Zakon o hrani

ZAKON

O HRANI

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se prava i odgovornosti nadležnih organa u vezi sa hranom i hranom za životinje proizvedene u Republici Srpskoj ili uvezene i stavljene u promet u Republici Srpskoj, osnov i opšti zahtjevi za visok nivo zaštite, higijene, kvaliteta i zdravstvene ispravnosti hrane i hrane za životinje, te obaveze subjekata u poslovanju sa hranom i poslovanju sa hranom za životinje, o pitanjima higijene i zdravstvene ispravnosti hrane i hrane za životinje.

Član 2.

(1) Ovaj zakon primjenjuje se na sve faze proizvodnje, prerade, skladištenja i distribucije hrane za ishranu ljudi i hrane za ishranu životinja.

(2) Odredbe ovog zakona ne primjenjuju se na primarnu proizvodnju, pripremu i skladištenje hrane koja nije namijenjena stavljanju u promet, odnosno namijenjena za ličnu potrošnju u domaćinstvu.

Član 3.

Ciljevi ovog zakona su da se obezbijedi:

a) visok nivo zaštite života i zdravlja ljudi,

b) zaštita interesa potrošača, uključujući načelo dobre proizvođačke prakse i savjesnosti u prometu hranom,

v) zaštita zdravlja i dobrobiti životinja, kao i zdravlja bilja i zaštita životne sredine,

g) opšti zahtjevi o kvalitetu hrane,

d) opšti zahtjevi zaštite za označavanje geografskog porijekla i tradicionalnog ugleda hrane,

đ) osnovni zahtjevi koji se odnose na deklarisanje hrane i hrane za životinje,

e) opšti uslovi stavljanja hrane i hrane za životinje u promet, osnovni uslovi stavljanja u promet nove hrane,

ž) organizacija obavljanja kontrole hrane i hrane za životinje, uključujući tradicionalne proizvode sa ciljem obezbjeđenja funkcionalnog tržišta Republike,

z) uspostavljanje mreže ovlaštenih ispitnih laboratorija i referentnih laboratorija i

i) upravljanje krizom i hitnim slučajevima.

Član 4.

(1) U smislu ovog zakona, hrana je svaka materija ili proizvod, prerađen, djelimično prerađen ili neprerađen, a namijenjen da ga ljudi upotrebljavaju ili se može pretpostaviti da će ga ljudi upotrebljavati.

(2) Pojam hrane podrazumijeva i piće, žvakaću gumu, kao i sve druge hranljive materije koje se ugrađuju u hranu za vrijeme proizvodnje, pripreme ili obrade.

(3) Pojam hrane obuhvata i vodu i to:

a) vodu koja služi za javno snabdijevanje stanovništva kao voda za piće,

b) vodu koja se upotrebljava ili ugrađuje u hranu tokom njene proizvodnje, pripreme ili obrade i

v) mineralnu i izvorsku vodu upakovanu u originalno pakovanje.

(4) Pojam hrane ne obuhvata:

a) hranu za životinje, koje ne proizvode hranu ili se ne upotrebljavaju za proizvodnju hrane,

b) žive životinje, osim ako su pripremljene za stavljanje u promet kao hrana,

v) biljke prije žetve, berbe, ili ubiranja plodova,

g) lijekove i medicinske proizvode definisane posebnim propisom,

d) kozmetičke proizvode definisane posebnim propisom,

đ) duvan i duvanske proizvode definisane posebnim propisom,

e) narkotike ili psihotropne materije i

ž) reziduum i kontaminante, kao i prirodne sastojke biljnog i životinjskog porijekla koji štetno djeluju na zdravlje ljudi.

Član 5.

Pojmovi koji se koriste u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:

a) propisi o hrani su ovaj zakon, propisi doneseni na osnovu ovog zakona, kao i ostali zakoni i podzakonski propisi koji se odnose na higijenu, kvalitetu i zdravstvenu ispravnost hrane, a obuhvata sve faze proizvodnje, prerade i distribucije hrane, kao i hrane za životinje koje proizvode hranu, ili se upotrebljavaju za proizvodnju hrane,

b) poslovanje sa hranom je poslovni postupak preduzet radi ostvarivanja dobiti ili bez dobiti, javni ili privatni i u sastavu kojeg se izvršavaju poslovi u vezi sa svakom fazom proizvodnje, prerade, skladištenja, transporta ili distribucije hrane,

v) subjekat u poslovanju sa hranom je svako fizičko i pravno lice, registrovano za obavljanje određenih djelatnosti u vezi sa poslovanjem sa hranom, odgovorno za obezbjeđivanje nesmetanog sprovođenja propisa o hrani unutar djelatnosti koju obavlja,

g) hrana za životinje je svaka materija ili proizvod, uključujući i dodatke hrani za životinje, prerađen, djelimično prerađen ili neprerađen, a namijenjen je ishrani životinja koje proizvode hranu ili se upotrebljavaju za proizvodnju hrane,

d) poslovanje sa hranom za životinje je poslovni postupak preduzet radi sticanja dobiti ili bez dobiti, javni ili privatni, u sastavu kojeg se izvršavaju poslovi u vezi sa svakom fazom proizvodnje, prerade, skladištenja, transporta ili distribucije hrane za životinje,

đ) Centralni registar je evidencija o subjektima u poslovanju sa hranom, objektima za proizvodnju, preradu i skladištenje hrane, objektima za primarnu proizvodnju hrane i odobrenim objektima,

e) stavljanje u promet je držanje hrane ili hrane za životinje radi prodaje, uključujući i ponudu za prodaju, te prodaju ili bilo koji drugi oblik prenosa bez obzira na to da li je besplatan ili nije, kao i sve oblike distribucije i prenosa na teritoriju Republike Srpske (u daljem tekstu: Republika),

ž) rizik je pretpostavka o mogućem štetnom djelovanju hrane na zdravlje ljudi, analiza rizika je proces koji se sastoji od tri međusobno povezane faze: procjene rizika, upravljanja rizikom i obavještavanja o riziku, a procjena rizika je naučno zasnovan postupak sastavljen od četiri faze: identifikovanja opasnosti, karakterizacije opasnosti, procjene izloženosti i karakterizacije rizika,

z) upravljanje rizikom je proces kojim se procjenjuju i uspoređuju različite mogućnosti postupanja nadležnih organa u vezi sa rizikom u saradnji učesnika, cijeneći procjenu rizika i sve bitne činioce, ako je potrebno i proces odabiranja odgovarajućih preventivnih i kontrolnih mjera,

i) obavještavanje o riziku predstavlja interaktivnu razmjenu informacija i mišljenja tokom cijelog postupka analize rizika, a u vezi sa opasnostima i rizicima, sa rizikom povezanim činjenicama i pretpostavkama, između procjenjivača rizika, nadležnih organa, potrošača, proizvođača hrane i hrane za životinje, naučnih zajednica i svih zainteresovanih subjekata, uzimajući u obzir nalaze pri ocjeni rizika, kao i osnove za donošenje odluke prilikom upravljanja rizikom,

j) opasnost je biološki, hemijski ili fizički činilac u hrani i hrani za životinje ili stanje hrane i hrane za životinje, koji mogu da izazovu štetno djelovanje na zdravlje ljudi i životinja,

k) sljedivost (praćenje) je mogućnost praćenja hrane, hrane za životinje, životinja koje služe za proizvodnju hrane, sirovina ili supstanci namijenjenih za hranu ili za koje se smatra da će biti ugrađene u hranu ili hranu za životinje, kroz sve faze proizvodnje, prerade i distribucije,

l) faza proizvodnje, prerade i distribucije je svaka faza, uključujući uvoz, primarnu proizvodnju, preradu, skladištenje, transport, prodaju ili snabdijevanje krajnjeg potrošača hranom i gdje je to u vezi, uvoz, proizvodnja, izrada, skladištenje, transport, distribucija, prodaja hrane za životinje, kao i snabdijevanje hranom za životinje, lj) primarna proizvodnja je proizvodnja i uzgoj primarnih poljoprivrednih proizvoda u proizvodnji bilja, stočarstvu i ribolovu uključujući žetvu i ubiranje plodova, mužu i uzgoj životinja prije klanja, lov i ribolov, pčelarstvo, te sakupljanje samoniklih plodova i biljaka,

m) krajnji potrošač je svako lice koje nabavlja hranu za vlastite potrebe, konzumira je,

n) službena kontrola je kontrola koju sprovode nadležni organi nad higijenom, kvalitetom i zdravstvenom ispravnšću hrane i hrane za životinje radi utvrđivanja ispunjenosti uslova iz propisa o hrani, nj) zdravstvena ispravnost hrane predstavlja potvrdu činjenica da hrana neće prouzrokovati štetno djelovanje na zdravlje ljudi, ako je proizvedena i pripremljena u skladu sa njenom namjenom,

o) zdravstvena ispravnost hrane za životinje podrazumijeva neškodljivost hrane za životinje za zdravlje životinja zbog prisustva određenih bioloških, hemijskih i fizičkih materija u hrani za životinje,

p) hrana životinjskog porijekla namijenjena ishrani ljudi podrazumijeva: meso, mlijeko, ribu, rakove, školjkaše, med i jaja, kao i proizvode za čiju se proizvodnju, po propisima o kvalitetu tih proizvoda i tehnološkim postupcima, kao osnovne sirovine koriste meso, mlijeko, riba, rakovi, školjkaši, med i jaja,

r) higijena hrane podrazumijeva sprovođenje mjera neophodnih za kontrolu opasnosti i obezbjeđenje ispravnosti hrane za ljudsku upotrebu u skladu sa njenom namjenom,

s) kontaminant (štetna materija) je hemijska, biološka, radiološka i fizička materija štetna po zdravlje ljudi, koja nije namjerno dodana hrani, a njeno prisustvo u hrani je posljedica postupaka tokom proizvodnje (uključujući postupke izvršene tokom uzgoja usjeva i životinja, te primjene veterinarskih lijekova), prerade, tretiranja, transporta, distribucije, usluživanja, kao i posljedica ekološke zagađenosti,

t) reziduum (zaostala materija) je zaostala biološka i hemijska materija koja se koristi u dozvoljenim količinama i određenim periodima primarne proizvodnje hrane, kao i ostatak njihovih metabolita i produkta njihove razgradnje izuzimajući prehrambene aditive,

ć) prehrambeni aditiv podrazumijeva materiju koja se bez obzira na njenu hranljivu vrijednost ne koristi kao hrana, niti je tipičan sastojak hrane ali se dodaje hrani zbog tehnoloških i organoleptičkih osobina u toku postupka proizvodnje, prerade, pripreme, pakovanja, transporta i čuvanja hrane,

u) dodatak hrani za životinje je svaka materija koja je dodata hrani za životinje, a može uticati na osobine hrane za životinje kao i na kvalitet uzgoja životinja koje proizvode hranu ili se koriste za proizivodnju hrane namijenjene za ishranu ljudi,

f) kvalitet hrane sačinjavaju ukupne karakteristike hrane koje je čine sposobnom da zadovolji zahtjeve krajnjeg potrošača,

h) deklarisanje (označavanje) je navođenje podataka o proizvodima koji su značajni za kupca, na ambalaži, na originalnom pakovanju, naljepnici, prospektu ili na drugi način, na samom proizvodu ili uz proizvod, a naročito podataka, kao što su: naziv proizvoda, ili marka proizvoda ako postoji, podaci o proizvođaču, podaci o sastavu i karakteristikama kvaliteta proizvoda, načinu upotrebe i čuvanju proizvoda i roku upotrebe,

c) predmeti koji dolaze u neposredni kontakt sa hranom jesu oprema, uređaji, pribor, posuđe i ambalaža koji se koriste u proizvodnji i poslovanju sa hranom,

č) nova hrana je hrana ili sastojci hrane koji se do sada nisu značajnije upotrebljavali za ishranu ljudi u Republici i Bosni i Hercegovini (u daljem tekstu: BiH), dž) hrana za posebne prehrambene namjene, dijetetska hrana namijenjena je ishrani dojenčadi i male djece, lica kod kojih je izmijenjen ili poremećen normalan proces metabolizma, ishrani lica kod kojih je potrebno postići određeno dejstvo upotrebom hrane posebnog sastava ili posebnog načina proizvodnje sa izmijenjenim fizičkim, hemijskim, biološkim i drugim osobinama i

š) bezbjedna hrana je hrana koja nije štetna po zdravlje ljudi i koja je proizvedena, pripremljena i distribuirana u skladu sa propisima u pogledu higijene hrane, njenog kvaliteta i zdravstvene ispravnosti.

II OPŠTI PRINCIPI

Član 6.

(1) Propisi o hrani, imaju za cilj da obezbijede najveći stepen zaštite zdravlja ljudi, uključujući sve postupke u proizvodnji i prometu hrane, zaštitu zdravlja životinja i zaštitu životne sredine.

(2) Propisi iz stava 1. ovog člana uključuju odgovornost svih zainteresovanih u proces proizvodnje i promet hrane (nadležni organi) i obuhvataju sve naučno dokazane međunarodne standarde.

Član 7.

(1) Da bi se postigao visok nivo zaštite života i zdravlja ljudi, mjere koje se primjenjuju u skladu sa propisima o hrani zasnivaju se na procjeni rizika, osim kada to nije primjereno uslovima ili prirodi same mjere.

(2) Procjena rizika zasniva se na raspoloživim naučnim dokazima, a obavlja se na objektivan, nezavisan i transparentan način.

Član 8.

Rizikom upravljaju i obavještenja o njemu daju ovim zakonom i drugim propisima određeni nadležni organi da bi nadležna ministarstva i Institut i drugi subjekti u poslovanju sa hranom i hranom za životinje, kao i druge nadležne institucije i zainteresovani subjekti dobili pravovremenu, tačnu, objektivnu i sveobuhvatnu informaciju o opasnostima i riziku u vezi sa hranom i hranom za životinje.

Član 9.

Upravljanje rizikom zasniva se na rezultatima procjene rizika i drugim faktorima važnim za slučaj koji se razmatra u načelu predostrožnosti, da bi se obezbijedilo da preventivne i kontrolne mjere preduzete radi smanjenja, uklanjanja, ili izbjegavanja rizika za zdravlje ljudi koji konzumiraju hranu, budu primjerene i efikasne.

Član 10.

(1) Ako se u posebnim okolnostima nakon procjene raspoloživih informacija utvrdi mogućnost štetnog djelovanja hrane na zdravlje ljudi, bez dovoljno naučnih podataka i informacija za objektivnu procjenu rizika mogu se preduzeti privremene mjere upravljanja rizikom, radi obezbjeđenja visokog stepena zaštite zdravlja u Republici, koje se primjenjuju do dobijanja novih naučnih informacija neophodnih za objektivnu procjenu rizika.

(2) Mjere iz stava 1. ovoga člana moraju biti primjerene tako da ne ograničavaju promet hrane više nego što je to potrebno, uz pretpostavku tehničke i ekonomske izvodljivosti mjera i drugih faktora bitnih za slučaj koji se razmatra.

(3) Preduzete mjere moraju ponovo da se razmotre u razumnom roku u zavisnosti od prirode identifikovanog rizika po život i zdravlje ljudi i vrste stručnih informacija potrebnih za razrješenje naučnih nedoumica, a za sprovođenje sveobuhvatnije procjene rizika.

Član 11.

(1) Interes potrošača mora da se obezbijedi do najvišeg nivoa zaštite.

(2) Subjekti u poslovanju hranom obavezni su da krajnjem potrošaču obezbijede informacije koje daju mogućnost izbora proizvoda, na način koji neće dovesti potrošača u zabludu u pogledu sastava, kvaliteta i namjene proizvoda.

(3) U smislu stava 1. ovog člana zabranjena je:

a) proizvodnja i distribucija zdravstveno neispravne i hrane neprikladne za stavljanje u promet,

b) nepravilno sprovođenje postupka u poslovanju hranom i dovođenje u zabludu potrošača,

v) tehnološka izmjena i izostavljanje osnovnih sastojaka karakterističnih za vrstu hrane,

g) navođenje netačnih podataka na deklaraciji i obmana potrošača i

d) obavještavanje o hrani putem sredstava informisanja i na druge načine koji mogu dovesti potrošača u zabludu o kvalitetu hrane i njenoj zdravstvenoj ispravnosti.

Član 12.

(1) Ako postoji osnovana sumnja da bi hrana ili hrana za životinje mogla predstavljati rizik po zdravlje ljudi ili životinja, nadležni organi su dužni da obavijeste javnost o prirodi rizika po zdravlje ljudi i životinja.

(2) Obavještenje iz stava 1. ovog člana mora da sadrži podatke o hrani ili hrani za životinje, odnosno vrsti hrane ili hrane za životinje, riziku koji ona predstavlja, kao i mjere koje se preduzimaju ili će se preduzeti da bi se spriječio ili uklonio rizik.

Član 13.

Tokom pripreme, izrade, ocjene i izmjene propisa o hrani, potrebno je sprovesti javne rasprave, uz neposredno ili posredno učešće svih zainteresovanih subjekata.

Član 14.

O bezbjednosti hrane i hrane za životinje na teritoriji Republike, u okviru svojih ovlašćenja brinu se subjekti upisani u Centralni registar i drugi subjekti nadležni za bezbjednost hrane i hrane za životinje.

Član 15.

U ostvarivanju bezbjednosti hrane i hrane za životinje u Republici, svi organi i subjekti na koje se ovaj zakon odnosi odgovorni su za svaku aktivnost, kao i nepreduzimanje mjera iz oblasti bezbjednosti hrane i hrane za životinje, u skladu sa propisima o hrani.

Član 16.

Međunarodne obaveze u oblasti bezbjednosti hrane izvršavaju se u skladu sa direktivama međunarodnih institucija, Direktiva Savjeta 92/59/EEC od 29. juna 1992. godine, Sporazumom o primjeni sanitarnih i fitosanitarnih mjera (SPS Agreement), međunarodnim konvencijama i drugim međunarodnim sporazumima i razmjenjuju se informacije sa svim organizacijama odgovornim za bezbjednost hrane.

III ZDRAVSTVENA ISPRAVNOST HRANE

Član 17.

(1) Hrana je zdravstveno ispravna ako ne može izazvati štetne uticaje na zdravlje ljudi, ako je proizvedena, pripremljena i upotrijebljena u skladu sa svojom namjenom.

(2) Zabranjeno je stavljanje u promet hrane koja nije zdravstveno ispravna.

(3) Hrana je zdravstveno neispravna ako je štetna po zdravlje ljudi i neprikladna za ljudsku upotrebu.

Član 18.

(1) Pri odlučivanju da li je neka hrana zdravstveno neispravna, uzimaju se u obzir:

a) uslovi u svakoj fazi proizvodnje, prerade, distribucije i čuvanja hrane, kao i pripreme i načina konzumiranja hrane od potrošača, u skladu sa njenom namjenom i

b) informacije koje su dostupne potrošaču, uključujući i podatke na deklaraciji, a koje se odnose na sprečavanje specifičnih štetnih djelovanja pojedinih vrsta ili kategorija hrane na zdravlje ljudi.

(2) Štetnost hrane po zdravlje ljudi utvrđuje se na osnovu:

a) mogućih neposrednih ili posrednih, kratkoročnih ili dugoročnih štetnih uticaja te hrane po zdravlje potrošača, kao i mogućih uticaja na zdravlje budućih generacija,

b) mogućih kumulativnih toksičnih djelovanja i

v) posebne zdravstvene osjetljivosti specifične kategorije potrošača kada je hrana namijenjena toj kategoriji potrošača.

(3) Kada se utvrdi da hrana nije zdravstveno ispravna, kao dio jedne proizvodne partije, serije ili pošiljke iste hrane po vrsti i kategoriji, smatra se da sva hrana u toj proizvodnoj partiji, seriji ili pošiljci nije zdravstveno ispravna, osim ako se laboratorijskom analizom utvrdi da je ostatak proizvodne partije, serije ili pošiljke bezbjedan.

Član 19.

(1) Hrana se smatra štetnom po zdravlje ljudi, ako:

a) sadrži patogene mikroorganizme ili parazite i njihove izlučevine, (bakterijske toksine, mikotoksine, histamin i slične materije) ili druge mikroorganizme, parazite i štetočine koji mogu štetno uticati na zdravlje ljudi ili ako ih sadrži iznad dozvoljene vrijednosti,

b) sadrži prirodne toksine ili druge prirodne toksične materije koje mogu štetno uticati na zdravlje ljudi ili ako ih sadrže iznad dozvoljenih vrijednosti,

v) sadrži prehrambene aditive koji se ne smiju dodavati određenoj vrsti hrane ili ako je količina prehrambenih aditiva prisutnih u hrani iznad dozvoljenih vrijednosti,

g) sadrži pesticide, metale, lijekove i druge medicinske proizvode, kao i ostale supstance koje mogu štetno uticati na zdravlje ljudi ili ako ih sadrže iznad dozvoljenih vrijednosti,

d) sadrži radionuklide iznad određene granice ili je ozračena iznad granice dozvoljene propisima o hrani,

đ) ambalaža sadrži mikroorganizme ili druge materije koje mogu štetno uticati na zdravlje ljudi ili ako ih sadrže iznad dozvoljene vrijednosti;

e) potiče od uginulih životinja ili od životinja oboljelih od bolesti koje mogu štetno uticati na zdravlje ljudi i

ž) zbog svog sastava i drugih osobina mogu štetno uticati na zdravlje ljudi.

(2) Hrana se smatra neprikladnom za ljudsku upotrebu, ako:

a) su organoleptička svojstva hrane izmijenjena zbog hemijskih, fizičkih, mikrobioloških ili drugih procesa tako da ona nije prikladna za ishranu ljudi,

b) sadrži i druge sirovine, dodatke i materije koje toksikološki nisu provjerene i sigurne za ishranu ljudi,

v) je ambalaža neprikladna i ima oštećenja koja mogu prouzrokovati hemijske i mikrobiološke promjene u granicama većim od dozvoljenih,

g) sadrži primjese i mehanička oštećenja i

d) hrana nema označen rok upotrebe, odnosno ako je rok upotrebe nejasno označen ili je istekao.

IV KVALITET HRANE

Član 20.

(1) Subjekti u poslovanju hranom dužni su da u svim fazama proizvodnje i prometa obezbijede propisani kvalitet hrane, a za hranu za koju nisu propisani uslovi kvaliteta, moraju biti ispunjeni uslovi u pogledu zdravstvene ispravnosti.

(2) Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (u daljem tekstu: ministar) donosi pravilnik kojim propisuje uslove i postupak utvrđivanja kvaliteta hrane, radi:

a) zaštite interesa potrošača,

b) obezbjeđenja potrošaču kvalitetnog izbora hrane za potrošnju i

v) zaštite interesa proizvođača.

(3) Propisima iz stava 2. ovog člana utvrđuju se zahtjevi koji se odnose na:

a) obaveze subjekata u poslovanju sa hranom, a u vezi sa njenim kvalitetom,

b) klasifikaciju, kategorizaciju i naziv proizvoda,

v) fizička, hemijska i fizičko-hemijska i organoleptička svojstva kao i sastav hrane,

g) fizička, hemijska, fizičko-hemijska i organoleptička svojstva sirovina, vrstu i količinu sirovina, dodataka i aditiva koji se koriste u proizvodnji i preradi hrane,

d) metode uzimanja uzoraka i ispitivanja kvaliteta hrane,

đ) izdavanje ovlašćenja ocjenjivačima organoleptičkih svojstava hrane za određene proizvode,

e) elemente bitnih tehnoloških postupaka koji se primjenjuju u proizvodnji i preradi hrane,

ž) pakovanje i deklarisanje i

z) dodatne zahtjeve za označavanje hrane.

Član 21.

Hrana neodgovarajućeg kvaliteta je:

a) hrana koja ne zadovoljava propisane uslove kvaliteta,

b) neodgovarajuće, nepotpuno ili nepropisno deklarisana hrana i

v) neovlašćeno korišćenje tuđe robne marke, naziva i žiga proizvođača pri obilježavanju hrane.

V CENTRALNI REGISTAR

Član 22.

(1) Proizvodnjom i prometom hrane i hrane za životinje može se baviti pravno lice, preduzetnik i fizičko lice (poljoprivredni proizvođač), koji su upisani u Centralni registar, koji vodi Ministarstvo.

(2) U Centralnom registru vode se i podaci o registrovanim objektima.

(3) Objekti koji se koriste u primarnoj proizvodnji hrane, proizvodnji, preradi i skladištenju hrane moraju biti upisani u Centralni registar iz stava 2. ovog člana.

(4) Objekti koji se koriste u pripremanju, obradi ili preradi na maloprodajnom mjestu uključujući pokretne prostore (u krugu tržnice, škole, zdravstvene ustanove) moraju se registrovati u Ministarstvu, odnosno Ministarstvu zdravlja usklađeno sa nadležnostima u propisivanju opštih ili specifičnih uslova higijene hrane iz člana 26. ovog zakona.

(5) Radi upisivanja u evidenciju iz stava 4. ovog člana nadležni organi uprave, nakon donošenja rješenja o ispunjavanju uslova utvrđenim odgovarajućim propisom, dužni su da primjerak rješenja dostave nadležnom Ministarstvu.

(6) U objektima koji podliježu postupku odobravanja ne može se početi djelatnost bez odobrenja koje se pribavlja na osnovu nalaza stručne komisije koja provjerava ispunjenost propisanih uslova.

(7) Ministar za svaki objekat iz st. 3. i 4. ovog člana, koji je upisan u Centralni registar, osim za objekte koji se koriste u primarnoj proizvodnji hrane, donosi rješenje o upisu i dodjeljuje registarski broj.

Član 23.

(1) Podaci u Centralom registru su javni.

(2) Centralni registar se vodi u elektronskoj formi i može se povezivati sa drugim bazama i registrima Ministarstva, odnosno sa registrom Ministarstva zdravlja.

(3) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje sadržaj i način vođenja Centralnog registra.

(4) Pravno lice, preduzetnik i fizičko lice briše se iz Centralnog registra ako donese odluku o prestanku obavljanja određene djelatnosti za koje je upisan u Centralni registar i ako prestane ispunjavati uslove iz člana 22. ovog zakona, odnosno uslove propisane posebnim propisima.

(5) Za objekte koji podliježu postupku odobravanja iz člana 22. stav 6. ovoga zakona ministar imenuje stručnu komisiju.

(6) Visinu troškova rada komisije iz stava 5. ovoga člana određuje ministar, a troškove snosi podnosilac zahtjeva i uplaćuje ih na račun javnih prihoda Republike.

VI OBAVEZE I ODGOVORNOSTI SUBJEKATA U POSLOVANJU SA HRANOM

Član 24.

(1) Subjekti u poslovanju sa hranom u svim fazama proizvodnje i prometa hrane i hrane za životinje kojim upravljaju, obavezni su da obezbijede da hrana ispunjava uslove iz propisa o hrani, kao i da dokažu ispunjenost tih uslova.

(2) Za štetu po zdravlje ljudi nastalu konzumiranjem zdravstveno neispravne hrane, koja je stavljena u promet, odgovaraju subjekti u poslovanju sa hranom u svim fazama njene proizvodnje, prerade, distribucije i prodaje.

Član 25.

(1) U svim fazama proizvodnje, prerade i distribucije hrane mora biti obezbijeđena sljedivost.

(2) Subjekat u poslovanju hranom dužan je da identifikuje svaki drugi subjekat od kojeg nabavlja i kojem isporučuje hranu i koja kao repromaterijal služi za dalju proizvodnju hrane, ili bilo koju supstancu koja se dodaje ili se očekuje da će biti ugrađena u hranu.

(3) Subjekat iz stava 2. ovog člana dužan je da uspostavi sistem i procedure koje obezbjeđuju transparentnost podataka o sljedivosti.

(4) Hrana koja se stavlja u promet u Republici ili za koju postoji vjerovatnoća da će biti stavljena u promet, mora da bude na odgovarajući način evidentirana, deklarisana i označena radi identifikacije da bi se obezbijedila mogućnost njene sljedivosti.

(5) Subjekti u poslovanju hranom dužni su da podatke iz stava 2. ovog člana čuvaju tri godine i na zahtjev nadležnih organa blagovremeno ih učine dostupnim.

Član 26.

(1) Subjekti u poslovanju sa hranom u primarnoj proizvodnji obavezni su da obezbijede sistemsko sprovođenje opštih i specifičnih uslova higijene hrane koje utvrđuje Ministarstvo, na osnovu posebnih propisa.

(2) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje uslove za sistemsko sprovođenje opštih i specifičnih uslova higijene za novu hranu, hranu biljnog i životinjskog porijekla i za druge vrste hrane, koje moraju ispunjavati subjekti iz stava 1. ovog člana.

(3) Subjekti koji posluju sa hranom u maloprodajnim objektima, uključujući skladištenje, preradu, doradu i pripremu hrane u maloprodajnim i ugostiteljskim objektima, dužni su da obezbijede sistemsko sprovođenje opštih i specifičnih uslova higijene hrane koje propisuje ministar, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja i Ministarstva trgovine i turizma.

Član 27.

(1) Ako subjekat u poslovanju sa hranom, kada hrana nije pod njegovom neposrednom kontrolom, osnovano sumnja ili utvrdi da je u bilo kojoj fazi proizvodnje i prometa nastala povreda propisanih uslova o bezbjednosti hrane, dužan je da odmah o tome obavijesti Ministarstvo zdravlja.

(2) Ako je hrana iz stava 1. ovog člana došla do potrošača, subjekat u poslovanju sa hranom dužan je da na efikasan način informiše potrošača o razlogu povlačenja hrane i ukoliko je potrebno zahtijeva vraćanje hrane koja je već isporučena, ako se drugim mjerama ne može obezbijediti odgovarajući nivo zaštite zdravlja.

(3) Subjekat u poslovanju sa hranom odgovoran za promet u maloprodajnoj ili distributivnoj djelatnosti koja nema direktnog uticaja na ambalažu, deklarisanje i zdravstvenu ispravnost, dužan je da počne povlačenje hrane koja ne zadovoljava propisane uslove zdravstvene ispravnosti odmah po prijemu obavještenja o tome.

(4) U slučaju iz stava 3. ovog člana, subjekat u poslovanju sa hranom dužan je da pruži informacije koje se odnose na sljedivost hrane.

(5) Ako subjekat u poslovanju sa hranom osnovano sumnja ili utvrdi da hrana koju je stavio u promet može biti štetna po zdravlje ljudi obavezan je da hitno o tome kao i o preduzetim mjerama kojima se unaprijed sprečava rizik po potrošača obavijesti Ministarstvo, odnosno Ministarstvo zdravlja.

(6) Subjekat u poslovanju sa hranom obavezan je da sarađuje i ne smije da sprečava bilo koje lice da sarađuje sa nadležnim tijelima u mjerama preduzetim radi smanjivanja rizika koji potiče od hrane koju stavljaju u promet ili koja je već stavljena u promet.

Član 28.

(1) Subjekat u poslovanju sa hranom, osim subjekata koji se bave primarnom proizvodnjom, dužan je da uspostavi i sprovodi redovne kontrole higijenskih uslova proizvodnje u svakom objektu pod njegovom kontrolom, sprovođenjem preventivnog postupka samokontrole u skladu sa Principima sistema analize opasnosti i kritičnih kontrolnih tačaka (u daljem tekstu: sistemi analize).

(2) Subjekat u poslovanju sa hranom koji se bavi primarnom proizvodnjom, dužan je da uspostavi i sprovodi redovne kontrole higijenskih uslova proizvodnje u svakom objektu pod njegovom kontrolom, sprovođenjem preventivnog postupka samokontrole u skladu sa dobrom proizvođačkom praksom.

(3) Subjekti u poslovanju sa hranom dužni su da u skladu sa zahtjevima redovne kontrole zdravstvene ispravnosti i kvaliteta hrane, obezbijede redovnu dnevnu, sedmičnu i mjesečnu kontrolu u vlastitoj laboratoriji ili laboratoriji ovlaštenoj za tu vrstu ispitivanja.

(4) Troškove redovnih kontrola snosi subjekt u poslovanju sa hranom.

(5) Ako rezultati samokontrole na osnovu sistema analize otkriju postojanje rizika po zdravlje ljudi ili da hrana ne zadovoljava propisane zahtjeve zdravstvene ispravnosti, subjekat je obavezan da preduzme mjere u skladu sa članom 26. ovog zakona.

(6) Ministar, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja, donosi pravilnik kojim propisuje uslove za sporovođenje sistema samokontrole i provjeru usklađenosti sistema analize standarda u objektima iz st. 1. i 2. ovog člana.

(7) Ministar, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja, na osnovu propisa iz stava 6. ovog člana utvrđuje izuzeće od obaveza iz stava 1. ovog člana za određene subjekte koji posluju hranom, posebno male subjekte u proizvodnji i distribuciji tradicionalnih proizvoda uz uslov da je osiguran potreban nivo higijene uz sprovođenje samokontrole u skladu sa dobrom proizvođačkom praksom.

VII NOVA HRANA

Član 29.

(1) Nova hrana podrazumijeva sljedeće kategorije hrane:

a) hrana i sastojci hrane sa novom ili namjerno izmijenjenom primarnom molekularnom strukturom,

b) hrana i sastojci hrane koji se sastoje od mikroorganizama, gljiva i algi ili su izolovani iz njih,

v) hrana ili sastojci hrane koji se sastoje od biljaka i životinja, mineralnih i sintetičkih materija ili su izolovani iz njih, osim hrane i sastojaka hrane dobijenih tradicionalnim načinom razmnožavanja ili za koje je poznato da se sigurno mogu konzumirati i

g) hrana i sastojci hrane dobijeni novim tehnološkim postupkom, a koja izaziva znatne promjene u sastavu i strukturi hrane ili sastojaka hrane, što utiče na prehrambenu vrijednost hrane, metabolizam ili nivo neprihvatljivih supstanci za prehranu ljudi.

(2) Nova hrana iz stava 1. ovog člana ne smije da:

a) predstavlja opasnost za zdravlje potrošača,

b) stvara zabludu o njenim bitnim karakteristikama u pogledu porijekla kod krajnjeg potrošača,

v) se u prehrambenom smislu razlikuje od hrane ili sastojaka hrane koja bi po svojoj namjeni trebalo da je zamijeni i

g) uključuje prehrambene aditive, koji nisu odobreni za upotrebu u hrani i hrani za životinje, u skladu sa posebnim propisima.

(3) Ministar, uz pribavljeno mišljenje ministra zdravlja donosi pravilnik kojim propisuje uslove za proizvodnju i stavljanje u promet nove hrane.

Član 30.

(1) Za prvo stavljanje nove hrane u promet u Republici subjekat u poslovanju sa hranom mora posjedovati odobrenje u skladu sa odredbama ovog zakona, odnosno posebnih propisa.

(2) Odobrenje iz stava 1. ovog člana za novu hranu izdaje Ministarstvo u skladu sa propisom iz člana 29. stav 3. ovog zakona.

(3) Ministarstvo vodi evidenciju izdanih odobrenja za stavljanje u promet nove hrane.

(4) O izdanim odobrenjima iz stava 1. ovog člana vodi se poseban Registar nove hrane, čiji sadržaj i način vođenja propisuje ministar.

(5) Prilikom stavljanja u promet nove hrane, uključujući i neupakovanu količinu hrane, subjekat u poslovanju novom hranom obavezan je da subjektu koji prima novu hranu dostavi potrebne podatke koji sadrže kategoriju nove hrane i o jedinstvenoj identifikacionoj oznaci određenoj međunarodnim standardom.

(6) Nova hrana koja se stavlja u promet mora pored osnovnih zahtjeva za deklaraciju i označavanje da sadrži i podatke o tim svojstvima iz člana 54. ovog zakona.

Član 31.

(1) Ako postoje naučne pretpostavke u pogledu štetnog djelovanja nove hrane na zdravlje ljudi Ministarstvo će uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja, zabraniti njeno stavljanje u promet radi sprečavanja mogućih posljedica na zdravlje ljudi.

(2) Nova hrana za koju se dokaže da ne zadovoljava zahtjeve zdravstvene ispravnosti propisane ovim zakonom, mora se neškodljivo ukloniti u skladu sa ovim zakonom.

VIII HRANA SA OZNAKOM TRADICIONALNOG UGLEDA, PORIJEKLA I GEOGRAFSKOG PORIJEKLA

Član 32.

(1) Hrana može biti označena znakom „tradicionalni ugled“, ako je u proizvodnji korištena tradicionalna sirovina ili ima tradicionalni sastav, a proizvedena je ili prerađena na tradicionalni način, a razlikuje se po karakterističnim svojstvima u odnosu na istu ili sličnu hranu iz iste kategorije.

(2) Prava na dodjelu znaka „tradicionalni ugled“ imaju proizvođači i prerađivači kao i udruženja prerađivača i proizvođača, nezavisno od pravnog statusa ili sastava udruženja, koji proizvode i prerađuju takvu hranu.

(3) Podnosioci zahtjeva za dodjelu oznake „tradicionalni ugled“ obavezni su da prilože proizvođačku specifikaciju za proizvodenu hranu.

(4) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje uslove i postupke za priznavanje posebnih svojstava hrane, odobrava proizvođačku specifikaciju i imenuje komisije za dodjelu oznake „tradicionalni ugled“.

Član 33.

(1) Hrana može da nosi ime tradicionalnog naziva, porijekla i geografskog porijekla, ako ispunjava uslove u skladu sa posebnim propisima.

(2) Hrana koja nosi oznaku tradicionalnog naziva, imena i porijekla i geografskog porijekla, pored opštih zahtjeva za deklarisanje i označavanje iz člana 32. ovog zakona mora da sadrži dodatne podatke iz člana 54. ovog zakona.

(3) Odredba člana 32. stav 1. ovog zakona ne odnosi se na vina, aromatizovana pića, napitke i alkoholna pića.

Član 34.

(1) Ministarstvo vodi registar prehrambenih proizvoda sa oznakom „tradicionalni ugled“.

(2) Način i sadržaj vođenja registra propisuje ministar.

(3) Ministarstvo će brisati proizvod iz registra kada se ustanovi da proizvod ne zadovoljava propisane uslove.

IX OVLAŠĆENE ISPITNE LABORATORIJE I

REFERENTNE LABORATORIJE

Član 35.

(1) Laboratorijska ispitivanja u oblasti bezbjednosti hrane vrše laboratorije akreditovane u skladu sa propisima o akreditaciji i ovlašćene od Ministarstva, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja, u skladu sa posebnim propisima.

(2) Laboratorijske analize uzoraka iz člana 58. ovog zakona, uzetih radi službene kontrole hrane, sprovode laboratorije ovlaštene od Ministarstva.

(3) Nadležni inspektor uzima i označava uzorke na propisan način tako da je obezbijeđena cjelovitost i podobnost uzoraka za predviđena laboratorijska ispitivanja i dostavlja uzorke ovlašćenoj ispitnoj laboratoriji.

(4) Sredstva za laboratorijska ispitivanja bezbjednosti hrane iz st. 1. i 2. ovog člana obezbjeđuju se iz budžeta Republike i budžeta jedinica lokalne samouprave.

(5) Ministarstvo sastavlja listu ispitnih laboratorija u kojoj su označene vrsta laboratorija i vrsta analiza za koje su iste ovlaštene.

(6) Lista iz stava 5. ovog člana objavljuje se u „Službenom glasniku Republike Srpske”.

Član 36.

(1) Ovlašćene ispitne laboratorije iz člana 35. ovog zakona obavljaju sljedeće djelatnosti:

a) osnovne djelatnosti i

b) specijalizovane djelatnosti.

(2) Ispitne laboratorije ovlaštene za obavljanje osnovnih djelatnosti moraju ispunjavati uslove utvrđene propisima o hrani i drugim posebnim propisima.

(3) Ministar može propisati i posebne uslove koje moraju zadovoljavati ispitne laboratorije iz stava 1. ovog člana.

(4) Ministar, uz pribavljena mišljenja Ministarstva zdravlja i Republičkog zavoda za standardizaciju i metrologiju donosi pravilnik kojim propisuje postupak utvrđivanja ispunjenosti uslova za rad ispitnih laboratorija iz stava 1. ovog člana.

(5) Akreditacija i ovlašćivanje ispitnih laboratorija odnosi se na pojedine analize, više analiza, kao i vrstu hrane i različite vrste hrane.

Član 37.

(1) Ministar, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja, ovlašćuje jednu laboratoriju kao referentnu za određenu vrstu ispitivanja.

(2) Jedna laboratorija može biti referentna za više vrsta ispitivanja.

(3) Referentne laboratorije moraju ispunjavati uslove utvrđene odgovarajućim propisima i biti akreditovane.

(4) Referentne laboratorije iz stava 1. ovog člana:

a) pružaju podršku i koordiniraju aktivnosti laboratorija u vezi sa metodama analiza koje obavljaju,

b) organizuju uporedna ispitivanja standardizovanih uzoraka radi ujednačavanja postupanja i praćenja stručnosti ovlaštenih laboratorija u skladu sa međunarodnim standardima,

v) sarađuju sa referentnim laboratorijama drugih država za ispitivanje za koje je ovlaštena,

g) obavljaju ispitivanje službenog uzorka radi provjere nalaza ovlaštene laboratorije (superanaliza),

d) staraju se o uspostavljanju jedinstvenih kriterijuma, metoda i standarda za rad ovlaštenih laboratorija i

đ) obezbjeđuju stručnu i tehničku pomoć nadležnim organima za primjenu predviđenih planova kontrole.

(5) Ministarstvo sastavlja listu referentnih laboratorija u kojoj su označene vrste analiza za koje su ovlaštene.

(6) Lista iz stava 5. ovog člana objavljuje se u „Službenom glasniku Republike Srpske”.

X SISTEM BRZOG OBAVJEŠTAVANJA I UZBUNJIVANJA, HITNE MJERE I UPRAVLJANJE KRIZNIM SITUACIJAMA

Član 38 .

(1) Na osnovu ovog zakona uspostavlja se sistem brzog obavještavanja i uzbunjivanja o direktnom ili indirektnom riziku po zdravlje čiji je uzrok hrana.

(2) Sistemom brzog obavještavanja i uzbunjivanja upravlja Ministarstvo, odnosno Ministarstvo zdravlja, referentne i ovlaštene laboratorije.

(3) Ministarstvo, u saradnji sa Ministarstvom zdravlja, koordinira, rukovodi i uspostavlja sistem brzog obavještavanja i uzorkovanja za bezbjednost hrane.

(4) U razmjeni podataka sa nadležnim institucijama u Republici i nadležnim institucijama u inostranstvu uspostavlja se informacioni sistem, a ministar imenuje lice za kontakt.

Član 39.

(1) U sistemu brzog obavještavanja i uzbunjivanja imaju pravo učešća i druge zainteresovane zemlje i međunarodne organizacije na osnovu važećih sporazuma.

(2) Izvještaji i podaci brzog obavještavanja i uzbunjivanja koji se odnose na rizik po zdravlje i čiji je uzrok hrana moraju biti po načelu transparentnosti dostupni javnosti.

Član 40.

(1) Kada Ministarstvo, odnosno Ministarstvo zdravlja utvrdi da je hrana ozbiljan rizik po zdravlje ljudi, zdravlje životinja ili životnu sredinu, kao i da se taj rizik ne može na odgovarajući način ukloniti, ministar, odnosno ministar zdravlja može narediti jednu ili više hitnih mjera.

(2) Svi učesnici u smislu brzog obavještavanja i uzbunjivanja u okviru svoje nadležnosti obavezni su da obavijeste Ministarstvo, odnosno Ministarstvo zdravlja o pojavi rizika iz stava 1. ovog člana.

(3) Bez obzira na porijeklo hrane, radi realizacije zadataka iz stava 1. ovog člana, ministar preduzima sljedeće mjere:

a) inicira privremenu zabranu stavljanja u promet ili upotrebe hrane,

b) određje posebne uslove za predmetnu hranu i

v) određuje mjere bezbjednog uklanjanja hrane.

Član 41.

(1) Kada postoje direktni ili indirektni rizici po zdravlje ljudi, zdravlje životinja, a uzročnici su hrana ili hrana za životinje, čije nastupanje nije moguće predvidjeti, sprovesti ili ukloniti do nivoa propisanih mjera, primjenjuju se mjere utvrđene Planom upravljanja kriznim situacijama iz oblasti bezbjednosti hrane.

(2) Plan iz stava 1. ovog člana usvaja Vlada na prijedlog Ministarstva koji priprema u saradnji sa Ministarstvom zdravlja.

(3) Plan upravljanja kriznim situacijama u oblasti bezbjednosti hrane sadrži:

a) svaku vrstu rizika koji potiču i mogu direktno ili indirektno biti opasni za ljudsko zdravlje,

b) procedure predviđene za upravljanje kriznim situacijama uključujući propisanu transparentnost i informisanost i

v) mjere koje se obavezno moraju sprovoditi u slučaju kada drugim mjerama propisanim ovim zakonom nije moguće upravljati kriznim situacijama.

(4) Planom iz stava 1. ovog člana utvrđuju se praktični postupci potrebni za upravljanje krizom, uključujući organizaciju krizne jedinice u nadležnim organima, kadrovsku popunu, strategiju komunikacije između Ministarstva, Ministarstva zdravlja i svih nadležnih republičkih organa, uključujući sve subjekte u poslovanju hranom, kao i potrošače.

XI HRANA ZA ŽIVOTINJE

Član 42.

(1) Nije dozvoljeno stavljati u promet zdravstveno neispravnu hranu za životinje.

(2) Hrana za životinje smatra se zdravstveno neispravnom za upotrebu ako štetno djeluje na zdravlje životinja koje proizvode hranu ili se upotrebljavaju za proizvodnju hrane, kao i hrana dobijena od tih životinja koja je zdravstveno neispravna za ljudsku upotrebu.

(3) Kada hrana za životinje ne zadovoljava propise zdravstvene ispravnosti u jednoj proizvodnoj seriji ili jednoj pošiljci, smatra se da je sva hrana te serije ili pošiljke neispravna, izuzev ako laboratorijska analiza dokaže suprotno.

Član 43.

(1) Kada postoje razlozi za sumnju da je hrana za životinje zdravstveno neispravna, Ministarstvo inicira preduzimanje mjera ograničenja stavljanja hrane u promet ili njeno povlačenje iz prometa.

(2) Ministar donosi pravilnik kojim propisuje:

a) zahtjeve koji se odnose za zdravstvenu ispravnost hrane za životinje,

b) način postupanja i higijenske uslove u poslovanju hranom za životinje,

v) uvođenje sistema samokontrole, njihovu primjenu od subjekata u poslovanju hranom za životinje radi zdravstvene ispravnosti hrane za životinje koju stavljaju u promet,

g) uslove u pogledu stručnosti, prostorija i opreme, laboratorija za obavljanje analiza i superanaliza hrane za životinje,

d) zabranu i ograničenja upotrebe određenih sirovina u proizvodnji hrane za životinje koje potiču iz specifičnih izvora bilo po vrsti životinja, mjestu porijekla, svojoj prirodi, naknadnoj preradi ili doradi kao i drugim specifičnostima i

đ) druge uslove u vezi sa hranom za životinje za koje se utvrdi da su obavezni da bi se obezbijedilo da hrana za životinje zadovoljava propise o zdravstvenoj ispravnosti.

Član 44.

Na upis u registar objekata u kojima se proizvodi i skladišti hrana za životinje, primjenjuju se propisi iz oblasti veterinarstva.

Član 45.

Obaveze i odgovornosti subjekata u poslovanju hranom za životinje odnose se na:

a) higijenu, zdravstvenu ispravnost i kvalitet hrane za životinje,

b) postupanje sa hranom za životinje ako ne ispunjava propisane zahtjeve bezbjednosti hrane,

v) uvođenje sistema dobre proizvođačke prakse u objektima koji se bave proizvodnjom i prometom hrane za životinje i

g) uvođenje sistema koji omogućava sljedivost hrane za životinje.

Član 46.

Laboratorijske analize uzoraka uzetih radi kontrole hrane za životinje sprovode laboratorije propisane ovim zakonom.

Član 47.

Za uzorke uzete radi kontrole zdravstvene ispravnosti i kvaliteta hrane za životinje u potpunosti se primjenjuju odredbe člana 58. ovog zakona.

Član 48.

Deklarisanje hrane za životinje mora zadovoljiti opšte zahtjeve iz člana 49. ovog zakona i propise koje donosi ministar.

XII DEKLARISANJE ILI OZNAČAVANJE I

REKLAMIRANJE HRANE

Član 49.

(1) Hrana koja se stavlja u promet u Republici mora imati deklaraciju.

(2) Deklaracija podrazumijeva da proizvodi koje subjekat u poslovanju hranom stavlja u promet u originalnom pakovanju moraju na omotu, etiketi ili zatvaraču imati trgovačku oznaku, zaštitni znak, naziv marke, simbol koji se odnosi na hranu, pisane oznake i dokumentaciju koja prati ili se odnosi na tu hranu.

(3) Deklaracija mora biti označena na jednom od službenih jezika i pisama koji su u upotrebi u Republici i mora biti lako uočljiva, jasna i čitka.

(4) Deklaracija obavezno mora sadržavati sljedeće podatke:

a) naziv proizvoda i njegovo trgovačko ime, ako ga proizvod ima,

b) naziv (ime) i punu adresu proizvođača ili onog ko hranu pakuje,

v) rok trajanja,

g) neto količinu (masa ili zapremina) proizvoda,

d) uslove čuvanja hrane i uputstvo za upotrebu gdje je to potrebno,

đ) listu sastojaka hrane,

e) za modifikovana svojstva proizvoda, sastavne dijelove i dodatke, kao i postupak kojim je to ostvareno, ukoliko hrana ima takva svojstva i

ž) za uvozne proizvode pored naziva proizvođača, ime i adresu uvoznika i zemlja porijekla hrane.

(5) Za hranu koja nije u originalnom pakovanju, a pakuje se prilikom prodaje u prisustvu krajnjeg potrošača ili bez njega, primjenjuju se odredbe propisane ovim zakonom.

(6) Za deklarisanje neupakovane hrane odgovoran je subjekat u poslovanju sa hranom koji hranu stavlja u promet.

Član 50.

Hrana se smatra neprikladnom za promet ako ne ispunjava uslove propisane članom 49. ovog zakona.

Član 51.

(1) Podaci na deklaraciji i način označavanja hrane moraju biti takvi da ne dovode potrošača u zabludu u pogledu proizvođača, karakteristike kvaliteta hrane, sastava, količine, trajnosti, porijekla i načina proizvodnje.

(2) Podaci iz stava 1. ovog člana ne mogu biti takvi da hrani pripisuju svojstva i karakteristike koji joj ne pripadaju.

(3) Deklarisanjem ili označavanjem i reklamiranjem hrane zabranjeno je hrani pripisivati ljekovita svojstva ili se pozivati na takva svojstva ako se time potrošač dovodi u zabludu.

Član 52.

Ministar, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja, donosi pravilnik kojim propisuje sadržaj, način deklarisanja ili označavanja, prezentacije i reklamiranja hrane.

Član 53.

(1) Zabranjeno je reklamiranje alkoholnih pića putem štampe, sredstava javnog informisanja na javnim mjestima, sredstvima javnog prometa, putem knjiga, časopisa, naljepnica, kalendara, plakata, odjevnih predmeta, sportskih manifestacija.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, dozvoljeno je reklamiranje vina, piva i voćnih vina u skladu sa posebnim propisima.

(3) Odredbe stava 1. ovog člana ne odnose se na naučne časopise i stručne knjige u kojima se objavljuju informacije o svojstvima alkoholnih pića, ako su te informacije takve prirode da ih koriste isključivo proizvođači i prodavci tih proizvoda.

(4) Odredbe stava 1. ovog zakona ne odnose se na informisanje potrošača o svojstvima alkoholnih pića u objektima u kojima se ta pića proizvode ili prodaju.

Član 54.

(1) Nova hrana stavljena u promet u Republici, pored osnovnih podataka iz člana 30. ovog zakona, mora na deklaraciji sadržavati dodatne posebne podatake, da bi potrošači bili obaviješteni o svim obilježjima i svojstvima hrane po kojima nova hrana ili njen sastojak više ne odgovara hrani ili sastojku hrane, koju bi po svojoj namjeni trebalo da zamijeni.

(2) Deklaracija mora sadržavati podatke o izmijenjenim obilježjima ili svojstvima kao i metodu po kojem je to svojstvo dobijeno.

(3) Detaljne uslove koji se odnose na deklarisanje i označavanje nove hrane propisaće ministar, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva zdravlja.

XIII KONTROLA I INSPEKCIJSKI NADZOR

Član 55.

(1) Kontrola zdravstvene ispravnosti i higijene hrane podrazumijeva sljedeće aktivnosti:

a) inspekcijsku kontrolu,

b) uzorkovanje i analizu,

v) pregled deklaracije, dokumentacije i drugih službenih evidencija i

g) pregled sprovođenja i efikasnost sistema samokontrole objekata na osnovu provjere, evidencija i dokumentacije navedene u članu 28. ovog zakona.

(2) Kontrola hrane sprovodi se radi provjere poštovanja propisa o hrani.

Član 56.

(1) Inspekcijsku kontrolu zdravstvene ispravnosti i higijene hrane sprovode Republička uprava za inspekcijske poslove i inspekcije u sastavu jedinica lokalne samouprave u okviru svojih nadležnosti.

(2) Inspekcijski organi iz stava 1. ovog člana sprovode kontrolu na osnovu ovog zakona kao i posebnih propisa koji uređuju ovu oblast.

(3) Nadzorom nad hranom životinjskog porijekla u primarnoj proizvodnji vrši veterinarska inspekcija, a nadzor nad hranom biljnog porijekla vrši poljoprivredna inspekcija.

(4) Nadzor nad hranom u ostalim fazama proizvodnje i prometa vrši zdravstveno-sanitarna inspekcija, a nadzor nad hranom životinjskog porijekla i veterinarska inspekcija.

(5) U vršenju nadzora nad proizvodnjom i prometom hrane životinjskog porijekla zdravstveno-sanitarna inspekcija kontroliše:

a) trgovinu na malo mesom (osim u mesnicama) i proizvodima od mesa,

b) korištenje mesa i proizvoda od mesa za pripremu i usluživanje jela u ugostiteljskim i drugim objektima,

v) proizvodnju i promet drugih proizvoda koji sadrže meso i proizvode od mesa,

g) trgovinu na malo ribom i proizvodima od ribe, rakova i školjki, i srodnim proizvodima, osim u ribarnicama i na tržnicama,

d) korištenje ribe, rakova i školjkaša i proizvoda od ribe, rakova i školjkaša i srodnih proizvoda za pripremu i usluživanje jela u ugostiteljskim i drugim objektima,

đ) trgovinu na malo proizvodima od mlijeka, osim na tržnicama i pijacama,

e) korištenje mlijeka i proizvoda od mlijeka za pripremu i usluživanje jela u ugostiteljskim i drugim objektima,

ž) proizvodnju i promet drugih proizvoda koji sadrže mlijeko i proizvode od mlijeka,

z) trgovinu na malo jajima i proizvodima od jaja, osim na pijacama,

i) korištenje jaja i proizvoda od jaja za pripremu i usluživanje jela u ugostiteljskim i drugim objektima,

j) proizvodnju i promet drugih proizvoda koji sadrže jaja i proizvode od jaja,

k) trgovinu na malo medom i proizvodima od meda, osim na tržnicama i pijacama i

l) proizvodnju i promet drugih proizvoda koji sadže med i proizvode od meda.

(6) U vršenju nadzor nad proizvodnjom i prometom hrane životinjskog porijekla veterinarska inspekcija kontroliše:

a) klaonice,

b) objekte za proizvodnju proizvoda od mesa,

v) trgovinu na veliko mesom i proizvodima od mesa,

g) trgovinu na malo mesom u specijalizovanim prodavnicama mesa (mesnice i sl.) i na pijacama i tržnicama,

d) proizvodnju ribe, rakova i školjkaša i proizvoda od ribe, rakova i školjkaša i srodnih proizvoda (puževi, žabe),

đ) trgovinom na veliko ribom, rakovima i školjkašima i proizvodima od ribe, rakova i školjkaša i srodnih proizvoda,

e) trgovinu na malo ribom, rakovima i školjkašima u specijalizovanim prodavnicama (ribarnicama) i na tržnicama i pijacama,

ž) proizvodnju mlijeka (uključujući i sakupljanje i transport mlijeka do objekata za proizvodnju proizvoda od mlijeka),

z) proizvodnju proizvoda za mlijeko (mljekare i drugi objekti),

i) trgovinu na veliko proizvoda od mlijeka,

j) trgovinu na malo mlijekom i proizvodima od mlijeka na tržnicama i pijacama,

k) proizvodnju jaja i proizvoda od jaja,

l) trgovinu na veliko jajima i proizvodima od jaja, lj) trgovinu na malo jajima na pijacama i tržnicama,

m) proizvodnju meda i proizvoda od meda,

n) trgovinu na veliko medom i proizvodima od meda i nj) trgovinu na malo medom i proizvodima od meda na tržnicama i pijacama.

Član 57.

(1) Inspekcijska kontrola zdravstvene ispravnosti i higijene hrane sprovodi se:

a) u skladu sa obavezama određenim za procjenu rizika kada postoji sumnja o neispunjenosti propisanih zahtjeva,

b) inspekcijske kontrole se obavljaju bez najave i po prethodnoj izvršenoj najavi,

v) inspekcijski pregled obuhvata sve faze prerade, proizvodnje i distribucije,

g) inspekcijska kontrola vrši se u okviru predviđenih mjera ovog zakona i na osnovu drugih propisa, koji nisu u suprotnosti sa ovim zakonom i

d) inspekcijska kontrola vrši se kada postoji sumnja o neispunjenosti propisanih zahtjeva.

(2) Inspekcijskoj kontroli koja se sprovodi radi kontrole zdravstvene ispravnosti i higijene hrane podliježu:

a) lokacija objekta, uključujući njihovo okruženje, higijena proizvodnih objekata, transportnih sredstava kojim se obavlja promet hrane, ekološki uticaj, a posebno ispunjenost uslova iz čl. 22, 26. i 30. ovog zakona,

b) zaposleni u pregledu zdravstvenog i higijenskog stanja kao i predmeti koji su u kontaktu sa hranom.

v) tehnološka oprema, sirovine, poluproizvodi, gotovi proizvodi koji se koriste za pripremanje i proizvodnju hrane,

g) sredstva za održavanje čistoće i postupci korišćenja i

d) tehnološki postupci i normativni akti koji se primjenjuju u programu i proizvodnji hrane.

Član 58.

(1) U svrhu kontrole zdravstvene ispravnosti i kvaliteta hrane za potrebe laboratorijskih ispitivanja mogu se uzeti uzorci hrane (sirovina, poluproizvoda i gotovih proizvoda, tehnoloških dodataka i svih drugih materija koje se koriste u pripremi i proizvodnji hrane) kao i predmeta koji dolaze u neposredan kontakt sa hranom (uzorci, brisevi, ambalaže, pribora, aparata i drugo) i sredstava za čišćenje i održavanje higijene koja se koriste u poslovanju sa hranom.

(2) Subjekti u poslovanju sa hranom obavezni su da za potrebe kontrole stave besplatno na raspolaganje potrebnu količinu hrane, predmeta i sredstava iz stava 1. ovog člana.

(3) Subjektu u poslovanju sa hranom čiji su proizvodi iz stava 1. ovog člana predmet uzimanja uzoraka i analize, mora se omogućiti pravo na dodatno stručno mišljenje, bez dovođenja u pitanje obaveze nadležnog organa da preduzme odgovarajuće mjere u slučaju iznenadne opasnosti.

(4) Subjektu u poslovanju sa hranom mora se omogućiti dovoljan broj uzoraka za dodatno stručno mišljenje, osim kada je to nemoguće u slučaju lako kvarljive hrane ili vrlo male količine raspoloživih materija.

(5) Rezultat analize uzorka može se osporiti zahtjevom da se izvrši superanaliza uzoraka uzetih u isto vrijeme na isti način i ispitanih istom metodom i u skladu sa istim zakonskim propisima.

(6) Zahtjev iz stava 5. ovog člana podnosi se u roku od tri dana od dana saopštenja rezultata analize.

(7) Ako rezultat superanalize nije u skladu sa rezultatom analize, mjerodavan je rezultat superanalize uzorka.

(8) Troškovi laboratorijskih ispitivanja zdravstvene ispravnosti i kvaliteta hrane proizvedene u Republici u svrhu kontrole, obezbjeđuju se iz budžeta Republike, a za hranu koja ne zadovoljava propisane zahtjeve na osnovu ovog zakona ili na deklaraciji navedenim podacima, troškove snosi subjekat u poslovanju sa hranom koji hranu proizvodi ili je stavlja u promet.

(9) U slučaju osnovane sumnje da hrana nije zdravstveno ispravna ili da je neodgovarajućeg kvaliteta, inspekcijski organi iz člana 56. stav 1. dužni su da preduzmu mjere ograničenja ili zabrane i povlačenja takve hrane iz prometa u skladu sa ovim zakonom i drugim propisima

XIV KAZNENE ODREDBE

Član 59.

(1) Novčanom kaznom od 10.000 do 30.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako:

a) stavlja u promet novu hranu suprotno članu 30. stav 1. ovog zakona,

b) deklariše ili označava hranu za životinje suprotno članu 48. ovog zakona i

v) deklariše ili označava novu hranu suprotno članu 54. st. 1. i 2. ovog zakona.

(2) Za prekršaje iz stava 1. ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 2.000 do 6.000 KM.

(3) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom od 6.000 do 18.000 KM

(4) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se fizičko lice novčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM.

Član 60.

(1) Novčanom kaznom od 6.000 do 18.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako:

a) stavlja u promet hranu suprotno članu 17. stav 2. ovog zakona,

b) obavlja djelatnosti suprotno članu 22. stav 1. ovog zakona i

v) obavlja radnje suprotno članu 39. ovog zakona.

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM.

(3) Za prekršaje iz stava 1. ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom od 4.000 do 12.000 KM.

(4) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se fizičko lice novčanom od 600 do 1.800 KM.

Član 61.

(1) Novčanom kaznom od 4.000 KM do 12.000 KM kazniće se za prekršaj pravno lice, ako:

a) obavlja radnje suprotno članu 24. stav 2. ovog zakona,

b) obavlja radnje suprotno članu 25. ovog zakona,

v) stavi oznaku geografskog porijekla i izvrsnosti suprotno članu 33. st. 1. i 2. ovog zakona i

g) obavlja radnje suprotno članu 49. ovog zakona.

(2) Za prekršaje iz stava 1. ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu od 600 do 1.800 KM.

(3) Za prekršaje iz stava 1. ovog člana kazniće se preduzetnik kaznom od 3.000 do 9.000 KM.

(4) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se fizičko lice novčanom od 400 do 1.200 KM.

Član 62.

(1) Novčanom kaznom od 500 do 1.500 KM kazniće se za prekršaj pravno lice ako bavlja radnje suprotno članu 26. ovog zakona,

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 200 do 600 KM.

(3) Za prekršaje iz stava 1. ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom od 300 do 900 KM.

(4) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se fizičko lice novčanom kaznom od 50 do 150 KM.

XV PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 63.

(1) Ministar će u roku od godinu dana od stupanja na snagu ovog zakona donijeti sljedeće podzakonske akte:

a) Pravilnik o uslovima i postupak utvrđivanja kvaliteta hrane (član 20. stav 2),

b) Pravilnik o sadržaju i načinu vođenja Centralnog registra (član 23. stav 3),

v) Pravilnik o sadržaju i sprovođenju opštih i specifičnih uslova higijene hrane (član 26. stav 2),

g) Pravilnik o uslovima za sprovođenje sistema samokontrole i provjeru usklađenosti sistema analize standarda u objektima (član 28. stav 6),

d) Pravilnik o novoj hrani (član 29. stav 3, član 30. stav 4, član 54. stav 3),

đ) Pravilnik o tradicionalnom i geografskom porijeklu hrane (član 32. stav 4),

e) Pravilnik o postupku utvrđivanja ispunjenosti uslova za rad ispitnih laboratorija (član 36. stav 4),

ž) Pravilnik o hrani za životinje (član 43. stav 2) i

z) Pravilnik o deklarisanju hrane (član 52).

(2) Odobrenje za stavljanje u promet nove hrane iz člana 29. ovog zakona neće se izdavati do donošenja propisa iz stava 1. tačka a) ovog člana.

(3) Do donošenja propisa iz stava 1. ovog člana, primjenjivaće se propisi koji su bili na snazi u vrijeme donošenja ovog zakona.

Član 64.

(1) Pravno lice i preduzetnik koji se bavi proizvodnjom i prometom hrane i hrane za životinje, obavezno je da uskladi svoje poslovanje sa odredbama ovog zakona najkasnije u roku od godinu dana od stupanja na snagu ovog zakona.

(2) Izuzetno, od stava 1. ovog člana fizičko lice koje se bavi proizvodnjom, prometom hrane i hrane za životinje dužno je da svoje poslovanje uskladi sa odredbama ovog zakona najkasnije u roku od dvije godine od stupanja na snagu ovog zakona.

(3) Subjekati iz člana 24. ovog zakona dužni su da u roku od šest mjeseci od donošenja ovog zakona podnesu prijavu za upis u Centralni registar.

Član 65.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“.

Mr Igor Radojičić