovodstva,

4) da pravno lice, koje je osnivač privrednog društva, u krivičnom postupku nije osuđeno pravosnažnom presudom za krivična djela organizovanog kriminala, korupciju, prevaru ili pranje novca, u skladu sa propisima u zemlji u kojoj je registrovan i da nad njim nije otvoren stečajni postupak ili postupak likvidacije, odnosno da je u toku postupak obustavljanja poslovne djelatnosti u skladu sa važećim propisima zemlje u kojoj je registrovan,

5) da ima u radnom odnosu sa punim radnim vremenom kvalifikovano lice iz člana 17. ovog zakona.

(3) Uz zahtjev za upis u Registar privrednih društava, privredno društvo je dužno da dostavi dokumentaciju kojom se potvrđuje ispunjenost uslova iz stava 2. ovog člana.

(4) Ministar donosi rješenje o upisu u Registar privrednih društava u roku od deset dana od dana podnošenja potpunog zahtjeva.

(5) U slučaju nastanka promjene u vezi sa uslovima iz stava 2. ovog člana, kao i podataka upisanih u Registar privrednih društava, ovlašćeno lice privrednog društva je dužno da informaciju o nastalim promjenama i dokumentaciju koja to potvrđuje dostavi Ministarstvu u roku od 30 dana od dana nastale promjene.

(6) Registar privrednih društava objavljuje se na internet stranici Ministarstva.

(7) Odredbe ovog člana shodno se primjenjuju i na poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga.

Član 22.

(1) Ministarstvo, po službenoj dužnosti, elektronskim putem, od nadležnih organa preuzima podatke koji su neophodni za uspostavljanje i vođenje Registra preduzetnika za pružanje računovodstvenih usluga (u daljem tekstu: Registar preduzetnika).

(2) Nadležni organi iz stava 1. ovog člana dužni su Ministarstvu omogućiti preuzimanje i razmjenu svih podataka i informacija koji su neophodni za uspostavljanje i vođenje Registra preduzetnika.

(3) Ministar donosi rješenje o upisu u Registar preduzetnika ako preduzetnik ispunjava sljedeće uslove:

1) da je registrovan za obavljanje preduzetničke djelatnosti kod jedinice lokalne samouprave,

2) da ima registrovanu pretežnu djelatnost za pružanje računovodstvenih usluga,

3) da je kvalifikovano lice ili u radnom odnosu na puno radno vrijeme ima kvalifikovano lice, ako djelatnost obavlja kao osnovno zanimanje,

4) da je kvalifikovano lice, ako djelatnost obavlja kao dopunsko zanimanje,

5) da u radnom odnosu na puno radno vrijeme ima kvalifikovano lice, ako djelatnost obavlja kao dodatno zanimanje.

(4) Registar preduzetnika objavljuje se na internet stranici Ministarstva.

Član 23.

(1) Privredno društvo, odnosno preduzetnik koji pruža računovodstvene usluge briše se iz odgovarajućeg registra u slučajevima ako:

1) prestane da ispunjava uslove za upis u registar,

2) je upis u registar izvršen na osnovu neistinitih podataka,

3) donese odluku o prestanku obavljanja djelatnosti računovodstva,

4) ne postupi po mjerama nadzora izrečenim rješenjem Ministarstva o otklanjanju utvrđenih nezakonitosti,

5) prestane da postoji kao privredno društvo ili preduzetnik u skladu sa propisima kojima se uređuje prestanak poslovanja privrednog društva, odnosno preduzetnika.

(2) Ministar donosi rješenje o brisanju iz Registra privrednih društava i Registra preduzetnika.

(3) Rješenje iz člana 21. stav 4. i člana 22. stav 3. ovog zakona, kao i stava 2. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega nije dozvoljena žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

(4) Odredbe ovog člana shodno se primjenjuju i na poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga.

Član 24.

Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju sadržaj i način vođenja Registra privrednih društava i Registra preduzetnika, način i postupak upisa u navedene registre, promjene i brisanje podataka, upotreba i način uvida u podatke registara, kao i druga pitanja od značaja za vođenje ovih registara.

5. Kontni okvir i popis imovine i obaveza

Član 25.

(1) Poslovne promjene knjiže se na analitičkim računima koji po svojoj sadržini i bilansnoj pripadnosti odgovaraju računima iz propisanog kontnog okvira.

(2) Ministar donosi pravilnike kojim se propisuje kontni okvir i sadržina računa u kontnom okviru za sva pravna lica i preduzetnike.

(3) Detaljan kontni plan propisuje se internim aktom pravnog lica, odnosno preduzetnika, koji je usklađen sa propisanim odgovarajućim kontnim okvirom.

(4) Izuzetno od stava 3. ovog člana, ministar donosi pravilnik kojim se propisuje detaljan kontni plan za korisnike prihoda budžeta Republike, opština, gradova i fondova.

Član 26.

(1) Pravno lice i preduzetnik dužni su da na početku poslovanja, kao i najmanje jednom godišnje, sa stanjem na dan kada se završava poslovna godina ili neki drugi obračunski period određen u skladu sa ovim zakonom, izvrše popis imovine i obaveza, te vanbilansne imovine i vanbilansnih obaveza s ciljem da utvrde njihovo stvarno stanje, te da stanje u poslovnim knjigama usklade sa stvarnim stanjem utvrđenim popisom.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, pravno lice može svojim internim aktom propisati duži period za vršenje popisa imovine, kao što su knjige, filmovi, arhivska građa i slično, s tim da taj period ne može biti duži od roka za sprovođenje obvezne redovne revizije navedene građe, propisane odgovarajućim materijalnim propisima.

(3) U zavisnosti od načina obrade podataka, usklađivanje prometa glavne knjige sa prometom prikazanim u dnevniku, kao i prometa i stanja pomoćnih knjiga sa prometom i stanjem u glavnoj knjizi vrši se kontinuirano, a najkasnije neposredno prije popisa imovine i obaveza, odnosno prije sačinjavanja finansijskih izvještaja.

(4) Pored popisa u rokovima iz st. 1. i 2. ovog člana, pravno lice i preduzetnik, popis i usklađivanje knjigovodstvenog stanja sa stvarnim stanjem vrši i prilikom primopredaje dužnosti računopolagača, promjene cijena proizvoda i robe, statusnih promjena, otvaranja stečajnog postupka i postupka likvidacije, kao i u drugim slučajevima propisanim zakonom.

(5) Izuzetno od stava 4. ovog člana, popis imovine nije neophodan kod promjene cijena proizvoda i robe ako se u knjigovodstvenim evidencijama mogu obezbijediti podaci o količini i vrijednosti proizvoda i robe na zalihi.

(6) Ministar donosi pravilnik kojim se propisuju način i rokovi vršenja popisa i usklađivanja knjigovodstvenog stanja sa stvarnim stanjem imovine i obaveza.

Član 27.

(1) Pravna lica i preduzetnici su dužni da prije sačinjavanja godišnjih finansijskih izvještaja obavezno izvrše usaglašavanje međusobnih potraživanja i obaveza, što se dokazuje odgovarajućom knjigovodstvenom ispravom.

(2) Usaglašavanje iz stava 1. ovog člana se vrši na način da povjerilac dostavlja dužniku zahtjev za usaglašavanje, izuzev ako su se povjerilac i dužnik drugačije dogovorili.

(3) Pravno lice i preduzetnik su dužni da odgovore na zahtjev privrednog društva za reviziju u vezi sa potvrdom stanja obaveza i potraživanja, kao i stanja ostalih bilansnih pozicija koje su neophodne za obavljanje postupka revizije.

(4) Pravno lice i preduzetnik iz stava 3. ovog člana su dužni da odgovor na zahtjev privrednog društva za reviziju za potvrdu stanja obaveza i potraživanja, kao i stanja ostalih bilansnih pozicija dostave privrednom društvu za reviziju u roku od osam dana od dana prijema zahtjeva.

(5) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju postupak usaglašavanja međusobnih potraživanja i obaveza, način i rokovi vršenja popisa i usklađivanja knjigovodstvenog stanja sa stvarnim stanjem imovine i obaveza.

GLAVA III

FINANSIJSKI IZVJEŠTAJI I NEFINANSIJSKO IZVJEŠTAVANJE

1. Finansijski i konsolidovani finansijski izvještaji

Član 28.

(1) Pravno lice, odnosno preduzetnik sačinjava i prezentuje javnosti finansijski izvještaj za poslovnu godinu završenu 31. decembra tekuće godine sa uporednim podacima za prethodnu godinu.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, Ministarstvo može na zahtjev zavisnog pravnog lica, čije matično pravno lice sa sjedištem u inostranstvu ima poslovnu godinu različitu od kalendarske godine, donijeti rješenje kojim se odobrava da to zavisno pravno lice može da sačinjava i prezentuje finansijski izvještaj za period koji je različit od perioda iz stava 1. ovog člana.

(3) Zavisno pravno lice iz stava 2. ovog člana je obavezno da primjenjuje poslovnu godinu različitu od kalendarske u kontinuitetu, najmanje pet godina od početka primjene poslovne godine koja je različita od kalendarske.

(4) Uz zahtjev za odobrenje za sačinjavanje i prezentaciju finansijskog izvještaja za period koji je različit od kalendarske godine, zavisno pravno lice iz Republike dostavlja dokaze koji potvrđuju da je zavisno pravno lice čije je matično pravno lice sa sjedištem u inostranstvu, te da matično pravno lice sa sjedištem u inostranstvu uključuje finansijske izvještaje zavisnog pravnog lica u svoje konsolidovane finansijske izvještaje i da se oni sačinjavaju za period koji je različit od kalendarske godine.

(5) Pravno lice iz stava 2. ovog člana kojem je odobrena promjena izvještajnog perioda, dužno je da sačini i finansijski izvještaj sa danom koji prethodi danu promjene izvještajnog perioda, odnosno za period koji nije obuhvaćen posljednjim sačinjenim i prezentovanim godišnjim finansijskim izvještajem.

(6) Pravno lice iz stava 2. ovog člana koje prestane da primjenjuje poslovnu godinu različitu od kalendarske godine u skladu sa ovim članom, dužno je da sačini i finansijski izvještaj sa 31. decembrom, za period koji nije obuhvaćen posljednjim sačinjenim i prezentovanim godišnjim finansijskim izvještajem.

(7) Pravno lice kod koga nastanu statusne promjene, kao i pravno lice nad kojim je otvoren stečajni ili likvidacioni postupak, pored finansijskog izvještaja iz stava 1. ovog člana sačinjava i prezentuje finansijski izvještaj sačinjen na dan statusne promjene, kao i na dan otvaranja i zaključenja stečajnog ili likvidacionog postupka.

(8) Poslovne promjene nastale između dana bilansa i dana upisa u registar poslovnih subjekata obuhvaćene su u poslovnim knjigama prethodnog pravnog lica ili novog pravnog lica, što se utvrđuje odlukom o statusnoj promjeni.

(9) Godišnji finansijski izvještaj čine:

1) Bilans stanja – Izvještaj o finansijskom položaju na kraju perioda,

2) Bilans uspjeha – Izvještaj o ukupnom rezultatu za period,

3) Bilans tokova gotovine – Izvještaj o tokovima gotovine,

4) Izvještaj o promjenama na kapitalu,

5) Napomene uz finansijske izvještaje.

(10) Izuzetno od stava 9. ovog člana, mikropravna lica, kao i preduzetnici razvrstani u mikro i mala pravna lica godišnji finansijski izvještaj prezentuju kroz:

1) Bilans stanja – Izvještaj o finansijskom položaju na kraju perioda,

2) Bilans uspjeha – Izvještaj o ukupnom rezultatu za period.

(11) Preduzetnici razvrstani u kategoriju srednjih i velikih pravnih lica godišnji finansijski izvještaj prezentuju kroz:

1) Bilans stanja – Izvještaj o finansijskom položaju na kraju perioda,

2) Bilans uspjeha – Izvještaj o ukupnom rezultatu za period,

3) Bilans tokova gotovine – Izvještaj o tokovima gotovine,

4) Napomene uz finansijske izvještaje.

(12) Uz godišnji finansijski izvještaj korisnicima finansijskih izvještaja se prezentuje i poseban izvještaj sačinjen prema zahtjevu Republičkog zavoda za statistiku.

(13) Pravna lica čije je poslovanje uređeno posebnim propisima na osnovu kojih je organ, odnosno organizacija nadležna za obavljanje nadzora nad njihovim poslovanjem propisala obavezu sačinjavanja i prezentacije periodičnih finansijskih izvještaja, dužna su da te izvještaje sačinjavaju i u skladu s tim propisima.

(14) Finansijske izvještaje pravnog lica, odnosno preduzetnika potpisuje lice ovlašćeno za zastupanje upisano u odgovarajući registar, odnosno preduzetnik i kvalifikovano lice iz člana 17. ovog zakona.

(15) Lice ovlašćeno za zastupanje upisano u odgovarajući registar, organ upravljanja i nadzorni organ pravnog lica u skladu sa zakonom, odnosno preduzetnik, postupajući u okviru nadležnosti koje su im utvrđene zakonom i internim aktima pravnog lica, odnosno preduzetnika, kolektivno su odgovorni za istinitu i fer prezentaciju:

1) godišnjeg finansijskog izvještaja i godišnjeg izvještaja o poslovanju,

2) konsolidovanog godišnjeg finansijskog izvještaja i konsolidovanog godišnjeg izvještaja o poslovanju.

Član 29.

(1) Konsolidovani finansijski izvještaji su finansijski izvještaji grupe u kojima su imovina, obaveze, vlastiti kapital, prihodi, rashodi i tokovi gotovine matičnog pravnog lica i njegovih zavisnih pravnih lica prezentovani kao da su jedna ekonomska cjelina.

(2) Grupu čine matično pravno lice i njegova zavisna pravna lica nad kojima matično pravno lice ostvaruje kontrolu, u skladu sa MRS, odnosno MSFI.

(3) Matična pravna lica imaju obavezu da sačinjavaju, prezentuju, objavljuju i dostavljaju konsolidovane finansijske izvještaje u skladu sa odgovarajućim MRS, odnosno MSFI i odredbama ovog zakona.

(4) Ako se struktura društava unutar grupe koja je obuhvaćena konsolidacijom značajno promijeni tokom poslovne godine, konsolidovani finansijski izvještaj dodatno sadrži informacije koje omogućavaju poređenje uzastopnih konsolidovanih finansijskih izvještaja grupe i one se objelodanjuju u Napomenama uz konsolidovane finansijske izvještaje.

(5) Obaveza iz stava 4. ovog člana se ispunjava sačinjavanjem uporednog usklađenog Bilansa stanja i uporednog usklađenog Bilansa uspjeha, radi adekvatnog poređenja podataka u sačinjenom konsolidovanom Bilansu stanja i konsolidovanom Bilansu uspjeha, kao da se struktura grupe nije značajno promijenila.

(6) Obaveza sačinjavanja i prezentovanja konsolidovanog finansijskog izvještaja nastaje u godini u kojoj matično pravno lice ostvari kontrolu nad zavisnim pravnim licem ili više zavisnih pravnih lica, a prestaje dostavljanjem konsolidovanog finansijskog izvještaja za godinu u kojoj je matičnom pravnom licu prestala kontrola nad svim zavisnim pravnim licima.

Član 30.

Matično pravno lice nije dužno da sačinjava, prezentuje, objavljuje i dostavlja konsolidovani finansijski izvještaj, ako je grupa pravnih lica kojoj pripada to matično pravno lice razvrstana u skladu sa ovim zakonom u malu grupu pravnih lica, izuzev ako je matično pravno lice ili neko od zavisnih pravnih lica u okviru te grupe subjekt od javnog interesa. Matično pravno lice, uključujući i subjekt od javnog interesa, koje je istovremeno zavisno u višoj ekonomskoj cjelini (izuzeto pravno lice), izuzev ako je to matično pravno lice emitent čijim se hartijama od vrijednosti trguje ili se vrši priprema za njihovo emitovanje na organizovanom tržištu hartija od vrijednosti, nije dužno da sačinjava, prezentuje, objavljuje i dostavlja konsolidovani finansijski izvještaj ako su ispunjeni sljedeći uslovi: matično pravno lice (izuzeto pravno lice) je u 100% vlasništvu drugog matičnog pravnog lica, pri čemu se ne uzima u obzir vlasništvo koje posjeduju članovi njegovih upravljačkih tijela u skladu sa zakonskom obavezom ili obavezom u osnivačkom aktu ili statutu pravnog lica, ili matično pravno lice (izuzeto pravno lice) je 90% ili više u vlasništvu drugog matičnog pravnog lica, pri čemu su ostali akcionari ili članovi pravnog lica obavezni u pisanoj formi odobriti izuzeće od sastavljanja konsolidovanog finansijskog izvještaja. Izuzeci iz stava 2. ovog člana primjenjuju se kada su ispunjeni sljedeći uslovi: finansijski izvještaj izuzetog matičnog pravnog lica i finansijski izvještaji svih njegovih zavisnih pravnih lica koja bi ono inače uključilo u svoj konsolidovani finansijski izvještaj konsoliduju se u finansijskom izvještaju veće grupe pravnih lica na čije se matično pravno lice primjenjuje ovaj zakon, konsolidovani finansijski izvještaj iz tačke 1) ovog stava sastavlja matično pravno lice veće grupe pravnih lica, u skladu sa propisima iz oblasti računovodstva koji su navedeni u članu 3. ovog zakona, izuzeto pravno lice, odnosno krajnje matično pravno lice, ako je riječ o situaciji iz tačke 1) ovog stava, objavljuje konsolidovani finansijski izvještaj iz tačke 2) ovog stava i revizorski izvještaj na jeziku koji je u službenoj upotrebi u Republici u rokovima i na način propisan ovim zakonom. Izuzeto pravno lice u Napomenama uz svoje finansijske izvještaje objavljuje sljedeće informacije: poslovno ime i sjedište matičnog pravnog lica koje sastavlja konsolidovani finansijski izvještaj iz stava 3. tačka 3) ovog člana, izuzeće od obaveze sastavljanja konsolidovanog finansijskog izvještaja sa obrazloženjem razloga za to izuzeće. Pravno lice, uključujući i subjekt od javnog interesa, nije potrebno uključiti u konsolidovane finansijske izvještaje ako je ispunjen najmanje jedan od sljedećih uslova: informacije potrebne za sastavljanje konsolidovanog finansijskog izvještaja u skladu s ovom zakonom nisu dostupne, akcije ili udjeli tog pravnog lica drže se isključivo s ciljem njihove naknadne preprodaje (matično pravno lice može da dokaže da aktivno radi na prodaji tih akcija, odnosno udjela), ili postoje razlozi koji dugoročno onemogućavaju matično pravno lice u ostvarenju svojih prava nad imovinom ili upravljanjem tim pravnim licem ili sprovođenje jedinstvenog upravljanja tim pravnim licem. Matično pravno lice, uključujući i subjekt od javnog interesa, nije dužno da sačinjava, prezentuje, objavljuje i dostavlja konsolidovani finansijski izvještaj, ako: ima zavisna pravna lica koja nisu materijalno značajna, bilo pojedinačno ili kao cjelina, se sva zavisna pravna lica mogu izuzeti od konsolidacije na osnovu stava 5. ovog člana. Pod materijalno značajnim zavisnim pravnim licem iz stava 6. tačka 1) ovog člana smatra se ono pravno lice kod kojeg bilansna aktiva iznosi 5% ili više bilansne aktive matičnog pravnog lica, ili ukupan prihod iznosi 5% ili više ukupnog prihoda matičnog pravnog lica. Uslovi iz stava 7. ovog člana se primjenjuju i na utvrđivanje materijalnog značaja više zavisnih pravnih lica u okviru grupe, koji se posmatraju kao cjelina.

Član 31.

(1) Ministar donosi pravilnike kojim se propisuju sadržina i forma finansijskih izvještaja, koji se sačinjavaju i prezentuju u skladu sa ovim zakonom.

(2) Preduzetnici koji, u skladu sa ovim zakonom, poslovne knjige vode po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi, finansijske izvještaje pripremaju na odgovarajućim obrascima finansijskih izvještaja propisanim za pravna lica.

Član 32.

Poslovne knjige, finansijski izvještaji, konsolidovani finansijski izvještaji, izvještaj o poslovanju, izvještaj o izvršenoj reviziji i druge finansijske informacije prezentovane od lica na koja se odnose odredbe ovog zakona sačinjavaju se na jeziku koji je u službenoj upotrebi u Republici. Iznosi u poslovnim knjigama, finansijskim izvještajima, konsolidovanim finansijskim izvještajima, izvještaju o poslovanju kao i drugim nefinansijskim izvještajima, te druge finansijske informacije iz stava 1. ovog člana izražavaju se u novčanoj jedinici koja je u službenoj upotrebi u Republici.

2. Izvještaj o poslovanju, izvještaj o korporativnom upravljanju i konsolidovani izvještaj o poslovanju

Član 33.

Pravno lice je obavezno da sačinjava godišnji izvještaj o poslovanju koji daje objektivan prikaz poslovanja pravnog lica i njegov položaj, uključujući i opis glavnih rizika i neizvjesnosti sa kojima se suočava. Izuzetno od stava 1. ovog člana, mikro i malo pravno lice nije dužno da sačinjava godišnji izvještaj o poslovanju, izuzev ako se radi o subjektu od javnog interesa, s tim da je malo pravno lice obavezno da informacije o otkupu sopstvenih akcija, odnosno udjela objelodani u Napomenama uz finansijski izvještaj. Godišnji izvještaj o poslovanju treba da daje sveobuhvatnu analizu razvoja i rezultata poslovanja pravnog lica, te njegovog položaja, u skladu sa obimom i složenošću poslovanja. Analiza razvoja i rezultata poslovanja pravnog lica, te njegovog položaja iz stava 3. ovog člana treba da uključi finansijske i, prema potrebi, ključne nefinansijske pokazatelje uspješnosti koji su bitni za određenu djelatnost, uključujući informacije koje se odnose na pitanja životne sredine i kadrovska pitanja. U okviru analize iz stava 3. ovog člana, godišnji izvještaj o poslovanju uključuje upućivanje na iznose iskazane u godišnjem finansijskom izvještaju i dodatna objašnjenja tih iznosa. Godišnji izvještaj o poslovanju obavezno sadrži i: sve značajne događaje nastale u periodu od završetka poslovne godine do datuma predaje finansijskog izvještaja, procjenu očekivanog budućeg razvoja pravnog lica, najvažnije aktivnosti u vezi sa istraživanjem i razvojem, informacije o otkupu vlastitih akcija i udjela, informacije o poslovnim segmentima pravnog lica, korišćene finansijske instrumente, ako je to značajno za procjenu finansijskog položaja i uspješnosti poslovanja pravnog lica, ciljeve i politike pravnog lica u vezi sa upravljanjem finansijskim rizicima, zajedno sa politikama zaštite od rizika za svaku planiranu transakciju za koju je neophodna zaštita, izloženost pravnog lica cjenovnom, kreditnom, tržišnom i valutnom riziku, riziku likvidnosti i drugim rizicima prisutnim u poslovanju pravnog lica.

Član 34.

Pravna lica čijim se hartijama od vrijednosti trguje ili se vrši priprema za njihovo emitovanje na organizovanom tržištu hartija od vrijednosti dužna su da sačine izvještaj o korporativnom upravljanju. Izvještaj o korporativnom upravljanju iz stava 1. ovog člana sastavni je dio godišnjeg izvještaja o poslovanju kao poseban dio i sadrži najmanje sljedeće informacije: upućivanje na: kodeks, odnosno standarde korporativnog upravljanja kojima pravno lice podliježe, kodeks, odnosno standarde o korporativnom upravljanju koje je pravno lice dobrovoljno odlučilo da primjenjuje, sve relevantne informacije o praksi korporativnog upravljanja koje nisu zahtijevane relevantnim propisima, ako pravno lice u skladu s propisima djelimično odstupa od obaveznog ili dobrovoljno prihvaćenog kodeksa, odnosno standarda korporativnog upravljanja, dužan je navesti dijelove kodeksa, odnosno standarda korporativnog upravljanja od kojih odstupa te objasniti razloge za odstupanje, a ako pravno lice u potpunosti odstupa od obaveznog ili dobrovoljno prihvaćenog kodeksa, odnosno standarda korporativnog upravljanja, dužan je obrazložiti razloge zbog kojih tako postupa, opis osnovnih elemenata sistema internih kontrola i opis načina upravljanja rizicima pravnog lica u vezi sa postupkom finansijskog izvještavanja, informacije o ponudama za preuzimanje, bilo da je privredno društvo predmet preuzimanja, bilo da je obveznik objavljivanja ponude za preuzimanje, i to o: direktnom ili indirektnom učestvovanju u kapitalu privrednih društava (uključujući indirektno učešće u tom kapitalu putem piramidalnih struktura i uzajamnih učešća), imaocima bilo kojih hartija od vrijednosti koje je društvo emitovalo sa posebnim kontrolnim pravima i opisom tih prava, svim ograničenjima glasačkih prava, kao što su ograničenja glasačkih prava imaoca određenog procenta ili broja glasova, rokovi trajanja tih ograničenja i razlozi zbog kojih su prava koja proizlaze iz hartija od vrijednosti odvojena od držanja tih hartija, pravila koja su mjerodavna za imenovanje i opoziv članova uprave pravnog lica i izmjenu statuta ili osnivačkog akta, ovlašćenja članova uprave pravnog lica, a posebno ovlašćenja u oblasti izdavanja ili otkupa hartija od vrijednosti, sastav i rad organa upravljanja i njihovih odbora, opis politike raznolikosti koja se primjenjuje u vezi sa organima upravljanja pravnog lica s obzirom na aspekte (kao što su npr. životna dob, pol ili obrazovanje i stručna sprema), kao i na vođenje ciljeva politike raznolikosti, načina na koji se ona sprovodi i rezultate u izvještajnom periodu, a ako se takva politika ne sprovodi, izvještaj obavezno sadrži obrazloženje nesprovođenja. Kod upućivanja na kodeks, odnosno standarde o korporativnom upravljanju iz stava 2. tačka 1) podt. 1. i 2. ovog člana, pravno lice navodi mjesto gdje su oni javno dostupni. Kod upućivanja na informacije iz stava 2. tačka 1) podtačka 3. ovog člana, pravno lice je dužno da obezbijedi da kodeks, odnosno standardi korporativnog upravljanja budu javno dostupni. Izvještaj o korporativnom upravljanju mikro, malih i srednjih pravnih lica nije obavezno da sadrži podatke iz stava 2. tačka 8) ovoga člana.

Član 35.

Obavezu sačinjavanja konsolidovanog godišnjeg izvještaja o poslovanju ima matično pravno lice koje u skladu sa ovim zakonom ima obavezu da sačini konsolidovani godišnji finansijski izvještaj. Konsolidovani godišnji izvještaj o poslovanju sadrži informacije propisane u članu 33. ovog zakona, kao i u članu 34. ovog zakona, ako se na izvještavanje može primijeniti, uzimajući u obzir neophodna usklađivanja koja su potrebna da bi se olakšala ocjena finansijskog stanja pravnih lica koja su uključena u konsolidaciju kao cjelina: pri izvještavanju o detaljima stečenih sopstvenih akcija u konsolidovanom godišnjem izvještaju o poslovanju navodi se broj i nominalna vrijednost ili, ako ne postoji nominalna vrijednost, knjigovodstvena vrijednost svih akcija matičnog pravnog lica koje posjeduju to matično pravno lice, zavisna pravna lica tog matičnog pravnog lica ili lica koja djeluju u svoje ime, a za račun tih pravnih lica, u izvještaju o korporativnom upravljanju pri izvještavanju o sistemima interne kontrole i upravljanju rizikom navode se osnovna obilježja sistema interne kontrole i upravljanja rizikom za pravna lica koja su uključena kao cjelina u konsolidovane finansijske izvještaje. Izuzeća koja se odnose na obavezu sačinjavanja, prezentaciju, objavljivanje i dostavljanje konsolidovanih finansijskih izvještaja iz člana 30. ovog zakona primjenjuju se i na konsolidovani godišnji izvještaj o poslovanju. Konsolidovani godišnji izvještaj o poslovanju iz stava 1. ovog člana obavezno se dostavlja u Registar finansijskih izvještaja, koji se vodi kod Agencije, najkasnije do kraja jula tekuće godine za prethodnu godinu.

3. Izvještaj o plaćanjima javnom sektoru i konsolidovani izvještaj o plaćanjima javnom sektoru

Član 36.

Velika pravna lica i subjekti od javnog interesa koji posluju u ekstraktivnoj industriji ili sječi primarnih šuma obavezni su da sačine i objave izvještaj o plaćanjima javnom sektoru na godišnjoj osnovi. Pod javnim sektorom Republike, u smislu ovog zakona, smatraju se sljedeće organizacije javnog sektora: korisnici sredstava budžeta Republike, korisnici sredstava budžeta jedinica lokalne samouprave, vanbudžetski fondovi, agencije i druge institucije, javna preduzeća, ustanove i organizacije u kojima je Republika većinski vlasnik. Izvještaj o plaćanjima javnom sektoru iz stava 1. ovog člana sastavni je dio izvještaja o poslovanju. Pod pravnim licem koje djeluje u ekstraktivnoj industriji, u smislu ovog zakona, smatra se pravno lice čija djelatnost uključuje istraživanje, traženje, otkrivanje, razvoj i vađenje uglja, sirove nafte i prirodnog gasa, metalnih ruda, ruda obojenih metala, ostalo rudarstvo i vađenje kamena, pijeska, gline, šljunka i drugo. Pod pravnim licem koje obavlja djelatnost sječe primarnih šuma, u smislu ovog zakona, smatra se pravno lice koje obavlja djelatnost sječenja drva u šumi (ne uključuje sječenje drva u višegodišnjim zasadima). Projekat, u smislu ovog zakona, predstavlja operativne aktivnosti koje su uređene jednim ugovorom, licencom, zakupom, koncesijom ili sličnim sporazumom i čini osnovu za plaćanje obaveza prema javnom sektoru, a ako je više takvih ugovora značajno međusobno povezano, oni se smatraju jednim projektom. Plaćanje, u smislu ovog zakona, jeste iznos koji je plaćen, bilo u novcu, robi, uslugama ili pravima za aktivnosti pravnih lica iz st. 4. i 5. ovog člana, a mogu biti u obliku: prava na proizvodnju, poreza na dobit pravnih lica, isključujući poreze na potrošnju kao što je porez na dodatnu vrednost, porez na dohodak ili akcize, dividendi, naknada za licence, naknade za zakup, koncesije i ostala plaćanja javnom sektoru u skladu sa propisima koji uređuju ovu oblast. Plaćanja koja iznose manje od 100.000 evra izražena u protivvrijednosti valute koja je u upotrebi u Republici, bilo da su izvršena kao jednokratno plaćanje ili kao više povezanih plaćanja, nije obavezno prikazati u izvještaju iz stava 1. ovog člana. U izvještaju iz stava 1. ovog člana za svaku poslovnu godinu objelodanjuju se sljedeće informacije: ukupan iznos plaćanja izvršenog prema cjelokupnom javnom sektoru, ukupan iznos prema vrsti plaćanja, propisanih u stavu 7. ovog člana izvršenog prema cjelokupnom javnom sektoru, u slučaju kada se ta plaćanja odnose na određeni projekat, za svaki projekat navode se ukupna plaćanja po vrstama propisanih u stavu 7. ovog člana, kao i ukupan iznos tih plaćanja. Plaćanje obaveza koje su utvrđene na nivou pravnog lica mogu se objelodaniti na nivou pravnog lica, a ne na nivou projekta. Ako su javnom sektoru izvršena plaćanja u naturi, o njima se izvještava po vrijednosti i, prema potrebi, po obimu, uz dodatne napomene o načinu za određivanje njihove vrijednosti. Objavljivanje izvještaja o plaćanjima javnom sektoru iz ovog člana obavezno odražava suštinu, a ne oblik predmetnog plaćanja ili djelatnosti. Pravnim licima iz stava 1. ovog člana je zabranjeno da plaćanja i djelatnosti dijele ili spajaju radi izbjegavanja primjene odredaba ovog zakona. Izuzetno od stava 1. ovog člana, matično ili zavisno pravno lice nije dužno da sačinjava izvještaj o plaćanjima javnom sektoru ako su ispunjeni sljedeći uslovi: matično pravno lice je obveznik primjene ovog zakona, plaćanja javnom sektoru koje je izvršilo pravno lice uključena su u konsolidovani izvještaj o plaćanjima javnom sektoru koje je izradilo to matično pravno lice u skladu sa ovim zakonom.

Član 37.

Velika pravna lica i subjekti od javnog interesa koji su matična pravna lica i koji posluju u ekstraktivnoj industriji ili sječi primarnih šuma, a koji su obavezni da sačine konsolidovani godišnji finansijski izvještaj, dužni su da sačine konsolidovani izvještaj o plaćanju javnom sektoru na način propisan u članu 36. ovog zakona. Konsolidovani izvještaj o plaćanjima javnom sektoru iz stava 1. ovog člana sastavni je dio konsolidovanog godišnjeg izvještaja o poslovanju. Matično pravno lice posluje u ekstraktivnoj industriji ili sječi primarnih šuma, u smislu ovog zakona, ako ono samo ili neko od njegovih zavisnih pravnih lica posluje u ekstraktivnoj industriji ili sječi primarnih šuma. Konsolidovani izvještaj o plaćanjima javnom sektoru uključuje samo plaćanja koja su posljedica ekstraktivnih djelatnosti, odnosno djelatnosti koje se odnose na sječu primarnih šuma. Obaveza sastavljanja konsolidovanog izvještaja iz stava 1. ovog člana ne primjenjuje se na: matično pravno lice male grupe, izuzev ako je neko od povezanih pravnih lica subjekt od javnog interesa, matično pravno lice srednje grupe, izuzev ako je neko od povezanih pravnih lica subjekt od javnog interesa, matično pravno lice na koje se primjenjuje ovaj zakon, a koje je istovremeno i zavisno pravno lice u višoj ekonomskoj cjelini, u slučaju kada se na njegovo matično pravno lice takođe primjenjuje ovaj zakon. Informacije o plaćanjima javnom sektoru zavisnog pravnog lica, uključujući i subjekt od javnog interesa, nije potrebno uključiti u konsolidovani izvještaj o plaćanjima javnom sektoru u slučaju kada je ispunjen najmanje jedan od sljedećih uslova: postoje razlozi koji dugoročno onemogućavaju matično pravno lice u ostvarenju svojih prava nad imovinom ili upravljanjem tim pravnim licem, informacije potrebne za pripremu konsolidovanog izvještaja o plaćanjima javnom sektoru u skladu s ovim zakonom nisu dostupne, akcije, odnosno udjeli tog zavisnog pravnog lica drže se isključivo s ciljem njihove naknadne prodaje (matično pravno lice može da dokaže da aktivno radi na prodaji tih akcija, odnosno udjela). Izuzetak propisan stavom 6. ovog člana matično pravno lice može da primjenjuje samo ako taj izuzetak koristi prilikom sačinjavanja konsolidovanog godišnjeg finansijskog izvještaja.

4. Izvještaj o održivosti i konsolidovani izvještaj o održivosti

Član 38.

Velika pravna lica koja su subjekti od javnog interesa dužna su sačiniti i prezentovati izvještaj o održivosti. Izvještaj o održivosti iz stava 1. ovog člana sastavni je dio izvještaja o poslovanju i obavezno je jasno istaknut kao poseban odjeljak. Izvještaj o održivosti predstavlja strukturirani prikaz informacija o održivosti pravnog lica potrebnih za razumijevanje učinka pravnog lica na pitanja održivosti, te informacija potrebnih za razumijevanje o uticaju faktora održivosti na razvoj, poslovne rezultate i položaj pravnog lica. U izvještaju o održivosti prikazuju se i prezentuju informacije o održivosti koje utiču na razvoj, poslovne rezultate i položaj pravnog lica, a koje sadrže: kratak opis poslovnog modela i strategije pravnog lica, opis ciljeva s rokovima koji su povezani sa pitanjima održivosti koje je pravno lice utvrdilo prema faktorima održivosti, opis uloge administrativnih, upravljačkih i nadzornih tijela s obzirom na faktore održivosti, opis politika pravnog lica povezanih s faktorima održivosti, informacije o postojanju programa podsticaja koji se nude članovima administrativnih, upravljačkih i nadzornih tijela, opis koji se odnosi na informacije o postupku dubinske analize koje je pravno lice sprovelo, analizi stvarnih ili potencijalnih štetnih učinaka koji utiču na poslovanje pravnog lica i njegov lanac vrijednosti, mjerama koje je pravno lice preduzelo radi sprečavanja, ublažavanja, otklanjanja ili okončavanja stvarnih ili potencijalnih štetnih učinaka, te rezultata takvih mjera, opis glavnih rizika za pravno lice koji su povezani sa faktorima održivosti i način upravljanja rizicima, kao i ostale informacije koje pravno lice smatra značajnim. Informacije o održivosti koje se odnose na faktore održivosti uključuju: faktore životne sredine, socijalne faktore i faktore u području ljudskih resursa, upravljačke faktore, ostale informacije koje pravno lice smatra važnim za prezentovanje u izvještaju o održivosti. Ministar donosi pravilnik kojim se uređuje način izvještavanja pravnih lica o faktorima održivosti, odnosno faktorima životne sredine, socijalnim faktorima, faktorima u području ljudskih resursa, upravljačkim faktorima, kao i o pitanjima koja se odnose na poštovanje ljudskih prava, borbu protiv korupcije i podmićivanja, s ciljem prikazivanja nefinansijskih informacija koje su od značaja za unapređenje poslovanja, te uspostavljanje održivosti pravnog lica i društvenog sistema.

Član 39.

Velike grupe pravnih lica koje se sastoje od matičnog pravnog lica i zavisnih pravnih lica, pri čemu je matično pravno lice ili neko od zavisnih pravnih lica subjekt od javnog interesa, dužne su sačiniti i prezentovati konsolidovani izvještaj o održivosti. Konsolidovani izvještaj o održivosti je proces kreiranja i objavljivanja zbirnih informacija o održivosti od strane matičnog pravnog lica o uticaju koji matično i zavisno pravno lice imaju na životnu sredinu, društveno okruženje i način upravljanja, s ciljem unapređenja poslovanja i uspostavljanja održivosti matičnog i zavisnog pravnog lica i društvenog sistema. U konsolidovanom izvještaju o održivosti matično pravno lice prikazuje zbirne informacije o održivosti, u skladu sa članom 38. ovog zakona, svih zavisnih pravnih lica, pri čemu su zavisna pravna lica dužna sačinjavati izvještaje o održivosti.

GLAVA IV

ČUVANJE KNJIGOVODSTVENIH ISPRAVA, POSLOVNIH KNJIGA, FINANSIJSKIH I NEFINANSIJSKIH IZVJEŠTAJA

Član 40.

Knjigovodstvene isprave čuvaju se u izvornom materijalnom i elektronskom obliku, u obliku elektronskog zapisa ili na mikrofilmu. Platne liste i analitičke evidencije o platama, isprave kojima se dokazuju vlasništvo i vlasnički odnosi na nepokretnostima i hartijama od vrijednosti čuvaju se trajno. Knjigovodstvene isprave na osnovu kojih su podaci uneseni u poslovne knjige čuvaju se najmanje pet godina ili duže, ako su posebnim propisima određeni duži rokovi za čuvanje pojedinih vrsta isprava. Knjigovodstvene isprave čuvaju se u poslovnim prostorijama pravnog lica ili preduzetnika, odnosno organizacionog dijela pravnog lica ili lica kome je povjereno vođenje poslovnih knjiga. Rok za čuvanje knjigovodstvenih isprava počinje teći po isteku posljednjeg dana obračunskog perioda na koji se odnose poslovne knjige u koje su uneseni podaci iz tih isprava.

Član 41.

Poslovne knjige i finansijski izvještaji čuvaju se u originalu ili korišćenjem drugih adekvatnih sredstava arhiviranja. Poslovne knjige i finansijski izvještaji vode se, pripremaju i čuvaju u poslovnim prostorijama pravnog lica, organizacionog dijela pravnog lica, preduzetnika ili lica kome je povjereno vođenje poslovnih knjiga u Republici. Ako se poslovne knjige vode u elektronskom obliku, pravno lice, odnosno organizacioni dio pravnog lica ili preduzetnik dužni su da ovlašćenim organima obezbijede pristup centralnoj bazi podataka radi nesmetane kontrole poslovnih knjiga. Dnevnik, glavna knjiga i pomoćne knjige čuvaju se najmanje deset godina. Finansijski izvještaji i izvještaji o izvršenoj reviziji čuvaju se trajno u originalnom obliku. Godišnji izvještaj o poslovanju čuva se u originalnom obliku najmanje deset godina. Rokovi u kojima se čuvaju poslovne knjige i godišnji izvještaj o poslovanju počinju da teku nakon isteka posljednjeg dana poslovne godine na koju se odnose.

GLAVA V

DOSTAVLJANJE FINANSIJSKIH IZVJEŠTAJA I DOKUMENTACIJE UZ FINANSIJSKE IZVJEŠTAJE

Član 42.

Finansijski izvještaji iz čl. 28. i 29. ovog zakona obavezno se predaju u Registar finansijskih izvještaja. Godišnji finansijski izvještaji se u Registar finansijskih izvještaja predaju najkasnije do posljednjeg dana februara tekuće godine za prethodnu godinu. Pravna lica koja imaju poslovnu godinu različitu od kalendarske godine dužna su da, za statističke i druge potrebe, u Registar finansijskih izvještaja predaju Bilans stanja, Bilans uspjeha i poseban izvještaj sačinjen prema zahtjevu Republičkog zavoda za statistiku, a za poslovnu godinu koja je jednaka kalendarskoj, u roku iz stava 2. ovog člana. Pravna lica koja imaju poslovnu godinu različitu od kalendarske godine, finansijski izvještaj dostavljaju u Registar finansijskih izvještaja u roku od dva mjeseca od posljednjeg dana izvještajnog perioda. Pravna lica iz člana 28. stav 7. ovog zakona dužna su da finansijske izvještaje dostave u Registar finansijskih izvještaja u roku od dva mjeseca od posljednjeg dana izvještajnog perioda. Budžetski korisnici i fondovi koji imaju obavezu da sačinjavaju finansijske izvještaje u skladu sa MRS JS (Bilans stanja, Bilans uspjeha, Izvještaj o promjenama neto imovine, Bilans novčanih tokova i Napomene, kao i Periodični izvještaj o izvršenju Budžeta, Periodični izvještaj o izvršenju po računovodstvenim fondovima i Funkcionalna klasifikacija rashoda i neto izdataka za nefinansijsku imovinu), dužni su da te izvještaje dostave u Registar finansijskih izvještaja u roku iz stava 2. ovog člana. Pravna lica koja u skladu sa ovim zakonom imaju obavezu da sačinjavaju i prezentuju konsolidovane finansijske izvještaje, uključujući i obveznike iz stava 6. ovog člana koji sačinjavaju konsolidovane finansijske izvještaje, dužna su da te izvještaje predaju u Registar finansijskih izvještaja najkasnije do kraja aprila tekuće godine za prethodnu godinu.

Član 43.

Pravna lica, odnosno preduzetnici dužni su da u Registar finansijskih izvještaja dostave sljedeću dokumentaciju: odluku ili drugi odgovarajući akt nadležnog organa o usvajanju finansijskog, odnosno konsolidovanog finansijskog izvještaja, godišnji izvještaj o poslovanju, koji za obveznike iz čl. 34, 36. i 38. ovog zakona obavezno obuhvata i izvještaj o korporativnom upravljanju, izvještaj o plaćanjima javnom sektoru i izvještaj o održivosti, konsolidovani godišnji izvještaj o poslovanju, za obveznike propisane ovim zakonom, koji treba da obuhvati i konsolidovani izvještaj o plaćanjima javnom sektoru i konsolidovani izvještaj o održivosti, ako se radi o obveznicima iz čl. 37. i 39. ovog zakona, revizorski izvještaj, ako je propisana obaveza revizije finansijskih, odnosno konsolidovanih finansijskih izvještaja obveznika. Dokumentaciju iz stava 1. ovog člana pravna lica, odnosno preduzetnici su dužni da dostave u Registar finansijskih izvještaja najkasnije do: kraja juna tekuće godine za prethodnu godinu ako se dokumentacija odnosi na finansijske izvještaje, kraja jula tekuće godine za prethodnu godinu ako se dokumentacija odnosi na konsolidovane finansijske izvještaje.

Član 44.

Agencija je obavezna da podatke iz preuzetih finansijskih izvještaja iz čl. 28. i 29. ovog zakona obradi na način koji je odgovarajući za ocjenu imovinskog, prinosnog i finansijskog položaja pravnih lica i preduzetnika koji vode dvojno knjigovodstvo. Podaci iz preuzetih finansijskih izvještaja, u skladu sa pravilnikom iz ovog člana, dostupni su javnosti bez naknade, na zvaničnoj internet stranici Agencije. Agencija je dužna da obezbijedi obradu podataka iz preuzetih izvještaja iz člana 42. ovog zakona i učini ih dostupnim svakom podnosiocu zahtjeva. Način prijema, kontrola, obrada i rokovi obrade izvještaja, čuvanje i zaštita, korišćenje podataka iz preuzetih izvještaja, kao i druga pitanja od značaja za uspostavljanje i funkcionisanje Registra finansijskih izvještaja definišu se propisom kojim se uređuje funkcionisanje Registra finansijskih izvještaja, njegov sadržaj i način vođenja. Ministar donosi pravilnik kojim se propisuju obim i način objavljivanja podataka iz finansijskih izvještaja koji se dostavljaju u Registar finansijskih izvještaja i koji su dostupni javnosti bez naknade na zvaničnoj internet stranici Agencije. Agencija je obavezna da Poreskoj upravi u roku definisanom u zakonu kojim se uređuje Registar finansijskih izvještaja dostavi podatke o licima koja nisu postupila u skladu sa članom 8. stav 10, članom 9. stav 6, članom 28. stav 7. i članom 42. ovog zakona.

Član 45.

Agencija je dužna da Ministarstvu i Poreskoj upravi obezbijedi stalni uvid u predate finansijske izvještaje iz člana 42. ovog zakona, kao i u dokumentaciju iz člana 43. ovog zakona, a najkasnije u roku od 60 dana od isteka rokova za njihovu predaju u Registar finansijskih izvještaja. Agencija je dužna da u rokovima iz stava 1. ovog člana, na osnovu obrađenih podataka iz finansijskih izvještaja, na svojoj internet stranici obezbijedi mogućnost kreiranja zbirnih i pojedinačnih analiza i izvještaja o imovinskom, prinosnom i finansijskom položaju pravnih lica i preduzetnika. Podaci iz stava 2. ovog člana obezbjeđuju se, bez naknade, za potrebe republičkih organa uprave i organa jedinice lokalne samouprave.

GLAVA VI

REVIZIJA FINANSIJSKIH IZVJEŠTAJA

1. Obveznici revizije finansijskih izvještaja i privredna društva za reviziju

Član 46.

Revizija finansijskih izvještaja obavlja se u skladu sa ovim zakonom, podzakonskim aktima donesenim u skladu sa ovim zakonom, Međunarodnim standardima revizije, Međunarodnim standardima kontrole kvaliteta i Međunarodnim etičkim kodeksom za profesionalne računovođe. Obaveznoj zakonskoj reviziji podliježu finansijski izvještaji subjekata od javnog interesa propisani ovim zakonom i finansijski izvještaji pravnih lica razvrstanih u kategoriju velikih i srednjih pravnih lica. Obaveznoj zakonskoj reviziji podliježu konsolidovani finansijski izvještaji koje sačinjavaju i prezentuju matična pravna lica u skladu sa ovim zakonom. Ako nisu obuhvaćeni stavom 2. ovog člana, obaveznoj zakonskoj reviziji podliježu i finansijski izvještaji drugih pravnih lica, ako je to propisano posebnim propisima kojim se uređuje njihovo poslovanje. Izuzev subjekata iz st. 2, 3. i 4. ovog člana, ostala pravna lica mogu da odluče da izvrše reviziju svojih finansijskih izvještaja u skladu sa ovim zakonom.

Član 47.

Reviziju finansijskih izvještaja vrše privredna društva za reviziju koja posjeduju dozvolu za rad izdatu od Ministarstva. Privredna društva za reviziju registruju se u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuju osnivanje, poslovanje i prestanak poslovanja privrednih društava. Privredna društva za reviziju kao osnovnu (pretežnu) djelatnost obavezno imaju registrovanu djelatnost za pružanje usluga revizije (šifra djelatnosti koja obuhvata usluge revizije), te da ispunjavaju i druge uslove propisane ovim zakonom. Dozvola za rad privrednim društvima za reviziju koja su licencirana u skladu sa odredbama odgovarajućih zakona o računovodstvu i reviziji u Federaciji BiH i Brčko Distriktu BiH, izdaje se u skladu sa uslovima uzajamnog priznavanja kvalifikacija na cijelom području BiH.

Član 48.

Većinsko pravo glasa i većinsko učešće u kapitalu u privrednom društvu za reviziju mogu imati isključivo ovlašćeni revizori ili drugo privredno društvo za reviziju u svojstvu osnivača. Privredno društvo za reviziju može osnovati i privredno društvo čije je sjedište izvan Republike, a koje obavlja djelatnost revizije, u skladu sa ovim zakonom. Ovlašćeni revizor koji je osnivač privrednog društva za reviziju, kao i lice ovlašćeno za zastupanje, ne mogu biti lica koja su osuđena za krivična djela protiv privrede i platnog prometa, protiv službene dužnosti i protiv pravnog saobraćaja, kao i za svako drugo krivično djelo koje ih čini nepodobnim za obavljanje poslova revizije. Osnivač privrednog društva za reviziju ne može biti pravno lice ako je u krivičnom postupku osuđeno pravosnažnom presudom za krivična djela organizovanog kriminala, korupciju, prevaru ili pranje novca, u skladu sa propisima zemlje u kojoj je registrovan i nad kojim je otvoren stečaj ili likvidacija, odnosno u postupku je obustavljanja poslovne djelatnosti u skladu sa propisima zemlje u kojoj je registrovan. Pravno lice koje nema dozvolu za obavljanje poslova revizije, u skladu sa ovim zakonom, ne može u okviru svog poslovnog imena da sadrži riječi „revizija“, „društvo za reviziju“, izvedenice ili prevode ovih riječi na strane jezike.

Član 49.

Reviziju obavljaju licencirani ovlašćeni revizori koji su u radnom odnosu u privrednom društvu za reviziju. Reviziju i kontrolu kvaliteta revizije mogu obavljati i licencirani ovlašćeni revizori koji su angažovani od privrednog društva za reviziju, na osnovu ugovora o angažovanju. Ugovor iz stava 2. ovog člana, pored elemenata koji su utvrđeni propisom kojim se uređuju obligacioni odnosi, obavezno sadrži i: predmet angažovanja, vremenski raspored obavljanja posla za koji se angažuje, utvrđenu naknadu za posao za koji se angažuje, planirani broj sati koji će biti utrošen za posao za koji se angažuje. Privredno društvo za reviziju može da obavlja reviziju kod pravnih lica koja podliježu obaveznoj zakonskoj reviziji ako u radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom ima najmanje jednog licenciranog ovlašćenog revizora. Izuzetno od stava 4. ovog člana, privredno društvo za reviziju obavezno je da u radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom ima: najmanje dva licencirana ovlašćena revizora, ako obavlja reviziju više od deset subjekata od javnog interesa čiji su poslovni prihodi po svakom pravnom licu veći od 20.000.000 KM, najmanje tri licencirana ovlašćena revizora, ako obavlja reviziju više od 20 subjekata od javnog interesa čiji su poslovni prihodi po svakom pravnom licu veći od 50.000.000 KM.

(6) Razvrstavanje pravnih lica i visina poslovnog prihoda iz stava 5. ovog člana utvrđuju se prema podacima iz posljednjeg finansijskog izvještaja u odnosu na datum ugovaranja usluga revizije.

Član 50.

Ministarstvo ovlašćenim revizorima izdaje, obnavlja i oduzima licence za obavljanje poslova revizije finansijskih izvještaja. Licenca se izdaje licu koje ispunjava sljedeće uslove: ima stečeno zvanje ovlašćenog revizora,

2) ima najmanje tri godine radnog iskustva na poslovima revizije finansijskih izvještaja ili najmanje deset godina radnog iskustva u računovodstvu, od čega je najmanje tri godine radnog iskustva sa licencom sertifikovanog računovođe,

3) nije mu izrečena mjera zabrane izdavanja nove licence u skladu sa ovim zakonom,

4) nije pravosnažno osuđivano za krivična djela protiv privrede i platnog prometa, protiv službene dužnosti i protiv pravnog saobraćaja, kao i za svako drugo krivično djelo koje ga čini nepodobnim za obavljanje poslova licenciranog ovlašćenog revizora. Pod radnim iskustvom, u smislu ovog člana, smatra se radni odnos na puno radno vrijeme ili radni odnos na nepuno radno vrijeme, tako da radni odnos u zbiru odgovara punom radnom vremenu na poslovima iz stava 2. tačka 2) ovog člana. Ispunjenost uslova iz stava 2. tačka 2) ovog člana podrazumijeva i radno iskustvo koje obuhvata kombinaciju obavljanja navedenih poslova, na način da ekvivalentan broj godina radnog iskustva odgovara broju godina radnog iskustva koji je potreban za ispunjavanje navedenog uslova. Ovlašćeni revizor podnosi Ministarstvu zahtjev za izdavanje licence najkasnije u roku od tri godine od dana izdavanja sertifikata za zvanje ovlašćenog revizora, a ako se zahtjev podnese nakon isteka navedenog roka, dužan je dostaviti i dokaz o ispunjenosti uslova kontinuirane profesionalne edukacije. Uz zahtjev za izdavanje licence ovlašćeni revizor dostavlja i dokaz o uplati administrativne takse, u skladu sa propisima o administrativnim taksama. Licenca se izdaje na period od tri godine i prestaje da važi istekom tri godine od dana njenog izdavanja.

Član 51.

Licenca ovlašćenom revizoru može se obnoviti na zahtjev licenciranog ovlašćenog revizora, ako je obavio kontinuirane profesionalne edukacije i ispunio druge propisane uslove. Zahtjev za obnavljanje licence može se podnijeti najranije 30 dana prije isteka roka važenja licence. Prilikom podnošenja zahtjeva iz stava 2. ovog člana, ovlašćeni revizor je dužan da ispunjava uslove iz člana 50. stav 2. t. 2), 3) i 4) ovog zakona, te uslov koji se odnosi na kontinuirane profesionalne edukacije. Ako se zahtjev za obnavljanje licence podnese po isteku roka važenja licence, smatra se da je podnesen zahtjev za izdavanje nove licence. Ovlašćeni revizor je dužan da Ministarstvo obavijesti u slučaju nastupanja okolnosti u smislu da lice ne ispunjava uslov iz člana 50. stav 2. tačka 4) ovog zakona, odnosno ako bude pravosnažno osuđeno za krivično djelo protiv privrede i platnog prometa, protiv službene dužnosti i protiv pravnog saobraćaja, kao i za svako drugo krivično djelo koje ga čini nepodobnim za obavljanje poslova licenciranog ovlašćenog revizora, i to u roku od 30 dana od dana nastupanja okolnosti. Ministar donosi pravilnik kojim se propisuje postupak za izdavanje, obnavljanje i oduzimanje licenci licenciranim ovlašćenim revizorima.

Član 52.

Licenca ovlašćenom revizoru može se oduzeti ili staviti van snage u slučajevima, na način i po postupku koji je utvrđen ovim zakonom. Ministar donosi rješenje o oduzimanju licence u slučaju izricanja mjere nadzora oduzimanja licence licenciranom ovlašćenom revizoru u skladu sa ovim zakonom. Ministar donosi rješenje o prestanku važenja licence u sljedećim slučajevima:

1) smrti licenciranog ovlašćenog revizora,

2) na lični zahtjev licenciranog ovlašćenog revizora,

3) potpunog ili djelimičnog gubitka poslovne sposobnosti licenciranog ovlašćenog revizora. Rješenje o prestanku važenja licence licenciranom ovlašćenom revizoru ne može se donijeti na zahtjev licenciranog ovlašćenog revizora ako je započet ili planiran postupak nadzora nad tim licenciranim ovlašćenim revizorom, odnosno privrednim društvom za reviziju u kojem je on zaposlen ili angažovan do okončanja postupka nadzora. Rješenje iz stava 3. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

Član 53.

Ministarstvo uspostavlja i vodi Registar licenciranih ovlašćenih revizora. Podaci koji se vode u Registru iz stava 1. ovog člana dostavljaju se Ministarstvu uz zahtjev za izdavanje, odnosno obnavljanje licence. Registar licenciranih ovlašćenih revizora obavezno sadrži ime i prezime licenciranog ovlašćenog revizora, naziv profesionalnog udruženja koje je licenciranom ovlašćenom revizoru izdalo sertifikat za zvanje ovlašćenog revizora, broj i datum izdavanja licence, rok važenja licence, naziv, adresu, imejl-adresu i jedinstveni identifikacioni broj privrednog društva za reviziju u kojem je licencirani ovlašćeni revizor zaposlen, angažovan od privrednog društva za reviziju ili sa kojim je povezan kao partner ili povezan na neki drugi način, te druge podatke od značaja za pravilnu identifikaciju licenciranog ovlašćenog revizora. Licencirani ovlašćeni revizor briše se iz Registra licenciranih ovlašćenih revizora na osnovu rješenja o oduzimanju licence licenciranom ovlašćenom revizoru, odnosno rješenja o prestanku važenja licence. Licencirani ovlašćeni revizor briše se iz Registra licenciranih ovlašćenih revizora po službenoj dužnosti u roku od 30 dana od dana isteka perioda na koji je licenca izdata, ako licencirani ovlašćeni revizor nije podnio zahtjev za obnavljanje licence. Registar licenciranih ovlašćenih revizora objavljuje se na internet stranici Ministarstva na jeziku koji je u službenoj upotrebi u Republici. Licencirani ovlašćeni revizor je dužan da u roku od 30 dana od dana nastanka promjene Ministarstvo obavijesti o promjenama svih činjenica na osnovu kojih je upisan u Registar licenciranih ovlašćenih revizora, odnosno podataka koji se u njemu vode. Informacija o podacima koja se dostavlja Ministarstvu obavezno je potpisana od licenciranog ovlašćenog revizora.

Član 54.

Zahtjev za izdavanje dozvole za rad privrednom društvu za reviziju podnosi se Ministarstvu nakon osnivanja i upisa privrednog društva za reviziju u odgovarajući registar poslovnih subjekata. Uz zahtjev iz stava 1. ovog člana dostavljaju se: odluka o osnivanju ili drugi osnivački akt u skladu sa zakonom koji uređuje osnivanje privrednih društava, rješenje o registraciji poslovnog subjekta, dokaz o ispunjavanju uslova iz člana 47. ovog zakona, za lice ovlašćeno za zastupanje – dokaz o ispunjavanju uslova iz člana 48. ovog zakona, odluka nadležnog organa privrednog društva za reviziju o usvojenoj metodologiji koju će privredno društvo za reviziju koristiti prilikom obavljanja revizije finansijskih izvještaja, dokazi o radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom jednog ili više licenciranih ovlašćenih revizora (foto-kopija ugovora o radu ili ekvivalentnog dokumenta, foto-kopija poreske prijave o prijavi, promjeni i odjavi uplate doprinosa), podaci o osnivačima privrednog društva, i to: za osnivače koji su fizička lica – ovlašćeni revizori, dokaz o ispunjavanju uslova propisanih članom 48. ovog zakona, za osnivače privrednog društva za reviziju koji su privredna društva u Republici ili čije je sjedište izvan Republike, uz zahtjev za izdavanje dozvole za rad podnosi se dokaz o ispunjavanju uslova iz člana 48. stav 4. ovog zakona i dokumentacija kojom se dokazuje da je u matičnoj državi ili entitetu, odnosno Brčko Distriktu BiH, registrovano za pružanje usluga revizije, odnosno akt nadležnog organa koji obuhvata:

– sadržaj propisa države koji uređuju uslove za obavljanje revizije i nadzor i provjeru kvaliteta obavljanja revizije,

– izjavu nadležnog organa da privredno društvo za reviziju ima pravo da obavlja reviziju ili da postoje moguća ograničenja u obavljanju revizije,

– izjavu nadležnog organa da će Ministarstvo obavještavati o svim mjerama izrečenim u postupku nadzora nad radom privrednog društva za reviziju, opšti akt o čuvanju dokumentacije o reviziji, opšti akt o čuvanju poslovne tajne, dokaz o uplaćenoj administrativnoj taksi za izdavanje dozvole za rad.

Član 55.

Privrednom društvu za reviziju ne može se izdati dozvola za rad ako:

1) mu je oduzeta dozvola u skladu sa ovim zakonom, tokom trajanja zabrane,

2) je osnivač privredno društvo za reviziju kome je oduzeta dozvola u skladu ovim zakonom, tokom trajanja zabrane,

3) je osnivač ovlašćeni revizor koji je bio, odnosno koji je osnivač privrednog društva za reviziju kojem je oduzeta dozvola za rad u skladu sa ovim zakonom.

Član 56.

Rješenje po zahtjevu za izdavanje dozvole za rad privrednom društvu za reviziju iz člana 54. ovog zakona donosi ministar, u roku od 30 dana od dana podnošenja potpunog zahtjeva. Rješenje iz stava 1. ovog člana konačno je u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

Član 57.

Dozvola za rad privrednom društvu za reviziju može se oduzeti ili staviti van snage u slučajevima, na način i po postupku utvrđenim ovim zakonom. Ministar donosi rješenje o oduzimanju dozvole za rad privrednom društvu za reviziju u slučaju izricanja mjere nadzora oduzimanja dozvole za rad privrednom društvu za reviziju u skladu sa ovim zakonom. Ministar donosi rješenje o stavljanju van snage rješenja o izdavanju dozvole za rad privrednom društvu za reviziju u slučaju: brisanja privrednog društva za reviziju iz odgovarajućeg registra poslovnih subjekata, na zahtjev privrednog društva za reviziju. Rješenje o stavljanju van snage rješenja o izdavanju dozvole za rad privrednom društvu za reviziju ne može se donijeti na zahtjev privrednog društva za reviziju ako je započet ili planiran postupak nadzora nad tim privrednim društvom za reviziju do okončanja postupka nadzora. Rješenje iz st. 2. i 3. ovog člana konačno je u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

Član 58.

Ministarstvo uspostavlja i vodi Registar privrednih društava za reviziju kojima su izdate dozvole za rad. Ministarstvo vrši upis privrednih društava za reviziju u Registar privrednih društava za reviziju po službenoj dužnosti, na osnovu donesenog rješenja kojim se izdaje dozvola za rad privrednom društvu za reviziju i donosi rješenje o upisu. Registar privrednih društava za reviziju obavezno sadrži:

1) poslovno ime, sjedište i adresu privrednog društva za reviziju, podatak o obliku organizovanja, jedinstveni identifikacioni broj, imena osnivača i njihovo učešće u kapitalu privrednog društva za reviziju, imena lica ovlašćenih za zastupanje, odnosno imena članova organa upravljanja privrednog društva i imena licenciranih ovlašćenih revizora koji su u radnom odnosu ili su angažovani od privrednog društva za reviziju,

2) kontakt podatke i internet adresu, adresu svake poslovne jedinice i povezanog lica u zemlji i izvan Republike, podatke o članstvu u mreži, te sve ostale registracije privrednog društva za reviziju izvan Republike, uključujući naziv organa za registraciju i druge podatke od značaja za pravilnu identifikaciju privrednog društva za reviziju. Registar privrednih društava za reviziju objavljuje se na internet stranici Ministarstva na jeziku koji je u službenoj upotrebi u Republici. Ovlašćeno lice privrednog društva za reviziju je dužno da, u slučaju nastanka promjena u podacima koji se vode u Registru privrednih društava za reviziju, u roku od 30 dana od dana nastanka promjene, obavijesti Ministarstvo o nastalim promjenama i dostavi dokumentaciju kojom se to potvrđuje. Obavještenje o nastalim promjenama koje privredno društvo za reviziju dostavlja Ministarstvu obavezno potpisuje lice ovlašćeno za zastupanje privrednog društva za reviziju. Obavještenje iz stava 6. ovog člana i dokumentacija kojom se potvrđuju nastale promjene obavezno se dostavljaju Ministarstvu na jednom od jezika koji je u službenoj upotrebi u Republici. Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju sadržaj i način vođenja Registra privrednih društava za reviziju i Registra ovlašćenih revizora, način i postupak upisa u navedene registre, promjene i brisanje podataka, upotreba i način uvida u podatke registara, kao i druga pitanja od značaj za vođenje ovih registara.

Član 59.

Privredno društvo za reviziju koje tokom obavljanja revizije prestane da ispunjava uslove iz člana 49. ovog zakona u vezi sa minimalnim brojem licenciranih ovlašćenih revizora u radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom, dužno je da o toj promjeni obavijesti Ministarstvo u roku od 30 dana od dana nastale promjene. Privredno društvo za reviziju iz stava 1. ovog člana dužno je da u roku od 30 dana obezbijedi propisan broj licenciranih ovlašćenih revizora u radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom ili da prekine dalji rad na poslovima revizije i o tome obavijesti Ministarstvo i pravno lice kod koga obavlja reviziju, u roku od 30 dana od dana nastale promjene. Ako nastupi okolnost iz stava 1. ovog člana, privredno društvo za reviziju ne može da zaključuje nove ugovore o reviziji sve dok ponovo ne ispuni uslove propisane ovim zakonom i o tome obavijesti Ministarstvo. Ako nastupe okolnosti iz stava 1. ovog člana, a privredno društvo za reviziju u propisanom roku ne obezbijedi propisan broj licenciranih ovlašćenih revizora u radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom, pravno lice koje je obveznik revizije, obavezan je da zaključi ugovor o reviziji sa drugim privrednim društvom za reviziju.

Član 60.

U vezi sa organizacijom poslovanja, privredno društvo za reviziju dužno je da ispuni sljedeće uslove: utvrdi odgovarajuće politike i procedure da bi se obezbijedilo da vlasnici ili akcionari privrednog društva za reviziju, kao i direktor, odnosno organi upravljanja i nadzora tog privrednog društva, ne utiču na obavljanje zakonske revizije na bilo koji način kojim se ugrožava nezavisnost i objektivnost licenciranog ovlašćenog revizora koji obavlja zakonsku reviziju, ima pouzdane administrativne i računovodstvene procedure, mehanizme interne kontrole kvaliteta koji moraju biti osmišljeni tako da obezbijede usklađenost sa odlukama i procedurama na svim nivoima tog privrednog društva za reviziju, djelotvorne procedure za procjenu rizika i djelotvorne kontrolne i zaštitne mehanizme koji se odnose na sisteme za obradu informacija, uspostavi odgovarajuće politike i procedure kojim se obezbjeđuje da njihovi zaposleni i sva druga fizička lica čije se usluge koriste i koji su direktno uključeni u aktivnosti zakonske revizije imaju odgovarajuće znanje i iskustvo za obavljanje poslova koji su im povjereni, uspostavi odgovarajuće politike i procedure kojim se obezbjeđuje da se angažovanje stručnih lica iz specifičnih oblasti, u skladu sa ovim zakonom, ne vrši na način kojim se narušavaju interne kontrole kvaliteta kod privrednog društva za reviziju i sposobnost nadležnih organa da obavljaju nadzor nad radom privrednog društva za reviziju u vezi sa ispunjavanjem obaveza propisanih ovim zakonom, uspostavi odgovarajuće organizacione i administrativne procedure za sprečavanje, identifikaciju, uklanjanje ili upravljanje i otkrivanje eventualnih prijetnji po nezavisnost privrednog društva za reviziju i licenciranog ovlašćenog revizora, uspostavi odgovarajuće politike i procedure za obavljanje zakonskih revizija, obuku zaposlenih, nadzor i kontrolu njihovih aktivnosti, te organizaciju radne dokumentacije, uspostavi interni sistem kontrole kvaliteta da bi se obezbijedio kvalitet zakonske revizije, koristi odgovarajuće sisteme, resurse i procedure da bi se obezbijedio kontinuitet u obavljanja njihovih aktivnosti u zakonskoj reviziji, uspostavi odgovarajuće i djelotvorne organizacione procedure za rješavanje i dokumentovanje događaja koji imaju ili mogu imati ozbiljne posljedice po integritet privrednog društva za reviziju u obavljanju zakonske revizije, donese odgovarajuće politike u oblasti naknada za rad, uključujući politike za raspodjelu dobiti, kojima se predviđaju dovoljni radni podsticaji zaposlenima da bi se obezbijedio odgovarajući kvalitet u obavljanju zakonske revizije, prati i ocjenjuje adekvatnost i efikasnost svojih internih sistema kontrole kvaliteta, te postupaka uspostavljenih u skladu sa ovim zakonom i preduzima odgovarajuće mjere za otklanjanje eventualnih nedostataka. Angažovanje spoljnih stručnih lica za potrebe obavljanja revizije iz određenih specifičnih oblasti iz stava 1. tačka 4) ovog člana ne umanjuje odgovornost privrednog društva za reviziju. Prilikom ispunjavanja zahtjeva iz stava 1. ovog člana uzima se u razmatranje obim i složenost aktivnosti privrednog društva za reviziju. Privredno društvo za reviziju dužno je da dokaže nadležnom organu da su politike i procedure, utvrđene radi ispunjavanja zahtjeva iz stava 1. ovog člana, primjerene obimu i složenosti aktivnosti tog društva.

Član 61.

Prilikom obavljanja zakonske revizije privredno društvo za reviziju, licencirani ovlašćeni revizori i svako fizičko lice koje može da direktno ili indirektno utiče na rezultat zakonske revizije, obavezno je nezavisan od subjekta revizije i ne učestvuje u odlučivanju kod subjekta revizije. Nezavisnost iz stava 1. ovog člana potrebno je obezbijediti tokom perioda na koji se odnose finansijski izvještaji koji su predmet revizije i tokom perioda obavljanja zakonske revizije. Licencirani ovlašćeni revizor ili privredno društvo za reviziju dužni su da u revizorskoj radnoj dokumentaciji dokumentuju sve značajne prijetnje nezavisnosti licenciranog ovlašćenog revizora ili privrednog društva za reviziju, kao i zaštitne mehanizme koji su korišćeni za ublažavanje tih prijetnji.

Član 62.

Privredno društvo za reviziju imenuje najmanje jednog glavnog revizorskog partnera za svaki pojedinačni angažman. Prilikom izbora glavnog revizorskog partnera ili partnera u svrhu obavljanja revizije, privredno društvo za reviziju mora primijeniti sljedeće kriterijume za izbor:

1) obezbjeđenje kvaliteta revizije,

2) nezavisnost,

3) kompetentnost. Privredno društvo za reviziju je dužno da obezbijedi glavnom revizorskom partneru dovoljno resursa i kadrovskih kapaciteta koji imaju neophodne kompetencije i sposobnost za adekvatno obavljanje njihovih poslova. Glavni revizorski partner mora da aktivno učestvuje u obavljanju revizije. Prilikom obavljanja revizije, glavni revizorski partner dužan je da posveti dovoljno vremena reviziji, kao i da obezbijedi dovoljno resursa koji mu omogućavaju da svoje poslove obavlja u skladu sa ovim zakonom. Privredno društvo za reviziju dužno je da vodi evidencije o svakom kršenju odredaba ovog zakona, te eventualno o nastalim posljedicama i mjerama koje su preduzete radi otklanjanja tih posljedica i poboljšanja sistema interne kontrole kvaliteta. Kada privredno društvo za reviziju traži savjete od spoljnih stručnih lica, dužno je da dokumentuje upućene zahtjeve i dobijene savjete. Privredno društvo za reviziju dužno je da otvori revizorski dosije za svaku reviziju, koji obuhvata revizorsku radnu dokumentaciju i dokumentaciju dobijenu od obveznika revizije. Privredno društvo za reviziju dužno je da vodi evidencije o eventualnim pisanim žalbama o obavljanju usluga revizije.

2. Proces revizije finansijskih izvještaja

Član 63.

Revizija finansijskih izvještaja obavlja se za svaku poslovnu godinu pojedinačno po metodologiji propisanoj pravilnikom koji donosi ministar. Pravilnikom iz stava 1. ovog člana utvrđuje se metodologija kojom se objašnjavaju pojedine faze procesa revizije i daju smjernice za obavljanje revizije. Izuzetno od stava 1. ovog člana, revizija finansijskih izvještaja može se obavljati po interno propisanoj metodologiji privrednog društva za reviziju ili grupe kojoj privredno društvo za reviziju pripada, s tim da je interno propisana metodologija obavezno detaljnija u odnosu na metodologiju koju je propisalo Ministarstvo.

Član 64.

Nadležni organ u pravnom licu čiji se finansijski izvještaji revidiraju, dužan je da izabere privredno društvo za reviziju i zaključi ugovor o reviziji u roku koji je propisan ovim članom. Revizija finansijskih izvještaja obavlja se na osnovu ugovora koji je zaključen između pravnog lica čiji se finansijski izvještaji revidiraju i privrednog društva za reviziju, najkasnije do 30. septembra poslovne godine za koju se sačinjavaju finansijski izvještaji koji su predmet revizije. Izuzetno od roka definisanog stavom 2. ovog člana, ako se radi o reviziji konsolidovanih finansijskih izvještaja, matično pravno lice koje je obveznik revizije konsolidovanih finansijskih izvještaja dužno je da ugovor o reviziji zaključi najkasnije do 31. oktobra poslovne godine za koju se sačinjavaju konsolidovani finansijski izvještaji. Izuzetno od roka definisanog stavom 3. ovog člana, ako se radi o reviziji konsolidovanih finansijskih izvještaja, gdje je obaveza po osnovu konsolidacije nastala nakon 31. oktobra, obveznik revizije konsolidovanih finansijskih izvještaja dužan je da ugovor o reviziji zaključi najkasnije do 31. decembra poslovne godine za koju se sačinjavaju konsolidovani finansijski izvještaji. Izuzetno od roka definisanog stavom 2. ovog člana, ako pravno lice koje je obveznik revizije, finansijske izvještaje sačinjava za poslovnu godinu koja je različita od kalendarske, u skladu sa odobrenjem Ministarstva, dužno je da ugovor o reviziji finansijskih izvještaja sa izabranim privrednim društvom za reviziju zaključi najkasnije tri mjeseca prije isteka tako određene poslovne godine na koju se revizija odnosi. Izuzetno od rokova propisanih ovim članom, ugovor o reviziji finansijskih izvještaja između privrednog društva za reviziju i pravnog lica čiji su finansijski izvještaji predmet revizije može, uz saglasnost Ministarstva, biti zaključen i mimo propisanog roka u slučaju nastupanja okolnosti iz člana 59. ovog zakona.

Član 65.

Međusobna prava i obaveze privrednog društva za reviziju i pravnog lica čiji su finansijski izvještaji predmet revizije uređuju se ugovorom o reviziji finansijskih izvještaja. Privredno društvo za reviziju dužno je da prije zaključivanja ugovora o obavljanju zakonske revizije, odnosno prilikom nastavka obavljanja zakonske revizije, procijeni i dokumentuje da li postoje prijetnje po nezavisnost u skladu sa članom 61. ovog zakona prema pravnom licu čiju reviziju finansijskih izvještaja obavlja i zaštitni mehanizmi protiv tih prijetnji. Ugovor o reviziji finansijskih izvještaja obavezno je zaključen u pisanom obliku. Ugovor o reviziji finansijskih izvještaja, pored elemenata koji su uređeni propisima o obligacionim odnosima, obavezno sadrži i: strukturu revizorskog tima, sa navođenjem stručnih kvalifikacija članova revizorskog tima, podatke o planiranom broju sati za obavljanje revizije po članovima revizorskog tima, obavezu sačinjavanja informacije o utrošenim satima po članovima revizorskog tima, mjesto i obim usluga revizije koje će biti izvršene, iznos naknade privrednom društvu za reviziju za ugovorene usluge revizije. Privredno društvo za reviziju je dužno da naknadu za reviziju iz stava 4. tačka 5) ovog člana utvrdi u skladu sa zahtijevanim obimom posla, potrebnim vremenom i resursima za obavljanje revizije, kao i ostalim troškovima obavljanja revizije koji se mogu razumno predvidjeti. Iznos naknade za reviziju iz stava 5. ovog člana ne može: zavisiti i ne može da bude povezan sa pružanjem dodatnih usluga subjektu revizije, biti uslovljen na bilo koji način. Privredno društvo za reviziju je dužno da Ministarstvu najkasnije do 30. novembra dostavi informaciju o ugovorima o reviziji zaključenim u toku te godine kao i foto-kopije zaključenih ugovora o reviziji finansijskih izvještaja, izuzev ugovora o reviziji koji se zaključuju u skladu sa članom 64. st. 4, 5. i 6. ovog zakona koji se dostavljaju u roku od osam dana od dana njihovog zaključivanja. Informacija o ugovorima obavezno, kao minimum, sadrži podatke o nazivu, jedinstvenom identifikacionom broju, razvrstavanju pravnih lica i grupa pravnih lica u skladu sa čl. 8. i 9. ovog zakona, podatak da li se radi o subjektu od javnog interesa u skladu sa članom 10. ovog zakona, naznaku da li se radi o reviziji finansijskih izvještaja ili konsolidovanih finansijskih izvještaja, broj i datum ugovora o reviziji, godinu na koju se revizija finansijskih izvještaja odnosi i ugovorenu naknadu. Ministar uputstvom, kojim se uređuje nadzor nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora, detaljnije uređuje način dostavljanja, sadržinu i formu informacije o ugovorima o reviziji zaključenim u toku godine, koja se dostavlja Ministarstvu, te način dostavljanja zaključenih ugovora o reviziji finansijskih izvještaja.

Član 66.

Privrednom društvu za reviziju nije dozvoljeno da ugovorene poslove ustupi drugom privrednom društvu za reviziju. Privredno društvo za reviziju kao i pravno lice čiji finansijski izvještaji su predmet revizije ne mogu ugovor o reviziji raskinuti u toku obavljanja revizije, izuzev ako za to postoje opravdani razlozi koji, u skladu sa propisima koji regulišu oblast revizije, zahtijevaju povlačenje privrednog društva za reviziju i/ili licenciranog ovlašćenog revizora iz datog revizorskog angažmana. Razlike u stavovima, koje se odnose na oblast računovodstva i revizije, pravnog lica čiji su finansijski izvještaji predmet revizije i privrednog društva za reviziju ne mogu se smatrati opravdanim razlogom za raskid ugovora. U slučaju raskida ugovora o reviziji, pravno lice čiji su finansijski izvještaji predmet revizije i privredno društvo za reviziju dužni su da obavijeste Ministarstvo o raskidu ugovora i obustavljanju revizije, uz detaljno obrazloženje razloga koji su doveli do raskida, najkasnije u roku od osam dana od dana raskida ugovora. Nakon dostavljanja obavještenja o raskidu ugovora o reviziji Ministarstvo odlučuje o sprovođenju nadzora nad radom privrednog društva za reviziju, odnosno dostavljanja informacije nadležnom kontrolnom organu.

Član 67.

Za potrebe obavljanja revizije iz specifičnih oblasti privredno društvo za reviziju može angažovati spoljnog eksperta koji nije licencirani ovlašćeni revizor. Kada je u obavljanju revizije za pojedine specifične oblasti potrebno stručno mišljenje i ocjena spoljnog eksperta, međusobna prava i obaveze uređuju se ugovorom. Angažovanje spoljnog eksperta ne umanjuje odgovornost privrednog društva za reviziju prema pravnom licu čiji su finansijski izvještaji predmet revizije. Izvještaj o reviziji iz specifičnih oblasti potpisuje lice koje je sačinilo izvještaj i odgovorno lice u društvu za reviziju.

Član 68.

Reviziju finansijskih izvještaja jednog pravnog lica isto privredno društvo za reviziju može da obavlja najduže sedam godina uzastopno. Izuzetno, reviziju iz stava 1. ovog člana privredno društvo za reviziju može da obavlja još tri godine uzastopno, ako obezbijedi da reviziju vrši drugi licencirani ovlašćeni revizor, odnosno glavni revizorski partner. Rok iz stava 1. ovog člana počinje teći od dana stupanja na snagu ovog zakona. Privredno društvo za reviziju može ponovo da obavlja reviziju pravnog lica iz st. 1. i 2. ovog člana nakon proteka roka od najmanje dvije godine od datuma sačinjavanja posljednjeg revizorskog izvještaja za to pravno lice, odnosno nakon isteka roka od najmanje četiri godine ako se radi o reviziji finansijskih izvještaja subjekata od javnog interesa.

Član 69.

Glavnom revizorskom partneru ili licenciranom ovlašćenom revizoru, koji je obavljao reviziju kod pravnog lica, prije isteka roka od najmanje godinu dana ili roka od najmanje dvije godine, ako se radi o reviziji subjekata od javnog interesa, zabranjeno je da: prihvati poziciju člana uprave, nadzornog odbora ili upravnog odbora kod tog pravnog lica, prihvatiti ključni rukovodeći položaj kod tog pravnog lica, postane član Odbora za reviziju, odnosno član tijela koje obavlja funkcije koje su ekvivalentne funkcijama Odbora za reviziju u tom pravnom licu. Rok iz stava 1. ovog člana računa se od dana prestanka obavljanja revizorskih poslova u vezi sa angažmanom kod tog pravnog lica. Zabrana iz stava 1. ovog člana primjenjuje se i na članove revizorskog tima i druga lica koja nisu licencirani ovlašćeni revizori, a učestvovala su u reviziji u smislu stava 1. ovog člana i odnosi se na period od godinu dana od dana prestanka obavljanja revizorskih poslova u vezi sa angažmanom kod tog pravnog lica.

Član 70.

Privredno društvo za reviziju obezbjeđuje cjelokupnu dokumentaciju u skladu sa ovim zakonom na osnovu koje se izdaje revizorski izvještaj, koja može biti u elektronskom ili papirnom obliku. Radna dokumentacija, odnosno kopije radnih dokumenata prikupljenih u toku revizije povjerljivog su karaktera i mogu se koristiti samo za potrebe revizije u skladu sa ovim zakonom, izuzev ako posebnim propisima nije drugačije određeno. Izuzetno od stava 2. ovog člana, radna dokumentacija se može koristiti za potrebe sprovođenja nadzora nad radom privrednog društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora, u skladu sa ovim zakonom. Privredno društvo za reviziju je dužno da osigura i dokaže da je revizor za kvalitet nad radnom dokumentacijom sproveo kontrolu kvaliteta, a na osnovu koje je izdat revizorski izvještaj za pravna lica razvrstana u kategoriju velikih pravnih lica i subjekata od javnog interesa. Privredno društvo za reviziju može da koristi računarske aplikacije i softverska rješenja s ciljem efikasnijeg organizovanja procesa revizije i sprovođenja kontrole kvaliteta. Informacije do kojih se može doći kroz računarske aplikacije, softverska rješenja i baze podataka nastale kao rezultat revizorovog rada u toku revizije mogu se smatrati relevantnom dokumentacijom tokom procesa nadzora samo ako je to jasno, uredno i adekvatno dokumentovano tako da je jasno navedeno i razumljivo trećim stranama tokom procesa nadzora. Privredno društvo za reviziju je dužno, u skladu sa zahtjevom ovlašćenog lica Ministarstva, da mu omogući pristup računarskim aplikacijama, softverskim rješenjima i bazama podataka za potrebe sprovođenja nadzora, ako privredno društvo za reviziju obezbjeđuje informacije u skladu sa stavom 6. ovog člana. Privredno društvo za reviziju obavezno je da osigura sistem internih kontrola nad informatičkim alatima, aplikativnim i softverskim rješenjima kao i svoj drugoj elektronskoj ili štampanoj radnoj dokumentaciji, na način da licenciranom ovlašćenom revizoru ili članovima tima onemogući rad na radnoj dokumentaciji nakon izdavanja revizorskog mišljenja. Radna dokumentacija na osnovu koje se izrađuje revizorski izvještaj, sačinjava se na jednom od jezika koji je u službenoj upotrebi u Republici. Dokumentovanje revizorske aktivnosti obavezno je na jednom od jezika koji je u službenoj upotrebi u Republici, bez obzira na kom je jeziku revizorski softver. Dokumentaciju na osnovu koje je obavljena revizija, privredno društvo za reviziju čuva najmanje 11 godina, računajući od posljednjeg dana poslovne godine na koju se revizija odnosi. Dokumentaciju na osnovu koje je obavljena revizija, privredno društvo za reviziju može čuvati u elektronskom obliku na serverima privrednog društva za reviziju ili drugoj elektronskoj memoriji privrednog društva za reviziju. Ako reviziju finansijskih izvještaja obavlja drugi licencirani ovlašćeni revizor, odnosno drugo privredno društvo za reviziju u odnosu na posljednje revidirane finansijske izvještaje, prethodni licencirani ovlašćeni revizor, odnosno prethodno privredno društvo za reviziju dužno je da novom licenciranom ovlašćenom revizoru, odnosno privrednom društvu za reviziju omogući pristup relevantnoj dokumentaciji i drugim ključnim informacijama koje se odnose na pravno lice čiji su finansijski izvještaji predmet revizije, uključujući i relevantnu dokumentaciju koja se odnosi na posljednju obavljenu reviziju. Ako privredno društvo za reviziju prestane sa radom, radnu dokumentaciju su dužni da čuvaju akcionari, članovi, odnosno osnivači privrednog društva za reviziju. Radna dokumentacija privrednog društva za reviziju obavezno je jasno dokumentovana, sortirana i upućuje na dokumentaciju dobijenu od obveznika revizije i to tako da je jasno moguće utvrditi osnov njenog nastanka. Radnu dokumentaciju privrednog društva za reviziju obavezno potpisuju timovi koji sprovode reviziju, odnosno licencirani ovlašćeni revizor kao dokaz sprovedenih revizorskih procedura. Ako je radna dokumentacija sastavni dio aplikativnog ili softverskog rješenja, privredno društvo za reviziju obavezno je obezbijedi uvjeravanje za potrebe nadzora da je radna dokumentacija potpisana od timova koji sprovode zakonsku reviziju, odnosno licenciranog ovlašćenog revizora kao dokaz sprovedenih revizorskih procedura. Uputstvom kojim se uređuje nadzor nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora, koji donosi ministar, uređuje se način dostavljanja i obim dokumentacije koja se obezbjeđuje za potrebe nadzora.

Član 71.

U izvještaju o izvršenoj reviziji finansijskih izvještaja daje se mišljenje o tome da li su finansijski izvještaji pripremljeni i prezentovani na istinit i fer način, u skladu sa primijenjenim okvirom finansijskog izvještavanja i drugim odgovarajućim propisima. Mišljenje licenciranog ovlašćenog revizora obavezno se daje u skladu sa Međunarodnim standardima revizije i može biti nemodifikovano, mišljenje sa rezervom, negativno ili u formi u kojoj se revizor uzdržava od davanja mišljenja. Izvještaj o reviziji obavezno potpisuje najmanje jedan licencirani ovlašćeni revizor koji je u radnom odnosu na neodređeno vrijeme sa punim radnim vremenom, koji je sačinio revizorski izvještaj i lice ovlašćeno za zastupanje privrednog društva za reviziju. Izuzetno od stava 3. ovog člana, ako reviziju finansijskih izvještaja obavlja licencirani ovlašćeni revizor koji je angažovan od privrednog društva za reviziju i koji je sačinio revizorski izvještaj, izvještaj o reviziji potpisuje angažovani licencirani ovlašćeni revizor i lice ovlašćeno za zastupanje privrednog društva za reviziju.

Član 72.

Licencirani ovlašćeni revizor, koji je sačinio revizorski izvještaj pravnog lica, može da na poziv tog pravnog lica prisustvuje sjednici organa upravljanja pravnog lica na kojoj se razmatra izvještaj o izvršenoj reviziji finansijskih izvještaja tog pravnog lica.

Član 73.

Privredno društvo za reviziju obavezno je da se osigura od rizika odgovornosti za štetu koju može da prouzrokuje prilikom obavljanja profesionalne djelatnosti za koju je registrovano. Za štetu koju privredno društvo za reviziju može da prouzrokuje obavljanjem profesionalne djelatnosti kod banaka, lizing društava, investicionih i dobrovoljnih penzijskih fondova, osiguravajućih društava i velikih pravnih lica, minimalna suma pokrića po štetnom događaju iznosi 500.000 KM. Za štetu koju privredno društvo za reviziju može da prouzrokuje obavljanjem profesionalne djelatnosti kod ostalih pravnih lica, minimalna suma pokrića rizika po štetnom događaju iznosi 100.000 KM. Privredno društvo za reviziju, u smislu odgovornosti za štetu koju mogu da prouzrokuju obavljanjem profesionalne djelatnosti, dužno je da zaključi polisu osiguranja na godišnjem nivou za svaku kalendarsku godinu. Privredno društvo za reviziju dužno je da ugovori osiguranje od profesionalne odgovornosti na način da polisa osiguranja ne može limitirati broj mogućih štetnih događaja u odnosu na broj i strukturu angažmana koja će privredno društvo za reviziju ugovoriti i obavljati u periodu osiguranja. Privredno društvo za reviziju dužno je da Ministarstvu dostavi foto-kopiju polise osiguranja zaključenu u skladu sa ovim članom do kraja januara tekuće godine za tu kalendarsku godinu.

Član 74.

Privredno društvo za reviziju koje obavlja reviziju subjekata od javnog interesa iz člana 10. ovog zakona, dužno je da u roku od četiri mjeseca od isteka poslovne godine objavi godišnji izvještaj o transparentnosti na svojoj internet stranici ili internet stranici Ministarstva, sa obavezom da su ovako objavljeni izvještaji dostupni minimalno pet godina od dana njegove objave. Privredno društvo za reviziju može izmijeniti godišnji izvještaj o transparentnosti i objaviti ga, uz jasnu naznaku da se radi o izmijenjenom izvještaju o transparentnosti, i o tome obavijesti Ministarstvo. U slučaju iz stava 2. ovog člana, prvobitno objavljeni izvještaj o transparentnosti ostaje dostupan na internet stranici privrednog društva za reviziju, odnosno Ministarstva, u trajanju od minimalno pet godina. Godišnji izvještaj o transparentnosti obavezno sadrži najmanje sljedeće elemente: opis organizacije i strukture vlasništva privrednog društva za reviziju, opis mreže i njenog pravnog i strukturnog uređenja, ako privredno društvo za reviziju pripada mreži, opis upravljačke strukture privrednog društva za reviziju, opis sistema interne kontrole privrednog društva za reviziju, te izjavu uprave privrednog društva za reviziju o djelotvornosti funkcionisanja sistema interne kontrole, informaciju kada je Ministarstvo izvršilo posljednji nadzor nad radom privrednog društva za reviziju, informaciju o mjerama koje je izreklo Ministarstvo privrednom društvu za reviziju ili licenciranom ovlašćenom revizoru, pregled subjekata od javnog interesa za koje je privredno društvo za reviziju sprovelo reviziju finansijskih izvještaja u toku prethodne poslovne godine, izjavu koja se odnosi na nezavisnost rada privrednog društva za reviziju, kojom se potvrđuje da je obavljena interna kontrola poštovanja zahtjeva o nezavisnosti, izjavu o politici privrednog društva za reviziju koja je u vezi sa stalnim usavršavanjem ovlašćenih revizora i članova timova, informacije koje se tiču osnova za utvrđivanje zarada glavnih revizorskih partnera, opis politike privrednog društva za reviziju o rotaciji glavnih revizorskih partnera u skladu sa ovim zakonom, finansijske informacije i podatke o ukupnom prihodu od pružanja sljedećih usluga: revizije finansijskih izvještaja subjekata od javnog interesa i pravnih lica koja pripadaju grupi čije je matično društvo subjekt od javnog interesa, revizije finansijskih izvještaja kod obveznika revizije koji nisu subjekti od javnog interesa, dodatnih nerevizorskih usluga, ako se radi o privrednom društvu za reviziju iz Federacije Bosne i Hercegovine ili Brčko Distrikta, koje posjeduje dozvolu za pružanje usluga revizije na teritoriji Republike, u skladu sa ovim zakonom, dužno je da finansijske informacije prezentuje na način propisan u tački 12) ovog člana za sve prihode koje je ostvarilo na području Republike ili koje je ostvarilo putem poslovnih jedinica, ako privredno društvo za reviziju posluje putem poslovnih jedinica na području Republike,

14) imena i prezimena licenciranih ovlašćenih revizora zaposlenih i angažovanih u privrednom društvu za reviziju za godinu na koju se odnosi izvještaj o transparentnosti. Godišnji izvještaj o transparentnosti obavezno potpisuje lice ovlašćeno za zastupanje privrednog društva za reviziju.

Član 75.

(1) Privredno društvo za reviziju je dužno da najkasnije do 30. septembra tekuće godine za prethodnu godinu Ministarstvu dostaviti popunjen Godišnji upitnik za privredno društvo za reviziju.

(2) Ministarstvo uputstvom iz člana 70. stav 18. ovog zakona detaljnije uređuje sadržinu i formu, te način dostavljanja Godišnjeg upitnika za privredno društvo za reviziju.

Član 76.

Licenciranom ovlašćenom revizoru zabranjeno je da obavlja reviziju kod pravnog lica, ako: je vlasnik udjela ili akcija ili ima značajan finansijski uticaj kod pravnog lica kod koga se vrši revizija finansijskih izvještaja ili ima značajan interes u povezanom pravnom licu pravnog lica kod koga se vrši revizija finansijskih izvještaja, je direktor, odnosno član organa upravljanja ili nadzora, prokurist i punomoćnik pravnog lica kod koga se vrši revizija finansijskih izvještaja ili pravnog lica koje posjeduje značajan interes u povezanom pravnom licu pravnog lica kod koga se vrši revizija finansijskih izvještaja, je direktor, odnosno član organa upravljanja ili nadzora ili prokurist, njegov krvni srodnik u pravoj liniji, krvni srodnik u pobočnoj liniji zaključno sa trećim stepenom srodstva i supružnik, je pružalo usluge iz člana 77. ovog zakona, postoje druge okolnosti koje mogu da utiču na nezavisnost licenciranog ovlašćenog revizora. Zabrana iz stava 1. ovog člana primjenjuje se i na licencirane ovlašćene revizore koji obavljaju reviziju konsolidovanih godišnjih finansijskih izvještaja. Zabrana iz stava 1. ovog člana primjenjuje se na godinu za koju se obavlja revizija, kao i na godinu u kojoj se obavlja revizija. Zabrane iz st. 1. i 2. ovog člana primjenjuju se i na članove revizorskog tima i druga lica koja nisu licencirani ovlašćeni revizori, a koja učestvuju u reviziji.

Član 77.

Privrednom društvu za reviziju zabranjeno je da obavlja reviziju finansijskih izvještaja pravnog lica i povezanog pravnog lica: u kome su vlasnici udjela ili akcija, koje ima učešće u vlasništvu privrednog društva za reviziju, ako su na bilo koji način poslovno povezani sa pravnim licem tako da objektivno postoji sumnja u njihovu nezavisnost i nepristrasnost. Privrednom društvu za reviziju zabranjeno je da obavlja reviziju finansijskih izvještaja pravnih lica kojima pruža: usluge vođenja poslovnih knjiga i sačinjavanje finansijskih izvještaja, usluge u vezi sa procjenom vrijednosti imovine, obaveza i kapitala, poreske usluge, aktuarske usluge, usluge koje se odnose na funkcionisanje sistema interne kontrole i interne revizije, usluge koje se odnose na dizajniranje sistema interne kontrole i interne revizije kao i njihovo sprovođenje, usluge koje se odnose na dizajniranje i primjenu informacionih sistema u oblasti računovodstva, usluge obračuna plata, usluge povezane sa finansiranjem, strukturom i dodjelom kapitala, te investicionom strategijom subjekta koji je predmet revizije, izuzev pružanja usluga u vezi sa finansijskim izvještajima, poput izdavanja pisama podrške u vezi sa prospektima koje je izdao subjekt koji je predmet revizije, menadžerske usluge, pravne i stručne usluge koje se odnose na proces revizije, savjetodavne, brokersko-dilerske ili investicione usluge, promocija akcija, trgovanje akcijama ili preuzimanje izdavanja akcija subjekta koji je predmet revizije, usluge ljudskih resursa koje mogu dovesti do sukoba interesa, a vezane su za usluge u vezi sa izborom i provjerom kandidata koji mogu uticati na sistem računovodstva i finansijskog izvještavanja, usluge u vezi sa modelom organizacije pravnog lica, te usluge u vezi sa kontrolom troškova, druge usluge čije bi pružanje dovelo do sukoba interesa. Poreske usluge iz stava 2. tačka 3) ovog člana obuhvataju usluge u vezi sa: pripremom poreskih obrazaca, porezom na lična primanja, carinom, izradom dokumentacije o transfernim cijenama, pronalaženjem javnih subvencija i poreskih olakšica, izuzev ako je u pogledu takvih usluga zakonom propisana pomoć licenciranog ovlašćenog revizora ili privrednog društva za reviziju, pomoći koje se odnose na poreske inspekcije poreskih organa, izuzev ako je u pogledu takvih inspekcija zakonom propisana pomoć licenciranog ovlašćenog revizora ili privrednog društva za reviziju, obračunom direktnog i indirektnog poreza, te odloženog poreza, poreskim savjetovanjem.

(4) Zabrane propisane st. 1. i 2. ovog člana primjenjuju se i na privredna društva za reviziju koja obavljaju reviziju konsolidovanih godišnjih finansijskih izvještaja.

(5) Zabrana pružanja nerevizorskih usluga propisanih stavom 2. ovog člana primjenjuje se na godinu za koju se obavlja revizija, kao i na godinu u kojoj se obavlja revizija, izuzev usluga iz stava 2. t. 6) i 7) ovog člana, gdje se zabrana pružanja predmetnih usluga odnosi na poslovnu godinu koja prethodi poslovnoj godini na koju se odnosi revizija.

(6) U slučaju statusne promjene pravnog lica čiji su finansijski izvještaji predmet revizije, privredno društvo za reviziju je dužno da provjeri da li postoje okolnosti koje utiču na njegovu nezavisnost, odnosno nezavisnost licenciranog ovlašćenog revizora i da najkasnije u roku od tri mjeseca od nastale statusne promjene raskine poslovne odnose koji mogu uticati na njihovu nezavisnost.

GLAVA VII

NADZOR

1. Nadzor nad poslovima računovodstva

Član 78.

Poreska uprava, na način kako je to uređeno propisima koji se odnose na poreski postupak, vrši nadzor kod pravnih lica i preduzetnika, u dijelu računovodstvenih poslova, te sačinjavanja, prezentacije i predaje finansijskih izvještaja radi provjere obavljaju li se navedeni poslovi u skladu sa ovim zakonom. Ministarstvo vrši nadzor kod pravnih lica u dijelu izvršavanja obaveze revizije finansijskih i konsolidovanih finansijskih izvještaja i predaje izvještaja o njihovoj reviziji u Registar finansijskih izvještaja. Nadzor iz stava 2. ovog člana Ministarstvo vrši prilikom sprovođenja nadzora nad radom privrednih društava za reviziju. Ministarstvo može u postupku nadzora iz st. 2. i 3. ovog člana izdati prekršajni nalog u skladu sa propisom kojim se uređuju prekršaji u Republici. Nadzor iz stava 1. ovog člana vrše i druge institucije ako su im posebnim propisima data ovlašćenja.

Član 79.

Poreska uprava je nadležna da obavlja nadzor nad sljedećim aktivnostima pravnih lica i preduzetnika: korišćenje podataka o razvrstavanju pravnih lica i preduzetnika, te grupa pravnih lica na propisan način, organizacija sistema računovodstva i internih računovodstvenih kontrolnih postupaka, potpunost, istinitost i tačnost knjigovodstvenih isprava, vođenje i čuvanje poslovnih knjiga, primjena kontnog okvira, popis imovine i obaveza, sačinjavanje i prezentovanje finansijskih izvještaja i konsolidovanih finansijskih izvještaja i njihova predaja u Registar, izvještaja o poslovanju i konsolidovanog izvještaja o poslovanju, te sačinjavanje izvještaja propisanih čl. 34. do 39. ovog zakona, drugim aktivnostima u skladu sa ovim zakonom. Pri vođenju upravnog postupka po poslovima iz stava 1. ovog člana, primjenjuju se propisi kojima se uređuje poreski postupak. Poreska uprava je dužna da Ministarstvu polugodišnje dostavlja Izvještaj o izvršenom nadzoru nad poslovima računovodstva u skladu sa ovim članom sa detaljnim informacijama koje omogućavaju identifikovanje obima kontrole te izrečenih prekršajnih sankcija po kontrolisanim pravnim licima i preduzetnicima. Rok za dostavljanje izvještaja iz stava 3. ovog člana je polugodišnje i to najkasnije do 31. jula tekuće godine za prvo polugodište te godine, odnosno do 31. januara tekuće godine za drugo polugodište prethodne godine.

2. Nadzor nad radom pravnih lica i preduzetnika registrovanih za pružanje računovodstvenih usluga

Član 80.

Nadzor nad pravnim licima, preduzetnicima i poslovnim jedinicama pravnih lica sa sjedištem izvan Republike, registrovanim za pružanje računovodstvenih usluga, radi provjere ispunjenosti uslova za njihov rad propisanih ovim zakonom vrši Ministarstvo. Nadzor iz stava 1. ovog člana obezbjeđuje se: praćenjem, prikupljanjem i provjerom dokumentacije koja se dostavlja Ministarstvu, odnosno koja je dostupna Ministarstvu iz drugih izvora, izricanjem mjera u postupku nadzora, u skladu sa ovim zakonom. Nadzor nad radom pravnih lica, preduzetnika i poslovnih jedinica pravnih lica sa sjedištem izvan Republike vrše ovlašćena lica zaposlena u Ministarstvu. Ako se u postupku nadzora nad radom pravnog lica, preduzetnika i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike utvrdi da su prekršene odredbe ovog zakona i relevantnih podzakonskih akata, odnosno da ne ispunjava zakonom propisane uslove za rad izriču se odgovarajuće mjere nadzora. Pravnim licima, preduzetnicima i poslovnim jedinicama pravnih lica sa sjedištem izvan Republike mogu se izreći sljedeće mjere nadzora:

1) naložiti otklanjanje utvrđenih nezakonitosti,

2) brisati iz odgovarajućeg registra pružaoca računovodstvenih usluga. Mjere iz stava 5. ovog člana izriču se rješenjem. Ministar donosi rješenje kojim se izriče mjera nadzora. Rješenje iz stava 7. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor. Ministarstvo može u postupku nadzora nad radom iz stava 1. ovog člana izdati prekršajni nalog u skladu sa propisom kojim se uređuju prekršaji u Republici. Ministar donosi uputstvo kojim se uređuje postupak vršenja nadzora nad radom pravnih lica, preduzetnika i poslovnih jedinica pravnih lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga.

3. Nadzor nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora

Član 81.

Ministarstvo vrši nadzor nad radom privrednog društva za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora. Nadzor nad radom privrednog društva za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora obuhvata ispitivanje i provjeru primjene ovog zakona i podzakonskih akata donesenih na osnovu njega, primjene propisa iz oblasti računovodstva i revizije koji se u skladu sa ovim zakonom primjenjuju u Republici i primjene internih pravila za osiguranje sistema kontrole kvaliteta. Nadzor nad radom privrednog društva za reviziju obezbjeđuje se: praćenjem, prikupljanjem i provjerom dokumentacije koja se dostavlja Ministarstvu, obavljanjem kontrolnih postupaka nad radom privrednog društva za reviziju, izricanjem mjera u postupku nadzora, u skladu sa ovim zakonom. Kontrolni postupci nad radom privrednog društva za reviziju predstavljaju skup radnji kojima Ministarstvo kod subjekta nadzora provjerava zakonitost i pravilnost ispunjavanja propisanih obaveza pri vršenju usluga revizije, a posebno:

1) pregled internog sistema kontrole kvaliteta,

2) provjeru nezavisnosti privrednog društva za reviziju i licenciranog ovlašćenog revizora u odnosu na pravno lice čiji su finansijski izvještaji predmet revizije,

3) provjeru usklađenosti procesa revizije sa Međunarodnim standardima revizije, Međunarodnim standardima kontrole kvaliteta i drugim aktima koje propisuje Ministarstvo,

4) provjeru usklađenosti procesa revizije sa metodologijom koju je usvojilo i primjenjuje privredno društvo za reviziju,

5) provjeru osiguranja (usvajanja) i sprovođenja kontrole kvaliteta privrednog društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora,

6) nadzor nad radom licenciranih ovlašćenih revizora koji su u radnom odnosu ili angažovani u privrednom društvu za reviziju,

7) druga pitanja od značaja za postupak nadzora. Nadzor nad radom privrednog društava za reviziju obavlja se na način da se pregleda i organizaciona struktura i drugi elementi bitni za organizovanje procesa revizije. U zavisnosti od metode i vrste nadzora koju sprovodi Ministarstvo, nadzor nad radom licenciranih ovlašćenih revizora i privrednih društva za reviziju obavlja se na način da se pregleda cjelokupna radna dokumentacija o obavljenoj reviziji ili dio radne dokumentacije o obavljenoj reviziji, kod najmanje jednog revizorskog angažmana.

Član 82.

Nadzor nad radom privrednog društva za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora obavljaju ovlašćena lica Ministarstva, po posebnom ovlašćenju ministra za vođenje postupka i donošenje akata, a koja su nezavisna u odnosu na subjekt nadzora. Najmanje jedno ovlašćeno lice koje sprovodi nadzor obavezno je da ispunjava sljedeće uslove: da ima zvanje ovlašćeni revizor i najmanje tri godine radnog iskustva u obavljanju revizije, da nije u sukobu interesa sa privrednim društvom za reviziju koje je predmet nadzora, u slučaju da je bio zaposlen u privrednom društvu za reviziju koje je subjekt nadzora da je proteklo najmanje godinu dana od dana prestanka njegovog radnog odnosa ili drugog oblika povezanosti sa tim privrednim društvom za reviziju. Nadzor nad radom privrednog društva za reviziju Ministarstvo vrši najmanje jednom u šest godina, odnosno najmanje jednom u tri godine, ako je riječ o privrednom društvu za reviziju koje sprovodi reviziju subjekata od javnog interesa. Nadzor iz stava 3. ovog člana može se obavljati i češće na osnovu utvrđenih prioriteta i rizika. Ovlašćena lica Ministarstva u postupku vršenja nadzora imaju pravo i dužnost da u poslovnim prostorijama privrednog društva za reviziju ili u prostorijama Ministarstva izvrše uvid u interne i pojedinačne akte privrednog društva, kao i evidencije i drugu dokumentaciju s ciljem utvrđivanja činjenica koje su od posebnog značaja za kvalitetno vršenje nadzora. U izuzetnim slučajevima, Ministarstvo može, u zavisnosti od složenosti određenog nadzora, angažovati i druga stručna lica za obavljanje poslova nadzora iz specifičnih oblasti. O izvršenom nadzoru lica iz stava 1. ovog člana sačinjavaju zapisnik. Zapisnik iz stava 7. ovog člana razmatra i o njemu se izjašnjava Savjet za računovodstvo i reviziju Republike Srpske (u daljem tekstu: Savjet), nakon čega se dostavlja privrednom društvu za reviziju kod kojeg je izvršen nadzor, najkasnije u roku od 15 dana od dana završetka sjednice Savjeta. Ministar donosi uputstvo kojim se uređuje postupak vršenja nadzora nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora.

Član 83.

Subjekt nadzora dužan je ovlašćenim licima Ministarstva, za potrebe sprovođenja nadzora, omogućiti kontrolu radne dokumentacije, poslovnih knjiga, poslovne dokumentacije ili poslovne evidencije, te nadzor nad informacionim sistemom i bazama podataka. Subjekt nadzora dužan je ovlašćenim licima Ministarstva za potrebe sprovođenja nadzora učiniti dostupnom, dostaviti ili predati svu traženu radnu dokumentaciju, poslovnu dokumentaciju, izvještaje, računarske ispise, isječke poslovnih knjiga, zapise o elektronskoj komunikaciji i sve druge evidencije o razmjeni podataka, administrativne ili poslovne evidencije u papirnom obliku ili u obliku elektronskog zapisa. Privredno društvo za reviziju je dužno dostaviti podatke za potrebe nadzora iz st. 1. i 2. ovog člana u obliku i na način koji zahtijeva ovlašćeno lice Ministarstva. Privredno društvo za reviziju koje u svom poslovanju koristi informacioni sistem dužno je na zahtjev ovlašćenih lica Ministarstva osigurati uslove za pregled informacionog sistema, odnosno omogućiti pristup radnoj dokumentaciji. Pristup radnoj dokumentaciji u skladu sa stavom 4. ovog člana može da bude u prostorijama privrednog društva za reviziju, udaljen pristup putem radnih stanica ovlašćenih lica Ministarstva ili udaljen pristup putem radnih stanica privrednog društva za reviziju, prema zahtjevu ovlašćenog lica Ministarstva. Na zahtjev ovlašćenih lica Ministarstva, privredno društvo za reviziju koje je predmet nadzora, dužno je da obezbijedi stručnu i tehničku pomoć, potrebna pojašnjenja i druge uslove potrebne za obavljanje nadzora.

Član 84.

Ako se u postupku nadzora nad radom privrednog društva za reviziju utvrdi da su prekršene odredbe ovog zakona, privrednom društvu za reviziju izriču se odgovarajuće mjere nadzora. Privrednom društvu za reviziju mogu se izreći sljedeće mjere nadzora: naložiti otklanjanje utvrđenih nepravilnosti, naložiti otklanjanje utvrđenih nezakonitosti, uslovno oduzeti dozvolu za obavljanje poslova revizije, privremeno oduzeti dozvolu za obavljanje poslova revizije u trajanju od najviše tri godine, oduzeti dozvolu za obavljanje poslova revizije. Prijedlog mjera nadzora nad radom privrednog društva za reviziju razmatra Savjet i o njemu se izjašnjava. Mjere iz stava 2. ovog člana izriču se preporukom ili rješenjem. Mjere nadzora se izriču najkasnije u roku od 60 dana od isteka roka za dostavljanje primjedaba na zapisnik, odnosno od dana uručenja dopunskog zapisnika o nadzoru.

Član 85.

Ako se u postupku nadzora nad radom privrednog društva za reviziju i licenciranog ovlašćenog revizora utvrdi da su prekršene odredbe ovog zakona prilikom određivanja vrste mjere koja se izriče u postupku nadzora, razmatraju se sljedeće činjenice i okolnosti:

1) ozbiljnost i dužina trajanja povrede odredaba ovog zakona i drugih pravila revizorske struke,

2) stepen odgovornosti privrednog društva za reviziju i licenciranog ovlašćenog revizora za izdati revizorski izvještaj,

3) nivo saradnje privrednog društva za reviziju, odnosno licenciranog ovlašćenog revizora u postupku nadzora od Ministarstva,

4) prethodne mjere izrečene u skladu sa ovim zakonom. Prilikom izricanja mjera nadzora mogu se uzeti u obzir i druge činjenice i okolnosti koje mogu biti od uticaja na djelotvornost izrečenih mjera.

Član 86.

Mjeru nadzora o otklanjanju utvrđenih nepravilnosti, ovlašćeno lice Ministarstva izriče privrednom društvu za reviziju u vidu preporuke. Preporuka se daje ako ovlašćeno lice u toku nadzora nad radom privrednog društva za reviziju utvrdi: postojanje određenih slabosti, manjkavosti, nedostataka ili nepravilnosti za koje se ne izriču druge mjere nadzora definisane ovim zakonom, da privredno društvo za reviziju treba da preduzme određene radnje s ciljem unapređenja svog poslovanja, procesa revizije i internog sistema kontrole kvaliteta. Privredno društvo za reviziju kojem je izrečena preporuka iz stava 1. ovog člana dužno je Ministarstvu dostaviti plan, rokove i dinamiku postupanja s ciljem otklanjanja nepravilnosti za koje su date preporuke. Ministarstvo sprovodi ponovni postupak nadzora nad radom privrednog društva za reviziju kojem su date preporuke kako bi utvrdilo da li je privredno društvo za reviziju postupilo u skladu sa stavom 3. ovog člana. Ako privredno društvo za reviziju ne postupi po datim preporukama, ministar donosi rješenje kojim se izriču druge mjere nadzora.

Član 87.

Ministar rješenjem nalaže mjeru nadzora o otklanjanju utvrđenih nezakonitosti. Rješenjem se nalaže privrednom društvu za reviziju otklanjanje utvrđenih nezakonitosti, ako ovlašćeno lice Ministarstva u postupku nadzora utvrdi da: vlasnička struktura privrednog društva za reviziju nije u skladu sa ovim zakonom, privredno društvo za reviziju nije objavilo izvještaj o transparentnosti, privredno društvo za reviziju nema uspostavljen sistem interne kontrole, privredno društvo za reviziju ne ispunjava uslov propisan čl. 47. i 49. ovog zakona, privredno društvo ne dostavlja propisana dokumenta i izvještaje iz čl. 65, 73. i 75. ovog zakona. Privredno društvo za reviziju dužno je da, u roku koji ne može biti duži od 60 dana od dana prijema rješenja, postupi po rješenju i dostavi Ministarstvu izvještaj o preduzetim mjerama, sa dokazima o otklanjanju nezakonitosti. Ako privredno društvo za reviziju ne postupi u skladu sa rješenjem kojim je naloženo otklanjanje utvrđenih nezakonitosti iz stava 1. ovog člana, ministar donosi rješenje o drugim mjerama nadzora, koje ne mogu biti jednake ranije donesenim mjerama. Rješenje iz stava 1. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

Član 88.

Mjeru nadzora uslovnog oduzimanja dozvole za obavljanje poslova revizije ministar izriče rješenjem. Rješenjem se izriče mjera uslovnog oduzimanja dozvole za rad privrednom društvu za reviziju ako ovlašćeno lice Ministarstva u postupku nadzora utvrdi da privredno društvo za reviziju ne obavlja reviziju u skladu sa Međunarodnim standardima revizije, Međunarodnim standardima kontrole kvaliteta i drugim propisima u skladu sa ovim zakonom. U rješenju iz stava 1. ovog člana istovremeno se određuje da se izrečena mjera neće izvršiti ako privredno društvo za reviziju u periodu koji je određen rješenjem, a koji ne može biti duži od dvije godine, ne učini novu povredu ovog zakona u postupku obavljanja revizije. Rješenje iz stava 1. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor. Privrednom društvu za reviziju, kojem je izrečena mjera nadzora iz stava 1. ovog člana, privremeno se oduzima dozvola za rad ako u periodu koji je određen rješenjem učini novu povredu ovog zakona prilikom obavljanja revizije.

Član 89.

Mjeru nadzora privremenog oduzimanja dozvole za rad privrednom društvu za reviziju ministar izriče rješenjem. Rješenjem se izriče mjera privremenog oduzimanja dozvole za rad privrednom društvu za reviziju, ako ovlašćeno lice Ministarstva utvrdi da: privredno društvo za reviziju nije otklonilo utvrđene nepravilnosti u roku koji je određen rješenjem iz člana 86. ovog zakona, ne postupi po mjerama nadzora koje su izrečene rješenjem o otklanjanju utvrđenih nezakonitosti, privredno društvo za reviziju prekrši mjeru uslovnog oduzimanja dozvole za rad, privredno društvo za reviziju ne sprovede adekvatan sistem internih kontrola u skladu sa MSR i MSKK 1, ako to bitno utiče na rad privrednog društva za reviziju, sprovedena revizija za rezultat ima značajne greške koje mogu ugroziti javni interes, privredno društvo za reviziju na bilo koji način onemogućava sprovođenje nadzora od ovlašćenih lica Ministarstva. Mjera privremenog oduzimanja dozvole iz stava 1. ovog člana može biti izrečena najduže do tri godine, a najmanje godinu dana od dana donošenja rješenja o izricanju mjere. Privredno društvo za reviziju može ponovo da obavlja poslove zakonske revizije nakon isteka perioda na koji mu je izrečena mjera nadzora, uz prethodno obavještenje, koje dostavlja Ministarstvu da počinje sa obavljanjem zakonske revizije. Rješenje iz stava 1. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

Član 90.

Mjeru nadzora oduzimanja dozvole za rad privrednom društvu za reviziju ministar izriče rješenjem. Rješenjem se izriče mjera oduzimanja dozvole za rad privrednom društvu za reviziju, ako ovlašćeno lice Ministarstva utvrdi da:

1) je dozvola za obavljanje poslova revizije izdata na osnovu neistinitih podataka,

2) je privredno društvo za reviziju prekršilo mjeru nadzora privremenog oduzimanja dozvole za rad,

3) prestane da ispunjava uslove propisane ovim zakonom. Rješenjem o oduzimanju dozvole za rad privrednom društvu za reviziju može se utvrditi i period u kome se privrednom društvu za reviziju kome se oduzima dozvola za rad ne može izdati nova, a koji ne može biti duži od tri godine. Rješenje iz stava 1. ovog člana konačno je u upravnom postupku, a protiv njega se može pokrenuti upravni spor.

Član 91.

Ako se u postupku nadzora nad radom licenciranog ovlašćenog revizora utvrde nezakonitosti ili nepravilnosti u njegovom radu, izriču se odgovarajuće mjere nadzora. Licenciranom ovlašćenom revizoru se mogu izreći sljedeće mjere nadzora:

1) otklanjanje utvrđenih nepravilnosti,

2) uslovno oduzimanje licence za obavljanje poslova revizije,

3) oduzimanje licence za obavljanje poslova revizije. Prijedlog mjera nadzora nad radom licenciranog ovlašćenog revizora razmatra i o njemu se izjašnjava Savjet. Mjere iz stava 2. ovog člana izriču se opomenom ili rješenjem. Mjere nadzora se izriču najkasnije u roku od 60 dana od isteka roka za dostavljanje primjedaba na zapisnik, odnosno od dana uručenja dopunskog zapisnika o nadzoru.

Član 92.

Opomena se izdaje ako se u toku sprovođenja nadzora nad radom licenciranog ovlašćenog revizora utvrdi da ne postupa u skladu sa ovim zakonom, standardima i pravilima struke, ali tako da to bitno ne utiče na kvalitet revizorskog izvještaja i ne postoji rizik po javni interes.

Član 93.

Mjeru nadzora uslovnog oduzimanja licence ovlašćenom revizoru ministar izriče rješenjem, ako se u postupku nadzora utvrdi da licencirani ovlašćeni revizor ne obavlja reviziju u skladu sa ovim zakonom i podzakonskim aktima. U rješenju iz stava 1. ovog člana istovremeno se određuje da se izrečena mjera neće izvršiti ako licencirani ovlašćeni revizor u periodu koji je određen rješenjem, a koji ne može biti duži od dvije godine, ne učini novu povredu ovog zakona u postupku obavljanja revizije. Licenciranom ovlašćenom revizoru kojem je izrečena mjera iz stava 1. ovog člana oduzima se licenca za obavljanje poslova revizije ako u periodu koji je određen rješenjem učini novu povredu ovog zakona prilikom obavljanja revizije. Rješenje iz stava 1. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

Član 94.

(1) Licenciranom ovlašćenom revizoru mjeru nadzora oduzimanja licence izriče ministar rješenjem u slučaju da u postupku nadzora ovlašćena lica Ministarstva utvrde:

1) da je licenca dobijena navođenjem neistinitih podataka,

2) da je lice pravosnažno osuđeno za krivična djela protiv privrede i platnog prometa, protiv službene dužnosti i protiv pravnog saobraćaja, kao i za svako drugo krivično djelo koje ga čini nepodobnim za obavljanje poslova licenciranog ovlašćenog revizora,

3) da postupa suprotno pravilima revizije i ako zbog toga revizorski izvještaj koji je potpisao sadrži nedostatke, odnosno dovodi u zabludu korisnike revizorskog izvještaja,

4) da ne poštuje obavezu zaštite povjerljivih podataka,

5) da je licencirani ovlašćeni revizor odgovorno lice u privrednom društvu za reviziju kojem je oduzeta dozvola za rad u postupku sprovođenja nadzora,

6) da licencirani ovlašćeni revizor prekrši mjeru uslovnog oduzimanja licence,

7) da mu je izrečena mjera zabrane obavljanja djelatnosti,

8) da je zahtjev profesionalnog udruženja koje je utvrdilo postojanje nepravilnosti opravdan.

(2) Rješenjem o oduzimanju licence može se utvrditi i period u kome se licenciranom ovlašćenom revizoru kome se oduzima licenca ne može izdati nova, a koji ne može biti duži od tri godine ni kraći od godinu dana od dana donošenja rješenja.

(3) Rješenje iz stava 1. ovog člana je konačno u upravnom postupku i protiv njega se ne može izjaviti žalba, ali se može pokrenuti upravni spor.

Član 95.

(1) Ministarstvo može u postupku nadzora društva za reviziju izdati i prekršajni nalog u skladu sa propisom kojim se uređuju prekršaji u Republici.

(2) Ministarstvo može u postupku nadzora licenciranog ovlašćenog revizora izdati i prekršajni nalog u skladu sa propisom kojim se uređuju prekršaji u Republici.

Član 96.

Ministarstvo uspostavlja i vodi registar izrečenih mjera u postupku nadzora nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora (u daljem tekstu: Registar izrečenih mjera). Registar izrečenih mjera sadrži najmanje sljedeće podatke: poslovno ime privrednog društva za reviziju, odnosno ime i prezime licenciranog ovlašćenog revizora kome je izrečena mjera, mjeru koja je izrečena, broj i datum rješenja o izricanju mjere. Registar izrečenih mjera vodi se u elektronskom obliku i objavljuje na internet stranici Ministarstva. U Registar izrečenih mjera se unose informacije o sudskim sporovima koji su u toku, a pokrenuti su po osnovu izrečene mjere od Ministarstva.

Član 97.

Brisanje mjera koje su evidentirane u Registru izrečenih mjera na osnovu člana 96. ovog zakona, vrši se istekom pet godina od dana pravosnažnosti akta kojim je izrečena mjera nadzora.

Član 98.

(1) Ministarstvo i Savjet su dužni da čuvaju kao povjerljive sve podatke, činjenice i okolnosti koje su im bile dostupne prilikom obavljanja poslova nadzora, u skladu sa ovim zakonom.

(2) Odredba stava 1. ovog člana primjenjuje se i na zaposlene i bivše zaposlene u Ministarstvu, članove i bivše članove Savjeta, odnosno na druga lica kojima su prilikom rada u Ministarstvu bili dostupni poverljivi podaci.

(3) Povjerljivi podaci u smislu stava 1. ovog člana čuvaju se u skladu sa ovim zakonom, izuzev ako posebnim propisima nije drugačije uređeno.

GLAVA VIII

SAVJET ZA RAČUNOVODSTVO I REVIZIJU REPUBLIKE SRPSKE

Član 99.

Ministar imenuje Savjet. Nadležnost i obaveze Savjeta su da: razmatra prijedlog plana redovnog nadzora nad radom privrednih društava za reviziju, razmatra izvještaj Ministarstva o sprovedenom nadzoru nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora, razmatra zapisnik o sprovedenom nadzoru nad radom privrednog društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora i o njima se izjašnjava, razmatra predložene mjere nadzora privrednom društvu za reviziju i licenciranim ovlašćenim revizorima i o njima se izjašnjava, razmatra nacrte i prijedloge zakona i drugih propisa iz oblasti računovodstva i revizije, razmatra plan usklađivanja zakonodavstva Republike sa pravnim poretkom Evropske unije iz oblasti računovodstva i revizije i prati proces usklađivanja, učestvuje u pripremi strategije, te u izradi smjernica i akcionog plana za poboljšanje kvaliteta finansijskog izvještavanja i unapređivanje računovodstvene i revizorske prakse u Republici, razmatra akta profesionalnog udruženja, razmatra godišnji izvještaj o radu i stanju u oblasti računovodstva i revizije koji priprema profesionalno udruženje, razmatra i daje prijedloge na godišnji plan kontinuirane edukacije koju sprovodi profesionalno udruženje, obavlja i druge poslove iz svoje nadležnosti, u skladu sa ovim zakonom.

Član 100.

Za svoj rad Savjet odgovara ministru. Savjet je dužan da ministru najmanje jednom godišnje dostavi izvještaj o radu.

Član 101.

Savjet ima pet članova. Članove Savjeta imenuje ministar na period od pet godina, s tim da ista lica mogu biti ponovo imenovana. Za člana Savjeta može biti imenovano lice koje ispunjava sljedeće uslove:

1) da ima stečeno visoko obrazovanje iz naučne oblasti ekonomske nauke na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine,

2) da ima najmanje deset godina radnog iskustva na poslovima iz oblasti računovodstva, revizije ili finansija (radno iskustvo po osnovu radnog odnosa na puno ili nepuno radno vrijeme),

3) da nije pravosnažno osuđivano za krivična djela protiv privrede i platnog prometa, protiv službene dužnosti i protiv pravnog saobraćaja, kao i za svako drugo krivično djelo koje ga čini nepodobnim za člana Savjeta,

4) da nije u radnom odnosu ili angažovan po drugom osnovu u privrednom društvu za reviziju. Dva člana Savjeta obavezno su lica sa stečenim zvanjem ovlašćeni revizor, od kojih je najmanje jedno lice licencirani ovlašćeni revizor sa najmanje pet godina radnog iskustva na poslovima revizije. Prilikom imenovanja članova Savjeta vodiće se računa o ravnopravnoj polnoj zastupljenosti. Stručne i administrativne poslove za potrebe Savjeta obavlja Ministarstvo. Savjet donosi Poslovnik o radu, kojim se uređuje način rada, organizacija, odlučivanje i druga pitanja od značaja za rad Savjeta.

GLAVA IX

ZVANJA, TESTIRANJE, SERTIFIKACIJA I LICENCIRANJE

Član 102.

Profesionalno udruženje, u skladu sa Međunarodnim standardima edukacije, sprovodi jedinstveni program za sticanje kvalifikacija i zvanja u računovodstvenoj i revizorskoj profesiji. Profesionalno udruženje dužno je da donese i sprovodi propise kojim se uređuju uslovi, način i naknade za sticanje zvanja u računovodstvenoj i revizorskoj profesiji, kvalifikovanje i profesionalni razvoj računovođa i ovlašćenih revizora, kontinuirana edukacija, kontrola kvaliteta rada njegovih članova, te izdavanje sertifikata za sva zvanja u profesiji i licenci za zvanja u oblasti računovodstva. Profesionalno udruženje utvrđuje prijedlog propisa iz stava 2. ovog člana i dostavlja ga Ministarstvu na mišljenje. Nakon pribavljenog mišljenja Ministarstva, Vlada daje saglasnost na propise iz stava 2. ovog člana. Profesionalno udruženje, nakon pribavljene saglasnosti Vlade, donosi propise iz stava 2. ovog člana. Izmjene i dopune propisa iz stava 2. ovog člana donose se po postupku kojim je utvrđen i njihov osnovni tekst. Profesionalno udruženje ima obavezu da na kontinuiranoj osnovi obezbijedi prevod propisa iz člana 3. ovog zakona.

Član 103.

Profesionalno udruženje je dužno da najmanje jednom godišnje podnese Vladi izvještaj o radu i stanju u oblasti računovodstva i revizije, posredstvom Ministarstva. Izvještaj iz stava 1. ovog člana se dostavlja Ministarstvu najkasnije do kraja marta tekuće godine za prethodnu godinu, a Ministarstvo je dužno da ga dostavi na razmatranje Vladi najkasnije do kraja aprila tekuće godine za prethodnu godinu. Izvještaj iz stava 1. ovog člana obavezno sadrži: izvršavanje poslova i datih ovlašćenja povjerenih ovom udruženju, broj i strukturu izdatih sertifikata, informaciju o sprovedenim edukacijama, informaciju o kontroli kvaliteta rada članova profesionalnog udruženja, finansijske izvještaje profesionalnog udruženja i društava koja ga čine i druge informacije o stanju u oblasti računovodstvene i revizorske profesije. Profesionalno udruženje je dužno da plan kontinuirane edukacije dostavi Savjetu najkasnije do 1. decembra tekuće godine za narednu godinu. Plan kontinuirane edukacije iz stava 4. ovog člana obavezno sadrži: kvartalni pregled svih planiranih pojedinačnih oblika kontinuirane edukacije sa definisanim temama i svim drugim relevantnim informacijama.

Član 104.

U računovodstvenoj i revizorskoj profesiji u Republici utvrđuju se tri zvanja:

1) sertifikovani računovodstveni tehničar,

2) sertifikovani računovođa,

3) ovlašćeni revizor. Testiranje kandidata za zvanja iz stava 1. ovog člana, izdavanje sertifikata i licenci vrše se na sljedeći način:

1) testiranje kandidata za sva zvanja vrši se posredstvom profesionalnog udruženja,

2) izdavanje sertifikata za sva zvanja vrši profesionalno udruženje utvrđeno ovim zakonom,

3) licenciranje za sertifikovanog računovodstvenog tehničara i sertifikovanog računovođu vrši profesionalno udruženje utvrđeno ovim zakonom,

4) licenciranje ovlašćenih revizora vrši Ministarstvo, u skladu sa ovim zakonom. Izuzev za kvalifikovana lica, nije obvezno licenciranje lica sa zvanjem sertifikovani računovodstveni tehničar i sertifikovani računovođa koja obavljaju računovodstvene poslove za interne potrebe privrednih društava, preduzetnika i drugih pravnih lica u kojima su zaposleni. Profesionalno udruženje dužno je da uspostavi i vodi registre stečenih zvanja iz stava 1. ovog člana, koji obavezno sadrže ime i prezime lica, datum izdavanja i važenja licence, a podaci iz registra su javni i dostupni na internet stranici profesionalnog udruženja. Lice koje posjeduje licencu stečenu u Federaciji BiH i Brčko Distriktu BiH, u skladu sa propisima, odgovarajuće licence u Republici mogu dobiti od Ministarstva, odnosno profesionalnog udruženja u Republici, u skladu sa ovim zakonom.

Član 105.

Zabranjena je upotreba zvanja i naziva iz člana 104. ovog zakona licu koje nije sertifikovano i licencirano, kao i nuđenje ili obavljanje nezavisnih računovodstvenih ili revizijskih usluga licu koje nije licencirano i registrovano u skladu sa ovim zakonom za pružanje računovodstvenih i revizorskih usluga.

Član 106.

Lica koja posjeduju sertifikat izdat od profesionalnih subjekata izvan BiH, nakon što dostave dokaze da ispunjavaju IFAC-ove uslove edukacije u zemlji u kojoj su stekla kvalifikaciju, kao i uslove u pogledu stručne spreme, radnog iskustva i poznavanja propisa i poreskog sistema u Republici i BiH, mogu podnijeti zahtjev za nostrifikaciju stečenih zvanja i kvalifikacija. Nostrifikaciju stečenih zvanja i kvalifikaciju za lica iz stava 1. ovog člana vrši profesionalno udruženje definisano ovim zakonom.

Član 107.

Licima kojima je sertifikat izdat u Federaciji BiH ili Brčko Distriktu BiH stečeno zvanje u profesiji se priznaje u Republici po sistemu reciprociteta.

GLAVA X

UPRAVNI NADZOR I PRAĆENJE, OTKRIVANJE I PRIJAVLJIVANJE KRIVIČNIH DJELA U VEZI SA PRANJEM NOVCA I FINANSIRANJEM TERORISTIČKIH DJELATNOSTI

Član 108.

Upravni nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Ministarstvo.

Član 109.

Privredna društva za reviziju, privredna društva, preduzetnici i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike, registrovani za pružanje računovodstvenih usluga, kao i lica koja vrše poslove nadzora u vezi sa odredbama ovog zakona, obavezna su da stalno prate i otkrivaju pojave i radnje koje imaju obilježja krivičnih djela u vezi sa pranjem novca i finansiranjem terorističkih djelatnosti. U slučaju utvrđivanja činjenica i radnji koje ukazuju na krivična djela iz stava 1. ovog člana, obavezno se, pismeno, bez odgađanja, obavještava organ nadležan za oblast sprečavanja pranja novca i finansiranja terorističkih djelatnosti. Subjekti uključeni u poslove propisane ovim zakonom dužni su da pružaju stalnu podršku i saradnju svim organima krivičnog gonjenja u vezi sa njihovim zahtjevima prilikom otkrivanja, prijavljivanja i procesuiranja djela koja imaju obilježja pranja novca i finansiranja terorističkih djelatnosti.

GLAVA XI

KAZNENE ODREDBE

Član 110.

Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako: ne koristi podatke o razvrstavanju na propisan način (čl. 8. i 9), ne uredi organizaciju računovodstva na propisan način (član 12), internim aktom ne propiše uslove za lice u radnom odnosu koje obavlja računovodstvene poslove (član 17), finansijski izvještaj nije potpisan od kvalifikovanog lica u skladu sa ovim zakonom (član 17. stav 4), povjeri vođenje poslovnih knjiga povezanom pravnom licu suprotno članu 18. ovog zakona, ne priprema finansijske izvještaje u skladu sa čl. 3, 4. i 11. ovog zakona, ne sačinjava, ne kontroliše i ne čuva knjigovodstvene isprave, odnosno ne vodi i ne čuva poslovne knjige i druge izvještaje saglasno odredbama ovog zakona (čl. 13, 14, 15, 16, 40. i 41), ne izvrši popis imovine i obaveza u skladu sa ovim zakonom (član 26), ne sprovede postupak usaglašavanje potraživanja i obaveza, ne odgovori na zahtjev povjerioca ili dužnika za usaglašavanje potraživanja i obaveza, ne odgovori na zahtjev privrednog društva za reviziju (član 27), ne sačinjava izvještaj o poslovanju i konsolidovani izvještaj o poslovanju (čl. 33. i 35), ne sačinjava izvještaj o korporativnom upravljanju (član 34), ne sačinjava izvještaj o plaćanju javnom sektoru i konsolidovani izvještaj o plaćanju javnom sektoru (čl. 36. i 37), ne sačinjava izvještaj o održivosti i konsolidovani izvještaj o održivosti (čl. 38. i 39). Novčanom kaznom od 10.000 KM do 30.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako: ne sačinjava i ne prezentuje finansijske izvještaje u skladu sa ovim zakonom (čl. 28. i 32), ne sačinjava i ne prezentuje konsolidovane finansijske izvještaje u skladu sa ovim zakonom (čl. 29, 30. i 32). Novčanom kaznom od 10.000 KM do 30.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako: ne preda finansijski izvještaj u Registar finansijskih izvještaja (član 42), ne preda konsolidovani finansijski izvještaj u Registar finansijskih izvještaja (član 42), ne preda izvještaj o poslovanju i konsolidovani izvještaj o poslovanju u Registar finansijskih izvještaja (član 43). Za radnje iz st. 1, 2. i 3. ovog člana, novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM kazniće se za prekršaj i odgovorno lice u pravnom licu. Novčanom kaznom od 2.000 KM do 6.000 KM kazniće se za prekršaj preduzetnik, ako: poslovne knjige ne vodi po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi u skladu sa članom 6. st. 2. i 3. ovog zakona, ako odustane od vođenja poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi suprotno članu 6. stav 6. ovog zakona, ne obavijesti Poresku upravu, odnosno Agenciju o vođenju poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi u skladu sa članom 6. st. 4. i 5. ovog zakona. Za radnje iz stava 1. t. 1) do 9), stava 2. tačka 1) i stava 3. tačka 1) ovog člana, novčanom kaznom od 2.000 KM do 6.000 KM kazniće se za prekršaj preduzetnik koji vodi poslovne knjige po sistemu dvojnog knjigovodstva na obračunskoj osnovi.

Član 111.

Novčanom kaznom od 10.000 KM do 30.000 KM kazniće se za prekršaj privredno društvo za reviziju, ako: reviziju finansijskih izvještaja ne obavlja u skladu sa ovim zakonom i podzakonskim aktima donesenim u skladu sa ovim zakonom, Međunarodnim standardima revizije, Međunarodnim standardima kontrole kvaliteta i Međunarodnim etičkim kodeksom za profesionalne računovođe (član 46), u okviru svog poslovnog imena sadrži riječi: revizija, društvo za reviziju, izvedenice ovih riječi ili prevode ovih riječi na strane jezike, a nema dozvolu za obavljanje poslova revizije (član 48), na području Republike pruža usluge revizije bez prethodno ispunjenih uslova ili suprotno uslovima propisanim ovim zakonom (čl. 47, 48. i 49), u propisanom roku ne obavijesti Ministarstvo o promjenama podataka koji se vode u Registru privrednih društava za reviziju (član 58. stav 3. tačka 1), privredno društvo za reviziju koje prestane da ispunjava uslove u pogledu minimalnog broja licenciranih ovlašćenih revizora u radnom odnosu na neodređeno vrijeme ne postupi u skladu sa članom 59. st. 1. i 2. ovog zakona, ne ispunjava uslove u pogledu minimalnog broja licenciranih ovlašćenih revizora u radnom odnosu na neodređeno vrijeme, a zaključi nove ugovore o reviziji (član 59. stav 3), ako nije organizovalo poslovanje na način propisan članom 60. ovog zakona, nije imenovalo glavnog revizorskog partnera na angažmanu i poštovalo druge zahtjeve propisane članom 62. ovog zakona, ne primjenjuje usvojenu metodologiju (član 63), ne zaključi ugovor o reviziji u skladu sa zakonom (član 65), ne dostavi Ministarstvu informacije o ugovorima o reviziji i zaključene ugovore o reviziji (član 65), raskine ugovor o reviziji finansijskih u toku obavljanja revizije, a za to ne postoje opravdani razlozi (član 66. st. 2. i 3), ne obavijesti Ministarstvo o raskidu ugovora o reviziji u propisanom roku (član 66. stav 4), ne angažuje stručna lica za obavljanje revizije iz specifičnih oblasti na način propisan članom 67. ovog zakona, pruža usluge revizije istom pravnom licu u periodu koji je duži od perioda propisanog članom 68. ovog zakona, pruža usluge revizije pravnom licu prije isteka perioda propisanog članom 68. stav 4. ovog zakona, ne sačinjava i ne čuva radnu dokumentaciju u skladu sa članom 70. ovog zakona, izvještaj o reviziji nije sačinjen i potpisan na način propisan članom 71. ovog zakona, se ne osigura na način propisan ovim zakonom i ne dostavi foto-kopiju polise osiguranja Ministarstvu u propisanom roku (član 73), ne sačini i u propisanom roku ne objavi godišnji izvještaj o transparentnosti (član 74), ne popuni i u propisanom roku ne dostavi Ministarstvu Godišnji upitnik za privredna društva za reviziju (član 75), obavlja reviziju kod pravnog lica, a u sukobu interesa je sa tim pravnim licem u skladu sa članom 77. ovog zakona, ovlašćenom licu Ministarstva ne omogući sprovođenje nadzora (čl. 81. do 83). Za radnje iz stava 1. ovog člana, novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM kazniće se za prekršaj i odgovorno lice u privrednom društvu za reviziju.

Član 112.

Novčanom kaznom od 10.000 KM do 30.000 KM kazniće se obveznik revizije, ako: ne zaključi ugovor o reviziji finansijskih izvještaja u skladu sa ovim zakonom (čl. 59. i 64), ne dostavi izvještaj o reviziji u Registar finansijskih izvještaja (član 43), raskine ugovor o reviziji finansijskih izvještaja, a za to ne postoje opravdani razlozi (član 66). Za radnje iz stava 1. ovog člana, novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM kazniće se za prekršaj i odgovorno lice u pravnom licu.

Član 113.

Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj licencirani ovlašćeni revizor, ako: ne obavijesti Ministarstvo o svim promjenama podataka koji se vode u Registru licenciranih ovlašćenih revizora (čl. 51. i 53), ne izrazi mišljenje u skladu sa članom 71. st. 1. i 2. ovog zakona, ne potpiše izvještaj o reviziji u skladu sa članom 71. st. 3. i 4. ovog zakona, obavlja reviziju, a pri tome je u sukobu interesa sa pravnim licem čije finansijske izvještaje revidira (član 76). Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj glavni revizorski partner, licencirani ovlašćeni revizor, članovi revizorskog tima i druga lica koja su učestvovala u reviziji ako ne postupe u skladu sa članom 69. ovog zakona.

Član 114.

Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, preduzetnik i poslovna jedinica pravnog lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga, ako: pruža računovodstvene usluge i potpisuje finansijske izvještaje i konsolidovane finansijske izvještaje trećim licima, a nisu upisani u odgovarajući registar kojeg vodi Ministarstvo (čl. 18, 21. i 22), na području Republike pružaju usluge računovodstva bez prethodno ispunjenih uslova ili suprotno uslovima propisanim ovim zakonom (čl. 17, 19, 21. i 22), računovodstvene usluge pruža bez prethodno zaključenog ugovora o pružanju računovodstvenih usluga (član 18), ne obavijesti Ministarstvo o svim promjenama podataka koji se vode u Registru privrednih društava (član 21).

Član 115.

Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj profesionalno udruženje, ako: propise iz člana 102. stav 2. ovog zakona ne donese na način propisan odredbama st. 3, 4. i 5. navedenog člana, izmjene i dopune u propisima iz člana 102. stav 2. ovog zakona ne donese na način propisan stavom 6. navedenog člana, Vladi u propisanom roku i propisanom sadržaju ne dostavi izvještaj iz člana 103. ovog zakona, Savjetu u propisanom roku i propisanom sadržaju ne dostavi plan kontinuirane edukacije u skladu sa članom 103. ovog zakona.

Član 116.

Novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM kazniće se za prekršaj fizičko lice koje podatke dobijene iz Registra finansijskih izvještaja koristi na način koji je suprotan odredbama ovog zakona. Novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM kazniće se za prekršaj fizičko lice koje koristi zvanja u profesiji propisana ovim zakonom ili nudi i obavlja nezavisne računovodstvene i revizijske usluge trećim licima, a nije registrovano za pružanje tih usluga, niti sertifikovano i licencirano u skladu sa ovim zakonom.

GLAVA XII

PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 117.

Privredna društva za reviziju koja su do dana stupanja na snagu ovog zakona dobila dozvolu za rad od Ministarstva, dužna su da najkasnije u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona svoj status i poslovanje usklade sa odredbama ovog zakona na način da se Ministarstvu dostavi dodatna dokumentacija u skladu sa članom 54. ovog zakona, a koja nije dostavljena do datuma stupanja na snagu ovog zakona. Ako privredno društvo za reviziju u roku iz stava 1. ovog člana ne dostavi dodatnu dokumentaciju, Ministarstvo po isteku roka iz stava 1. ovog člana, po službenoj dužnosti, donosi rješenje o oduzimanju dozvole za rad privrednom društvu za reviziju i brisanju iz Registra privrednih društava za reviziju. Na postupke po zahtjevu za izdavanje dozvole za rad privrednom društvu za reviziju, započete do dana stupanja na snagu ovog zakona, primjenjuju se odredbe ovog zakona.

Član 118.

Privredna društva i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga, dužni su da svoje poslovanje usklade sa odredbama ovog zakona u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona. Privredna društva i poslovne jedinice pravnih lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga, dužni su da u roku iz stava 1. ovog člana Ministarstvu dostave dokumentaciju koja nije dostavljena do datuma stupanja na snagu ovog zakona. Ako privredno društvo, odnosno poslovna jedinica pravnog lica sa sjedištem izvan Republike koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga, u roku iz stava 1. ovog člana ne dostave dodatnu dokumentaciju, Ministarstvo po službenoj dužnosti, a nakon isteka roka iz stava 1. ovog člana, donosi rješenje o njihovom brisanju iz Registra privrednih društava. Na postupak po zahtjevu za upis u Registar privrednih društava, započet do dana stupanja na snagu ovog zakona, primjenjivaće se odredbe ovog zakona.

Član 119.

Licima koja su stekla profesionalno zvanje ovlašćeni revizor, sertifikovani računovođa i sertifikovani računovodstveni tehničar do dana stupanja na snagu ovog zakona priznaje se stečeno zvanje. Licence koje su izdate licenciranim ovlašćenim revizorima do dana stupanja na snagu ovog zakona važe do isteka roka na koji su izdate. Na postupak po zahtjevu za izdavanje licence ovlašćenom revizoru započet do dana stupanja na snagu ovog zakona, primjenjivaće se odredbe ovog zakona.

Član 120.

Član 17. stav 4. ovog zakona primjenjuje se počev od finansijskih izvještaja koji se sačinjavaju za obračunski period koji počinje 1. januara 2026. godine ili kasnije. Čl. 38. i 39. ovog zakona primjenjuju se počev od poslovne godine koja počinje 1. januara 2027. godine ili kasnije. Finansijski izvještaji, konsolidovani finansijski izvještaji, izvještaj o poslovanju i konsolidovani izvještaj o poslovanju za 2025. godinu sačinjavaju se i predaju u skladu sa odredbama čl. 19, 20, 24. i 25. Zakona o računovodstvu i reviziji Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 94/15 i 78/20).

Član 121.

U roku od tri mjeseca od stupanja na snagu ovog zakona ministar će donijeti: Pravilnik o načinu upisa i vođenju Registra privrednih društava i Registra preduzetnika za pružanje računovodstvenih usluga (član 24), Pravilnik o načinu upisa i vođenju Registra privrednih društava za reviziju i Registra licenciranih ovlašćenih revizora (član 58. stav 8), Pravilnik o izdavanju, obnavljanju i oduzimanju licenci ovlašćenim revizorima (član 51. stav 6), Pravilnik o metodologiji obavljanja revizije (član 63). U roku od devet mjeseci od stupanja na snagu ovog zakona ministar će donijeti: Pravilnik o uspostavljanju sistema dvojnog knjigovodstva kod preduzetnika (član 6. stav 7), pravilnike kojima se propisuje Kontni okvir i sadržina računa u kontnom okviru za sva pravna lica i preduzetnike (član 25. st. 2. i 4), Pravilnik o načinu i rokovima vršenja popisa i usklađivanja knjigovodstvenog stanja sa stvarnim stanjem imovine i obaveza (član 26. stav 6. i član 27. stav 5), pravilnike o sadržini i formi finansijskih izvještaja (član 31), Pravilnik o izvještavanju o održivosti (član 38. stav 6), Pravilnik o sadržini i formi javno dostupnih izvještaja (član 44. stav 5), Uputstvo o primjeni Međunarodnog standarda finansijskog izvještavanja za male i srednje entitete (član 11. stav 4), Uputstvo o vršenju nadzora subjekata koji su registrovani za pružanje računovodstvenih usluga (član 80. stav 10), Uputstvo za vršenje nadzora nad radom privrednih društava za reviziju i licenciranih ovlašćenih revizora (član 82. stav 9).

Član 122.

U roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona profesionalno udruženje je dužno da donese propise iz člana 102. ovog zakona.

Član 123.

Do donošenja podzakonskih akata iz člana 121. ovog zakona primjenjivaće se podzakonski akti koji su važili do stupanja na snagu ovog zakona, ako nisu u suprotnosti sa njim.

Član 124.

Na postupke nadzora nad radom revizorskih društava i ovlašćenih revizora započete do dana stupanja na snagu ovog zakona, primjenjivaće se odredbe ovog zakona.

Član 125.

Preduzetnici koji su obavještenje o vođenju poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva dostavili Poreskoj upravi i Agenciji do dana stupanja na snagu ovog zakona, nemaju obavezu njegovog ponovnog dostavljanja.

Član 126.

Stupanjem na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o računovodstvu i reviziji Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“, br. 94/15 i 78/20), osim člana 58. stav 2. tačka 2) tog zakona, koji ostaje na snazi do dana donošenja zakona kojim će se urediti status ovlašćenog procjenjivača.

Član 127.

Ovaj zakon objavljuje se u „Službenom glasniku Republike Srpske“, a stupa na snagu 1. januara 2026. godine.

Broj: 02/1-021-1634/25PREDSJEDNIK Datum: 17. decembar 2025. godineNARODNE SKUPŠTINE

Dr Nenad Stevandić