Zakon o referendumu i građanskoj inicijativi Republike Srpske

ZAKON

O REFERENDUMU I GRAĐANSKOJ INICIJATIVI

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se: raspisivanje i sprovođenje republičkog referenduma i referenduma u opštini, odnosno gradu, organi za sprovođenje referenduma, način neposrednog izjašnjavanja građana na referendumu, zaštita prava građana u sprovođenju referenduma i način ostvarivanja građanske inicijative.

Član 2.

Referendum u Republici Srpskoj (u daljem tekstu:republički referendum) može se raspisati radi prethodnog izjašnjavanja građana, u skladu sa ustavom. Referendum u opštini, odnosno gradu (u daljem tekstu:opštinski referendum) može se raspisati radi prethodnog izjašnjavanja građana o pitanjima iz nadležnosti opštine, odnosno grada, utvrđenih zakonom i statutom opštine, odnosno grada. Opštinski referendum sprovodi se na način i po postupku utvrđenim ovim zakonom i statutom opštine, odnosno grada.

Član 3.

Na način utvrđen ovim zakonom građani iniciraju promjenu Ustava, te iniciraju, odnosno predlažu donošenje zakona, drugih propisa i opštih akata iz nadležnosti Narodne skupštine Republike Srpske (u daljem tekstu: Narodna skupština), opštine, odnosno grada, raspisivanje referenduma o određenom pitanju i podnose druge prijedloge u skladu s Ustavom, zakonom i statutom (u daljem tekstu: građanska inicijativa).

Član 4.

Pravo izjašnjavanja na referendumu imaju građani koji u skladu sa ustavom i zakonom imaju biračko pravo. Pravo učestvovanja u građanskoj inicijativi imaju građani koji u skladu sa ustavom i zakonom imaju biračko pravo.

Član 5.

Referendum i građanska inicijativa su oblici neposrednog i slobodnog izjašnjavanja građana. Niko ne može pozvati građanina na odgovornost zbog izjašnjavanja na referendumu, odnosno zbog učestvovanja u građanskoj inicijativi u skladu s ovim zakonom.

Član 6.

Na referendumu građani se izjašnjavaju o jednom ili više pitanja lično i tajno, na glasačkim listićima. U građanskoj inicijativi građani učestvuju potpisivanjem odgovarajućeg prijedloga.

Član 7.

Sredstva za sprovođenje republičkog referenduma obezbjeđuju se u budžetu Republike Srpske (u daljem tekstu: Republika), a sredstva za sprovođenje opštinskog referenduma obezbjeđuju se u budžetu opštine, odnosno grada. Na radnje, akte, podneske i ostale spise u vezi sa sprovođenjem referenduma i ostvarivanjem građanske inicijative ne plaćaju se takse.

Član 8.

Postupak sprovođenja referenduma je javan. Javnost postupka sprovođenja referenduma podrazumijeva pravo svakog građanina da pod jednakim uslovima, putem sredstava javnog informisanja ili na drugi odgovarajući način, bude blagovremeno i istinito informisan o svim fazama postupka. Kampanja putem sredstava javnog informisanja i javnih skupova povodom referenduma prestaje 24 časa prije dana održavanja referenduma.

Član 9.

Građani imaju pravo na zaštitu prava u postupku sprovođenja referenduma, kao i pravo da ukazuju na propuste i nedostatke u postupku ostvarivanja građanske inicijative.

II SPROVOĐENJE REFERENDUMA

Član 10.

Narodna skupština odluku o raspisivanju republičkog referenduma donosi većinom glasova ukupnog broja narodnih poslanika. Prijedlog za raspisivanje republičkog referenduma mogu podnijeti predsjednik Republike, Vlada Republike Srpske, najmanje 30 narodnih poslanika ili najmanje 10.000 birača. Skupština opštine, odnosno grada odluku o raspisivanju opštinskog referenduma donosi većinom glasova ukupnog broja odbornika. Prijedlog za raspisivanje opštinskog referenduma mogu podnijeti jedna trećina odbornika, načelnik odnosno gradonačelnik, najmanje 10% birača upisanih u birački spisak opštine, odnosno grada ili 3000 birača ako je u birački spisak opštine, odnosno grada upisano više od 30 000 birača. Od dana stupanja na snagu odluke o raspisivanju referenduma iz st. 1. i 3. ovog člana do dana sprovođenja referenduma ne može proteći manje od 30 dana ni više od šest mjeseci.

Član 11.

Odluka o raspisivanju referenduma sadrži naročito: naznačenje teritorije za koju se referendum raspisuje, pitanje ili pitanja o kojima se građani izjašnjavaju i vrijeme sprovođenja referenduma. Odluka o raspisivanju referenduma objavljuje se na način na koji se objavljuju akti organa koji je raspisao referendum.

Član 12.

Organi za sprovođenje referenduma su komisija i glasački odbor. Komisiju obrazuje organ koji je raspisao referendum, a komisija obrazuje glasačke odbore.

Član 13.

Kad se sprovodi republički referendum, odnosno opštinski referendum, komisije se obrazuju i u opštini, odnosno gradu. Kad se sprovodi republički referendum, komisije u opštini, odnosno gradu obrazuje Republička komisija za sprovođenje referenduma (u daljem tekstu: Republička komisija) u roku od 15 dana od dana stupanja na snagu odluke o raspisivanju referenduma. Republička komisija će u roku od 15 dana od dana stupanja na snagu odluke o raspisivanju republičkog referenduma, zaključiti sporazum sa nadležnim organima vlasti Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine o sprovođenju referenduma za građane Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine koji imaju državljanstvo Republike Srpske. Ukoliko, se iz bilo kojeg razloga, ne zaključi sporazum iz stava 3. ovog člana, Republička komisija će na drugi način urediti izjašnjavanje građana sa prebivalištem u Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine koji imaju državljanstvo Republike Srpske na republičkom referendumu.

Član 14.

Organi za sprovođenje referenduma za svoj rad odgovaraju organu koji ih je imenovao. Organi i organizacije nadležni za sprovođenje izbora i organi jedinica lokalne samouprave dužni su da organima za sprovođenje referenduma dostavljaju podatke potrebne za njihov rad u skladu sa ustavom, izbornim i drugim zakonima i propisima.

Član 15.

Organi za sprovođenje referenduma odlučuju većinom glasova ukupnog broja članova.

Član 16.

Rad organa za sprovođenje referenduma je javan.

Član 17.

Komisiju za sprovođenje referenduma čine predsjednik i članovi komisije. Predsjednika i članove komisije predlaže nadležno skupštinsko radno tijelo, na prijedlog političkih stranaka zastupljenih u organu koji je raspisao referendum, pri čemu se vodi računa o zastupljenosti političkih stranaka, konstitutivnih naroda i grupe Ostalih. Komisija za sprovođenje referenduma ima pečat, u skladu sa zakonom.

Član 18.

Republički referendum sprovode: ­Republička komisija, komisija za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu i ­glasački odbori.

Član 19.

Republičku komisiju čine predsjednik i osam članova. Republičku komisiju imenuje Narodna skupština, na prijedlog nadležnog skupštinskog radnog tijela, istovremeno sa donošenjem odluke o raspisivanju referenduma. Za predsjednika i članove Republičke komisije imenuju se istaknuti pravni stručnjaci. Poslovnikom o radu Republička komisija uređuje pitanja od značaja za njenu organizaciju i rad. Predsjedniku i članovima Republičke komisije mandat traje do konstatovanja rezultata referenduma od strane Narodne skupštine.

Član 20.

Republička komisija:

a) ­donosi poslovnik o svom radu,

b) ­stara se o zakonitom sprovođenju republičkog referenduma,

v) ­usklađuje rad komisija za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu i daje im uputstva za sprovođenje republičkog referenduma,

g) ­stara se o obezbjeđivanju materijala za glasanje za sve organe koji sprovode republički referendum, kao i za izvršavanje tehničkih priprema referenduma,

d) vrši kontrolu štampanja glasačkih listića i postupka dostavljanja glasačkih listića organima za sprovođenje referenduma,

đ) ­propisuje obrasce za sprovođenje republičkog referenduma,

e) objavljuje prve nezvanične rezultate republičkog referenduma, najkasnije u roku od 48 sati od zatvaranja glasačkih mjesta,

ž) ­utvrđuje rezultate republičkog referenduma,

z) ­podnosi izvještaj Narodnoj skupštini o rezultatu glasanja na republičkom referendumu,

i) ­javno objavljuje rezultate republičkog referenduma, kao i za svako glasačko mjesto u Republici i

j) vrši druge poslove utvrđene ovim zakonom i odlukom o raspisivanju referenduma.

Član 21.

Komisiju za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu čine predsjednik i četiri člana. Predsjedniku i članovima komisije za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu imenuju se zamjenici. Predsjedniku i članovima komisije za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu mandat traje do konstatovanja rezultata referenduma od strane organa koji je raspisao referendum. Predsjednik i članovi komisije za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu moraju imati biračko pravo i iskustvo u sprovođenju izbora. Predsjednik komisije za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu i njegov zamjenik su diplomirani pravnici.

Član 22.

Komisija za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu:

a) donosi poslovnik o svom radu,

b) određuje glasačka mjesta,

v) ­imenuje glasačke odbore i stara se o pravilnosti njihovog rada,

g) ­vrši tehničke pripreme glasanja na republičkom referendumu,

d) ­preuzima od glasačkih odbora materijale o glasanju na republičkom referendumu,

đ) ­utvrđuje rezultat glasanja republičkog referenduma na teritoriji opštine, odnosno grada,

e) ­dostavlja izvještaj Republičkoj komisiji o rezultatima glasanja i

ž) vrši i druge poslove utvrđene ovim zakonom.

Član 23.

Opštinski referendum sprovode ­komisija za sprovođenje opštinskog referenduma i ­glasački odbori. Komisiju za sprovođenje opštinskog referenduma imenuje skupština opštine, odnosno grada najkasnije u roku od deset dana od dana stupanja na snagu odluke o raspisivanju referenduma. Komisiju za sprovođenje opštinskog referenduma čine predsjednik i četiri člana. Predsjedniku i članovima komisije za sprovođenje opštinskog referenduma imenuju se zamjenici. Predsjedniku i članovima komisije za sprovođenje opštinskog referenduma mandat traje do konstatovanja rezultata referenduma od strane organa koji je raspisao referendum. Predsjednik i članovi komisije za sprovođenje opštinskog referenduma moraju imati biračko pravo i iskustvo u sprovođenju izbora. Predsjednik komisije za sprovođenje opštinskog referenduma i njegov zamjenik su diplomirani pravnici.

Član 24.

Komisija za sprovođenje opštinskog referenduma:

a) ­donosi poslovnik o svom radu,

b) ­stara se o zakonitom sprovođenju opštinskog referenduma,

v) ­stara se o obezbjeđivanju materijala za glasanje i propisuje obrasce za sprovođenje opštinskog referenduma,

g) vrši kontrolu štampanja glasačkih listića i postupka dostavljanja glasačkih listića glasačkim odborima,

d) ­određuje glasačka mjesta,

đ) imenuje glasačke odbore i stara se o pravilnosti njihovog rada,

e) objavljuje prve nezvanične rezultate opštinskog referenduma najkasnije u roku od 24 sata od zatvaranja glasačkih mjesta,

ž) ­utvrđuje rezultate opštinskog referenduma,

z) ­podnosi izvještaj skupštini opštine, odnosno grada o rezultatima glasanja na opštinskom referendumu,

i) ­javno objavljuje rezultate opštinskog referenduma za svako glasačko mjesto u opštini, odnosno gradu i

j) vrši druge poslove utvrđene ovim zakonom.

Član 25.

Glasački odbor imenuje se za svako glasačko mjesto, najkasnije deset dana prije dana određenog za izjašnjavanje na referendumu. Glasački odbor čine predsjednik i dva člana. Predsjedniku i članovima glasačkog odbora imenuju se zamjenici. Prilikom imenovanja glasačkih odbora, obavezno se vodi računa o srazmjernoj zastupljenosti političkih stranaka u skupštini koja je raspisala referendum. Predsjednik i članovi glasačkog odbora moraju imati biračko pravo.

Član 26.

Glasački odbor rukovodi glasanjem na glasačkom mjestu, obezbjeđuje pravilnost i tajnost glasanja i utvrđuje rezultate glasanja na glasačkom mjestu. Glasački odbor se stara o održavanju reda na glasačkom mjestu za vrijeme izjašnjavanja na referendumu.

Član 27.

Glasačko mjesto otvoreno je od 7. 00 do 19.00 časova. Glasanje se zaključuje istekom vremena određenog za glasanje, a građanima koji su se zatekli na glasačkom mjestu u trenutku njegovog zatvaranja omogućiće se da glasaju. Ako su glasali svi građani na glasačkom mjestu koji su upisani u evidenciju građana s biračkim pravom, glasanje se može zaključiti i prije isteka vremena određenog za glasanje.

Član 28.

Pitanje o kome se građani referendumom izjašnjavaju mora biti izraženo jasno tako da se na njega može odgovoriti riječju "za" ili "protiv", odnosno "da" ili "ne". Kad se na referendumu građani izjašnjavaju istovremeno o više pitanja, svako pitanje mora biti posebno formulisano na glasačkom listiću tako da se na svako može odgovoriti riječju "za" ili "protiv", odnosno "da" ili "ne".

Član 29.

Glasački listić za izjašnjavanje na referendumu (u daljem tekstu: glasački listić) sadrži:

a) naziv organa koji je raspisao referendum,

b) datum održavanja referenduma,

v) pitanje ili pitanja o kojima građani treba da se izjasne na referendumu,

g) riječi "za" i "protiv", odnosno riječi "da" i "ne" jednu pored druge i

d) otisak pečata nadležne komisije.

Član 30.

Glasačke listiće priprema komisija za sprovođenje referenduma. Komisija za sprovođenje referenduma utvrđuje broj glasačkih listića koji mora biti jednak broju građana koji imaju pravo izjašnjavanja na referendumu upisanih u birački spisak, kao i broj rezervnih glasačkih listića za sprovođenje republičkog, odnosno opštinskog referenduma. Glasački listići štampaju se na jednom mjestu.

Član 31.

Glasački listić štampa se tako da ima dva dijela i to kontrolni kupon, odnosno odrezak glasačkog listića na kojem se nalazi jedinstveni serijski broj i glasački listić. Jedinstveni serijski broj ne smije biti odštampan na glasačkom listiću. Kontrolni kupon, odnosno odrezak glasačkog listića i glasački listić odvojeni su perforacijom. Jedinstveni serijski broj ima sedam cifara, počev od broja 0000001. Raspon serijskih brojeva na kontrolnom kuponu odgovara broju glasača upisanih u birački spisak, s tim što se broj glasačkih listića po redoslijedu serijskih brojeva na kontrolnom kuponu određuje za svako glasačko mjesto. Kontrolni kupon glasačkog listića štampa se po širini najviše do jedne polovine širine glasačkog listića.

Član 32.

Glasa se zaokruživanjem na glasačkom listiću jednog od mogućih odgovora. U pogledu načina glasanja lica koja nisu u mogućnosti da glasaju na glasačkom mjestu, odnosno da sama glasaju, shodno se primenjuju propisi o izborima.

Član 33.

Po završenom glasanju glasački odbor utvrđuje rezultate glasanja na glasačkom mjestu i o tome sastavlja zapisnik. Nevažeći glasački listić je onaj listić na kome su zaokružene i riječ "za" i riječ "protiv", odnosno i riječ "da" i riječ "ne", nepopunjen listić i listić koji je tako popunjen da se ne može sa sigurnošću utvrditi kako se građanin izjasnio. U zapisniku o rezultatu glasanja na glasačkom mjestu navode se: datum i mjesto održavanja glasanja, glasačko mjesto, lična imena članova glasačkog odbora, prijedlog koji je stavljen na referendum, broj građana s biračkim pravom na glasačkom mjestu, broj građana s biračkim pravom koji je glasao, broj neupotrijebljenih glasačkih listića, ukupan broj važećih glasačkih listića, ukupan broj nevažećih glasačkih listića, broj glasova ''za'' ili ''da'', odnosno ''protiv'' ili ''ne'' kad se glasalo o nekom pitanju, broj glasova za svaki od prijedloga kad se glasalo između više prijedloga, rezultat glasanja, kao i druge činjenice važne za glasanje i rad glasačkog odbora. Svaki član glasačkog odbora može dati izdvojeno mišljenje i primjedbe na zapisnik. Zapisnik potpisuju svi članovi glasačkog odbora. Zapisnik i ostale materijale sa glasanja glasački odbor dostavlja nadležnoj komisiji u roku od 12 sati od zatvaranja glasačkog mjesta.

Član 34.

Izvještaj o sprovedenom referendumu komisija za sprovođenje referenduma dostavlja organu koji je raspisao referendum. Organ koji je raspisao referendum dužan je da na prvoj narednoj sjednici od dana podnošenja izvještaja nadležne komisije konstatuje rezultate referenduma. Rezultat republičkog referenduma objavljuje se u formi izvještaja u "Službenom glasniku Republike Srpske", najkasnije u roku od 30 dana od dana konstatovanja rezultata referenduma. Rezultat opštinskog referenduma objavljuju se na način na koji se objavljuje odluka o raspisivanju referenduma, najkasnije u roku od 30 dana od dana održavanja referenduma.

Član 35.

Referendum je punovažan ako je na njemu glasala natpolovična većina građana koji imaju biračko pravo i koji su upisani u birački spisak. Referendumsko pitanje dobilo je podršku građana ako se za njega izjasnila natpolovična većina građana koja je glasala na referendumu.

Član 36.

Ako su se građani referendumom prethodno izjasnili o određenom pitanju, nadležni organ će donijeti odgovarajući akt u roku od šest mjeseci od dana održavanja referenduma u skladu sa Ustavom i zakonom.

Član 37.

O istom referendumskom pitanju, bez obzira na rezultat izjašnjavanja građana na referendumu, građani se ne mogu ponovo izjašnjavati referendumom u roku kraćem od šest mjeseci od dana održanog referenduma.

III ZAŠTITA PRAVA GRAĐANA

Član 38.

Građanin koji ima pravo izjašnjavanja na referendumu može podnijeti prigovor nadležnoj komisiji za sprovođenje referenduma zbog nepravilnosti u sprovođenju referenduma. Prigovor iz stava 1. ovog člana podnosi se u roku od 24 sata od trenutka kada je odluka donesena, izvršena radnja ili učinjen propust u sprovođenju referenduma. Prigovor koji se odnosi na rad glasačkog odbora kad se sprovodi republički referendum podnosi se komisiji za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu, a kad se sprovodi opštinski referendum prigovor se podnosi komisiji za sprovođenje opštinskog referenduma. Prigovor koji se odnosi na rad komisije za sporovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu podnosi se Republičkoj komisiji. Komisija nadležna za odlučivanje po prigovoru zatražiće od neposredno nižeg organa izjašnjenje na navode u prigovoru i glasački materijal na koji se odnosi prigovor. Komisija iz st. 3. i 4. ovog člana odlučuje o prigovoru u roku od 48 sati od podnošenja prigovora i odluku dostavlja podnosiocu prigovora.

Član 39.

Ako je nepravilnost učinjena na jednom ili više glasačkih mjesta bitno uticala na rezultate glasanja, nadležna komisija za sprovođenje referenduma poništiće izjašnjavanje na tim glasačkim mjestima i odrediti datum ponovnog izjašnjavanja najkasnije u roku od sedam dana od dana poništavanja izjašnjavanja. O poništavanju glasanja komisija za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu obavještava Republičku komisiju kad se sprovodi republički referendum. Ako je do nepravilnosti u sprovođenju republičkog referenduma došlo postupkom komisije za sprovođenje republičkog referenduma u opštini, odnosno gradu, Republička komisija poništiće nepravilno sprovedene radnje i odrediti da se one ponove.

Član 40.

Protiv rješenja komisije iz člana 38. ovog zakona, kao i u slučaju kad nadležna komisija nije odlučila po prigovoru u propisanom roku, podnosilac prigovora može podnijeti žalbu Vrhovnom sudu Republike Srpske (u daljem tekstu: Vrhovni sud), u roku od 48 sati od prijema rješenja komisije, odnosno od isteka roka propisnog za odlučivanje komisije po prigovoru. Vrhovni sud rješava po žalbi iz stava 1. ovog člana u roku od 48 sati od prijema žalbe. Odluka Vrhovnog suda po žalbi konačna je.

IV OSTVARIVANJE GRAĐANSKE INICIJATIVE

Član 41.

Građani radi ostvarivanja građanske inicijative obrazuju inicijativni odbor od najmanje tri člana koji imaju biračko pravo. Inicijativni odbor može obrazovati posebne odbore za prikupljanje potpisa na pojedinim mjestima.

Član 42.

Ako se građanskom inicijativom traži promjena Ustava, zakona, drugih propisa i opštih akata iz nadležnosti Narodne skupštine, lista potpisnika inicijative mora da sadrži najmanje 3.000 potpisa građana. Ako se građanskom inicijativom traži promjena propisa i opštih akata iz nadležnosti skupštine opštine, odnosno grada, lista potpisnika inicijative mora da sadrži potreban broj potpisa građana upisanih u birački spisak opštine, odnosno grada, utvrđen statutom u skladu sa propisima lokalne samouprave.

Član 43.

Prijedlog za promjenu ili donošenje odgovarajućeg akta, odnosno drugi prijedlog obuhvaćen građanskom inicijativom mora biti sačinjen tako da se iz njega jasno vide pravci promjena, odnosno rješenja o kojima nadležni organ treba da se izjasni. Prijedlog iz stava 1. ovog člana potpisuju članovi inicijativnog odbora. Prijedlog za promjenu ili donošenje odgovarajućeg akta mora biti sačinjen u skladu sa poslovnikom organa nadležnog za donošenje akta.

Član 44.

Inicijativni odbor dostavlja prijedlog organu nadležnom za donošenje akta, odnosno za rješavanje o pitanju na koji se prijedlog odnosi radi obavještenja da se za taj prijedlog prikupljaju potpisi. Nadležni organ potvrđuje prijem prijedloga za koji se prikupljaju potpisi na prvoj stranici teksta prijedloga i ovjerava svaku stranicu teksta prijedloga u onolikom broju kopija koliko podnese inicijativni odbor. Nadležni organ zadržava jednu kopiju prijedloga za koji se prikupljaju potpisi. Od podnošenja prijedloga za koji se prikupljaju potpisi prijedlog se ne može mijenjati ni dopunjavati.

Član 45.

Inicijativni odbor prijavljuje prikupljanje potpisa Ministarstvu unutrašnjih poslova - organizacionoj jedinici u jedinici lokalne samouprave na čijoj će se teritoriji prikupljati potpisi. Prijava iz stava 1. ovog člana podnosi se najkasnije tri dana prije početka prikupljanja potpisa. U prijavi se navode: naziv organa kome je podnijet predlog za koji se prikupljaju potpisi i prijemni broj pod kojim je taj prijedlog zaveden; mjesto, vrijeme i način prikupljanja potpisa; lični podaci lica koja će prikupljati potpise i mjere koje će inicijativni odbor preduzeti radi sprečavanja eventualnih zloupotreba u vezi s prikupljanjem potpisa. Prijavu potpisuju članovi incijativnog odbora, odnosno članovi odbora koji će prikupljati potpise.

Član 46.

Lista potpisnika građanske inicijative sadrži:

a) naznačenje prijedloga za koji se prikupljaju potpisi s prijemnim brojem nadležnog organa,

b) podatke o potpisnicima inicijative, koji se upisuju u sljedeće rubrike: redni broj potpisnika građanske inicijative, lično ime potpisnika inicijative (koje se ispisuje čitkim štampanim slovima i potvrđuje njegovim svojeručnim potpisom), adresa potpisnika inicijative, jedinstveni matični broj potpisnika inicijative, registarski broj lične karte potpisnika inicijative,

v) datum i mjesto prikupljanja potpisa,

g) izjavu inicijativnog odbora, odnosno odbora koji je prikupljao potpise da svi potpisnici na listi imaju pravo učestvovanja u građanskoj inicijativi u skladu s zakonom i da su se samo jednom potpisali na listi, kao i napomenu o eventualnom povlačenju potpisa građanina i

d) potpise članova inicijativnog odbora, odnosno odbora koji je prikupljao potpise.

Član 47.

Prikupljanje potpisa građana koji učestvuju u građanskoj inicijativi traje najduže sedam dana, računajući od dana koji je u prijavi Ministarstvu unutrašnjih poslova označen kao početni dan prikupljanja potpisa. Građanin se može samo jednom potpisati na listi potpisnika građanske inicijative. Građanin može svoj potpis povući do isteka posljednjeg dana određenog za prikupljanje potpisa. Potpis se povlači u pismenoj formi, a odbor za prikupljanje potpisa konstatuje to u listi potpisnika građanske inicijative.

Član 48.

Na mjestu gdje se prikupljaju potpisi tekst prijedloga za koji se prikupljaju potpisi, ovjeren od nadležnog organa i označen njegovim prijemnim brojem, mora biti istaknut tako da bude dostupan građanima.

Član 49.

Građanin ima pravo da nadležnom organu ukaže na propuste i nedostatke u postupku prikupljanja potpisa za prijedlog obuhvaćen građanskom inicijativom.

Član 50.

Inicijativni odbor dostavlja listu potpisnika građanske inicijative nadležnom organu. Nadležni organ provjerava da li je lista potpisnika građanske inicijative sačinjena u skladu s odredbama ovog zakona i da li je prikupljen potreban broj potpisa, pri čemu razmatra i eventualne primjedbe građana na postupak prikupljanja potpisa. Ako građanin, odnosno inicijativni odbor smatra da je nadležni organ nepravilno postupio prilikom obavljanja radnji iz stava 2. ovog člana, može podnijeti žalbu Vrhovnom sudu u roku od 15 dana od dana prijema obavještenja nadležnog organa. Vrhovni sud rješava po žalbi iz stava 3. ovog člana u roku od 30 dana od prijema žalbe. Odluka Vrhovnog suda po žalbi konačna je.

Član 51.

Kad je lista potpisnika građanske inicijative sačinjena u skladu s odredbama ovog zakona, a prikupljen je potreban broj potpisa, nadležni organ dužan je da o prijedlogu za koji su prikupljeni potpisi odluči na način i po postupku utvrđenom Ustavom i zakonom, odnosno odgovarajućim statutom ili poslovnikom.

Član 52.

Kad nadležni organ ne prihvati prijedlog iz člana 43. ovog zakona, dužan je da o tome obavijesti inicijativni odbor. Ako inicijativni odbor smatra da nadležni organ nije pravilno postupio u slučaju iz stava 1. ovog člana, može podnijeti žalbu Vrhovnom sudu u roku od 15 dana od dana prijema obavještenja nadležnog organa. Vrhovni sud rješava po žalbi iz stava 2. ovog člana u roku od 30 dana od prijema žalbe. Odluka Vrhovnog suda po žalbi konačna je.

V PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 53.

Za rješavanje pitanja o glasačkim mjestima, materijalu za glasanje, načinu rada glasačkih odbora, glasanju, utvrđivanju rezultata glasanja na glasačkom mjestu i drugim pitanjima u vezi sa glasanjem koja nisu uređena ovim zakonom shodno se primenjuju propisi o izborima.

Član 54.

Stupanjem na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o referendumu (''Službeni glasnik Republike Srpske'', broj 4/93).

Član 55.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srpske".

Mr Igor Radojičić