Zakon o učeničkom standardu

ZAKON

O UČENIČKOM STANDARDU

I - OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

(1) Pod ustanovama učeničkog standarda u smislu ovog zakona podrazumijeva se organizovana djelatnost kojom se stvaraju materijalni i drugi uslovi za sticanje srednjeg obrazovanja.

(2) Ovim zakonom uređuje se učenički standard, prava, obaveze i odgovornosti učenika, organi rukovođenja i upravljanja ustanovama učeničkog standarda, prava, obaveze i odgovornosti zaposlenih u ustanovama, vaspitni rad u domu, te stručno-pedagoški nadzor i način finansiranja.

Član 2.

(1) Učenici ostvaruju prava iz ovog zakona u sjedištu srednje škole (u daljem tekstu: škola), kao i u sjedištu odjeljenja škole.

(2) Radi ostvarivanja prava učenika, osnivaju se ustanove učeničkog standarda – domovi učenika, učenički kulturni centri i druge ustanove učeničkog standarda utvrđene ovim zakonom (u daljem tekstu: ustanova).

Član 3.

(1) Prava iz ovog zakona vezana su za ličnost i svojstvo učenika i ne mogu se prenositi.

(2) Novčana primanja ostvarena po ovom zakonu ne mogu biti predmet obezbjeđenja ili predmet izvršenja.

Član 4.

Prava iz ovog zakona ostvaruju učenici upisani u srednje škole u Republici Srpskoj.

II – PRAVA, OBAVEZE I ODGOVORNOSTI UČENIKA

Prava učenika

Član 5.

Učenik ima pravo na:

a) smještaj i ishranu u domu učenika,

b) vaspitni rad,

v) učenički kredit,

g) učeničku stipendiju,

d) kulturno-zabavne i sportsko-rekreativne aktivnosti.

Član 6.

(1) Pravo na smještaj i ishranu imaju redovni učenici škola.

(2) Prijem učenika u dom vrši se na osnovu konkursa. Konkurs za prijem učenika u dom raspisuje upravni odbor doma do prvog avgusta, a prijem učenika u dom obavlja se prije početka nove školske godine.

(3) Konkursom iz stava dva ovog člana oglašavaju se uslovi prijema, broj raspoloživih mjesta, visina učešća u troškovima smeštaja i ishrane, potrebni dokumenti i rokovi za prijavljivanje na konkurs.

(4) Redoslijed učenika za prijem utvrđuje se na osnovu uspjeha učenika u prethodnom školovanju i prihoda porodice učenika.

(5) Prihodom porodice, u smislu ovog zakona, smatra se prihod koji se utvrđuje radi ostvarivanja prava na materijalno obezbjeđenje po propisima o socijalnoj zaštiti.

(6) Prijem dokumenata po konkursu iz stava dva ovog člana, raspodjelu mjesta i useljavanje učenika vrši komisija doma učenika koju imenuje direktor doma.

Član 7.

(1) U troškovima smeštaja i ishrane učenika u domu učenika učestvuju i roditelji, odnosno staratelji učenika.

(2) Visinu učešća roditelja ili staratelja u troškovima iz stava 1. ovog člana utvrđuje Vlada Republike Srpske ( u daljem tekstu: Vlada).

Član 8.

(1) Učenicima smještenim u domu učenika obezbjeđuje se vaspitno-obrazovni rad.

(2) Vaspitno-obrazovnim radom iz stava jedan ovog člana obezbjeđuje se postizanje optimalne profesionalne i stručne uspješnosti, razvoja autonomne, odgovorne i kreativne ličnosti otvorene za dijalog i saradnju. Ustanova može da organizuje vaspitno-obrazovni rad kao poseban oblik rada za učenike na dužem kućnom i bolničkom liječenju.

Član 9.

(1) Pravo na učenički kredit imaju redovni učenici škola koji se školuju za deficitarna zanimanja.

(2) Listu deficitarnih zanimanja utvrđuje Vlada.

(3) Novčani iznos kredita isplaćuje se roditelju, odnosno staratelju učenika, uz obavezu vraćanja kredita, u skladu sa uslovima utvrđenim konkursom.

(4) Ministarstvo do prvog septembra raspisuje konkurs za dodjelu učeničkih kredita u skladu sa planiranim sredstvima u budžetu.

(5) Konkursom iz stava četiri ovog člana oglašavaju se uslovi za dodjelu kredita, broj korisnika, visina kredita, potrebni dokumenti i rokovi za prijavljivanje na konkurs.

Član 10.

(1) Pravo na učeničku stipendiju imaju redovni učenici škola koji postižu odličan uspjeh tokom školovanja na osnovu konkursa.

(2) Stipendija se dodjeljuje bez obaveze vraćanja.

(3) Ministarstvo do prvog septembra raspisuje konkurs za dodjelu učeničkih stipendija u skladu sa planiranim sredstvima u budžetu.

(4) Konkursom iz stava tri ovog člana oglašavaju se uslovi za dodjelu stipendije, broj stipendista, visina stipendije, potrebni dokumenti i rokovi za prijavljivanje na konkurs.

(5) Redoslijed za dodjelu stipendije utvrđuje se na osnovu uspjeha učenika u prethodnom školovanju i prihoda porodice učenika, u smislu ovog zakona.

Obaveze i odgovornosti učenika

Član 11.

Učenik ima obavezu da se ponaša u skladu sa propisima doma, odnosno ustanove i da se odgovorno odnosi prema imovini ustanove, učenicima, vaspitačima i drugim radnicima ustanove.

Član 12.

Učenik može da odgovara disciplinski i materijalno. Učenik može da odgovara samo za povredu obaveze koja je u vrijeme izvršenja bila utvrđena ovim zakonom i pravilnikom ustanove. Učenik koji učini materijalnu štetu namjerno ili iz krajnje nepažnje obavezan je da je nadoknadi u skladu sa Zakonom.

Član 13.

(1) Za povredu obaveze učenika može da se izrekne vaspitno-disciplinska mjera: ukor direktora, opomena vaspitača i isključenje iz ustanove, o čemu odlučuje pedagoško vijeće. Vaspitno-disciplinska mjera izriče se za školsku godinu u kojoj je učinjena povreda obaveze učenika.

(2) Vođenje disciplinskog postupka zastarijeva nakon tri mjeseca od dana pokretanja postupka za utvrđivanje povrede obaveze učenika, odnosno istekom šest mjeseci od dana kada je povreda učinjena.

(3) Ustanove pravilnicima bliže uređuju lakše i teže povrede učenika, disciplinske organe, način i postupak za utvrđivanje disciplinske i materijalne odgovornosti učenika.

III – USTANOVE UČENIČKOG STANDARDA

Član 14.

(1) Dom učenika je ustanova koja obezbjeđuje učenicima smještaj, ishranu, vaspitni rad, staranje o zdravlju, kulturno-zabavne i sportsko-rekreativne aktivnosti.

(2) Domovi učenika, u cilju zaštite zdravlja učenika, mogu imati ambulantu ako imaju najmanje četiri vaspitne grupe učenika.

(3) Radi ostvarivanja prava učenika utvrđenih ovim zakonom, Vlada donosi mrežu i osniva ustanove učeničkog standarda.

(4) Ustanovu učeničkog standarda može osnovati i drugo fizičko i pravno lice u skladu sa ovim zakonom.

Član 15.

Učenički kulturni centri su ustanove učeničkog standarda u kojima se učenicima obezbjeđuje ostvarivanje programa, odnosno dijelova programa iz oblasti kulture, a kojima se obezbjeđuje ostvarivanje prava učenika u skladu sa članom 2. ovog zakona.

Član 16.

(1) Na osnivanje, organizovanje, upravljanje, rukovođenje, položaj zaposlenih, nadzor nad zakonitošću rada i ukidanje ustanova učeničkog standarda primjenjuju se propisi o javnim službama.

(2) Ministarstvo daje saglasnost na statut i na akt o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta u ustanovi učeničkog standarda.

IV – ORGANI RUKOVOĐENJA I UPRAVLJANJA USTANOVOM

Član 17.

Organi ustanove učeničkog standarda su: direktor, upravni odbor i nadzorni odbor.

Član 18.

(1) Direktora ustanove čiji je osnivač Vlada imenuje i razrješava upravni odbor.

(2) Direktor ustanove učeničkog standarda imenuje se na osnovu javnog konkursa na period od četiri godine.

(3) Upravni odbor raspisuje konkurs za izbor direktora najkasnije dva mjeseca prije isteka mandata.

Član 19.

Direktor ustanove je odgovoran za zakonitost rada ustanove. Osim poslova utvrđenih Zakonom i statutom ustanove, direktor:

a) je odgovoran za ostvarivanje programa i plana ustanove;

b) organizuje i stara se o realizaciji i unapređivanju vaspitnog rada,

v) preduzima mjere za unapređivanje rada vaspitača, odnosno stručnih saradnika i ostalih zaposlenih,

g) preduzima mjere u slučaju nedoličnog ponašanja vaspitača, stručnih saradnika i ostalih zaposlenih i njihovog negativnog uticaja na učenike,

d) saziva i rukovodi sjednicama pedagoškog vijeća i usklađuje rad stručnih organa ustanove,

đ) sarađuje sa roditeljima, odnosno starateljima učenika, preduzećima, ustanovama i drugim organizacijama,

e) obavlja i druge poslove utvrđene zakonom.

Član 20.

(1)Dužnost direktora prestaje istekom mandata, ostavkom i razrješenjem.

(2) Upravni odbor će razriješiti dužnosti direktora ustanove:

a) ako utvrdi da ustanova ne ostvaruje propisani plan i, ne preduzima odgovarajuće mjere prema vaspitačima, stručnim saradnicima i ostalim zaposlenima koji ne izvršavaju svoje radne obaveze.

b) ako se u ustanovi ne vodi propisana evidencija, ako se isprave izdaju suprotno zakonu, ako izabere vaspitača, stručnog saradnika ili drugo zaposleno lice koje ne ispunjava uslove utvrđene Zakonom, ako ne obezbijedi zaštitu imovine ustanove, ako ne sprovodi odluke rješenja osnivača.

(3) Inicijativu za razrješenje direktora doma može pokrenuti ministar, upravni odbor, pedagoško vijeće, sindikat škole, načelnik opštine, gradonačelnik, savjet roditelja i prosvjetna inspekcija.

(4) Inicijativa za razrješenje direktora dostavlja se upravnom odboru.

(5) Upravni odbor će razmotriti inicijativu za razrješenje direktora, utvrditi da li postoje uslovi predviđeni ovim zakonom za razrješenje direktora, donijeti odgovarajuću odluku i o tome obavijestiti predlagača inicijative.

(6) Ako se utvrdi da je inicijativa za razrješenje direktora opravdana, upravni odbor će razriješiti direktora doma.

(7) U domu u kome je direktor razriješen dužnosti ili mu je istekao mandat, a nije raspisan konkurs ili nije izvršen izbor, upravni odbor će imenovati vršioca dužnosti direktora do imenovanja direktora u skladu sa Zakonom, a najduže na šest mjeseci.

(8) Prava, obaveze i odgovornosti direktora škole odnose se i na vršioca dužnosti direktora.

Član 21.

(1) Upravni odbor doma učenika ima pet članova: dva iz reda zaposlenih, dva predstavnika osnivača i jednog roditelja.

(2) Nadzorni odbor doma učenika ima pet članova: tri predstavnika osnivača, jednog predstavnika roditelja i jednog predstavnika zaposlenih.

(3) Članove upravnog i nadzornog odbora iz reda zaposlenih, predstavnike osnivača i predstavnike roditelja u domu učenika čiji je osnivač Vlada imenuje ministar na osnovu javnog konkursa.

(4) Proceduru izbora članova upravnog i nadzornog odbora sprovodi komisija koju imenuje ministar.

(5) Mandat članova upravnog i nadzornog odbora traje četiri godine.

Član 22.

(1) Upravni odbor donosi statut ustanove i godišnji plan i program ustanove, odlučuje o poslovanju ustanove, usvaja izvještaje o poslovanju i godišnji obračun, odlučuje o korišćenju sredstava za investicije i investiciono i tekuće održavanje i obavlja i druge poslove utvrđene Zakonom, aktom o osnivanju i statutom.

(2) Upravni i nadzorni odbor ustanove učeničkog standarda donosi odluke većinom glasova utvrđenog broja članova.

Član 23.

Nadzorni odbor vrši nadzor nad poslovanjem, pregleda godišnji izvještaj, godišnji obračun i prijedlog za raspodjelu dobiti ustanove i o rezultatima nadzora u pismenom obliku obavještava upravni odbor ustanove i Ministarstvo, ukazujući na eventualne propuste upravnog odbora, direktora i drugih lica ustanove.

V - PRAVA, OBAVEZE I ODGOVORNOSTI ZAPOSLENIH U USTANOVI

Član 24.

Prava, obaveza i odgovornosti zaposlenih u ustanovi učeničkog standarda regulisane su Zakonom o radu (''Službeni glasnik Republike Srpske'', broj 38/00, 40/00, 47/02, 38/03 i 66/03) i Zakonom o srednjoj školi (''Službeni glasnik Republike Srpske'', broj 38/04. i 62/04.)-

VI - VASPITNI RAD U DOMU

Član 25.

(1) U domu učenika obezbjeđuje se vaspitni rad u toku dana i noćno dežurstvo.

(2) Plan i program vaspitnog rada u domu učenika donosi ministar prosvjete i kulture (u daljem tekstu: ministar)

(3) Plan i program vaspitnog rada ostvaruje se u vaspitnim grupama od najmanje 24 učenika, odnosno do 10 učenika ometenih u razvoju.

Član 26.

(1) Plan i program vaspitnog rada u domu učenika ostvaruju vaspitači i stručni saradnici.

(2) Vaspitači obavljaju vaspitni rad sa učenicima i ostvaruju ciljeve i zadatke programa vaspitnog rada, a stručni saradnici rade na pedagoško-psihološkim, socijalno-zdravstvenim, bibliotečkim i drugim stručnim poslovima kojima se doprinosi vaspitno-obrazovnom radu.

(3) Vaspitači i stručni saradnici u domu učenika mogu biti lica koja imaju visoku stručnu spremu i ispunjavaju druge uslove za obavljanje poslova nastavnika i stručnih saradnika u srednjoj školi.

Član 27.

(1) Poslove vaspitača, odnosno stručnog saradnika može da obavlja i lice koje je pripravnik.

(2) Pripravnik u smislu ovog zakona je lice koje zasniva radni odnos u ustanovi prvi put i osposobljava se za samostalan vaspitno-obrazovni, stručni, odnosno vaspitni rad savlađivanjem programa pripravničkog staža.

(3) Pripravnički staž traje godinu dana. Ustanova pripravniku određuje mentora. Program pripravničkog staža, sadržaj, način, rokove i ustanove u kojima se polaže stručni ispit utvrđuje ministar.

(4) U okviru radnog vremena u sedmici, vaspitači imaju 30 časova neposrednog vaspitnog rada sa učenicima.

Član 28.

(1) Vaspitač, odnosno stručni saradnik dužan je da se usavršava radi uspješnijeg ostvarivanja i unapređivanja vaspitno-obrazovnog rada. Program usavršavanja, zvanje i napredovanje vaspitača i stručnih saradnika propisuje ministar .

(2) Rezultate vaspitno-obrazovnog rada vaspitača, odnosno stručnih saradnika ocjenjuje direktor na kraju školske godine.

(3) Za postignute izuzetne rezultate u vaspitno-obrazovnom i stručnom radu, vaspitač, odnosno stručni saradnik može biti pohvaljen i unaprijeđen.

(4) Ministar pravilnikom propisuje postupak za ocjenjivanje rezultata rada iz stava 2. ovog člana.

Član 29.

Vaspitača, odnosno stručnog saradnika udaljava sa radnog mjesta direktor ustanove: kada svojim radom ne ostvaruje cilj i zadatke ustanove, plan i program, kada svojim ponašanjem dovodi u pitanje osnovne moralne vrijednosti, kada se bavi političkim organizovanjem i djelovanjem, izazivanjem nacionalne ili vjerske netrpeljivosti, organizovanjem i djelovanjem sa pozicija vjerskih sekti i sl.

Član 30.

(1) U domu učenika obrazuje se pedagoško vijeće kao stručni organ za ostvarivanje vaspitnog rada u domu učenika.

(2) Pedagoško vijeće čine vaspitni i stručni saradnici, a vijećem rukovodi direktor doma učenika.

(3) Obaveze i nadležnosti pedagoškog vijeća utvrđuju se statutom doma učenika ili ustanove.

(4) Republički pedagoški zavod (u daljem tekstu: Zavod) utvrđuje način i postupak utvrđivanja prava i obaveza vaspitača i stručnih saradnika, ovlašćenja i način rada pedagoškog vijeća i druga pitanja od značaja za ostvarivanje vaspitnog rada.

VII - STRUČNO- PEDAGOŠKI NADZOR

Član 31.

(1) Nad obavljanjem vaspitnog rada u ustanovi učeničkog standarda vrši se stručno- pedagoški nadzor koji obavlja školski nadzornik.

(2) Stručno-pedagoškim nadzorom vrši se kontrola primjene zakona i drugih propisa kojima se uređuje ostvarivanje vaspitnih programa i planova, organizovanje i izvođenje vaspitnog rada, rad stručnih organa ustanove, ispunjenost propisanih uslova za rad ustanove, ostvarivanje prava i obaveza učenika, roditelja, odnosno staratelja, vaspitača, stručnih saradnika i direktora, upotreba udžbenika i drugih nastavnih sredstava, vođenje evidencije i dokumentacije o vaspitnom radu i izdavanje javnih isprava.

(3) U vršenju nadzora školski nadzornik ostvaruje neposredan uvid u rad ustanove, vaspitača, stručnih saradnika i direktora, prisustvuje izvođenju vaspitnog rada, učestvuje u pripremi i izvođenju vaspitnog rada, prati i proučava savremena iskustva u ostvarivanju vaspitnog rada i pruža stručnu pomoć u radu vaspitača, stručnih saradnika i direktora, prima izvještaj i informacije o aktuelnim pitanjima iz svog djelokruga i predlaže ministru i nadležnim organima preduzimanja neophodnih mjera za otklanjanje nepravilnosti i nedostataka za unapređivanje vaspitnog rada.

(4) Za vršenje stručno-pedagoškog nadzora Ministarstvo može angažovati i druga stručna lica iz drugih organa odnosno organizacija.

(5) Ministar pravilnikom propisuje oblike i način ostvarivanja stručno-pedagoškog nadzora.

(6) Upravni nadzor nad primjenom Zakona i drugih propisa opštih akata i nad sprovođenjem opštih mjera u oblasti učeničkog standarda obavljaju Republički prosvjetni inspektori.

VIII – NAČIN FINANSIRANJA

Član 32.

(1) Sredstva za ostvarivanje prava i obavljanje djelatnosti ustanova učeničkog standarda obezbjeđuju se iz Budžeta Republike Srpske, budžeta opštine na čijoj teritoriji je sjedište ustanove, učešćem roditelja, prodajom usluga na tržištu, donatorstvom i iz drugih izvora.

(2) Iz Budžeta Republike Srpske obezbjeđuju se sredstva za plate i naknade zaposlenih u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom.

(3) Iz Budžeta Republike Srpske obezbjeđuju se i sredstva za smještaj i ishranu učenika - djecu poginulih boraca i ratnih vojnih invalida od I - V kategorije, prema odluci Vlade.

(4) Iz budžeta opštine, na čijoj teritoriji je sjedište ustanove, obezbjeđuju se sredstva za materijalne troškove ustanove.

(5) Roditelji obezbjeđuju dio sredstava za smještaj i ishranu učenika.

(6) Visinu naknade za smještaj i ishranu u domu učenika utvrđuje Vlada do prvog septembra tekuće godine, odnosno do početka školske godine, na osnovu prijedloga upravnog odbora doma učenika.

(7) Ministar donosi Pravilnik o finansiranju ustanova učeničkog standarda..

IX – KAZNENE ODREDBE

Član 33.

(1) Novčanom kaznom od 200,00 do 15.000,00 KM kazniće se za prekršaj ustanova učeničkog standarda ako: Primi u dom učenika suprotno odredbama iz člana 6. i 14. ovog zakona; Pruža usluge ishrane učenicima suprotno odredbama iz člana 7. i 8. ovog zakona;

(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u ustanovi novčanom kaznom od 200,00 do 1.500,00 KM.

X – PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 34.

Ministar će donijeti propise iz člana 28. stav 4., člana 31. stav 5 i 6, član 32. stav 7. u roku od 6 mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Član 35.

Ustanove učeničkog standarda uskladiće svoju organizaciju i opšte akte sa odredbama ovog zakona u roku od godinu dana od dana njegovog stupanja na snagu.

Član 36.

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi odredbe Zakon o učeničkom i studentskom standardu koji se odnose na učenički standard (,,Službeni glasnik Republike Srpske'', broj 18/94).

Član 37.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srpske”.

Broj: 01- 1129/06 PREDSJEDNIK Datum: 31. avgust 2006 godine NARODNE SKUPŠTINE mr Igor Radojičić